Йохан Генрих Песталоцци: Швейцариялық педагог және реформатор

Йоганн Генрих Песталоцци – швейцарлық педагог, білім беру реформаторы (1746-1827). Оның «Бас, қол, жүрекпен оқу» қағидасы Швейцариядағы сауатсыздықпен күреске көмектесті.

17 мин оқу

100%

Дереккөз: Johann Heinrich Pestalozzi — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Швейцария педагогы және білім реформаторы (1746–1827)

Иоганн Генрих Песталоцци (pestaˈlɔttsi; 12 қаңтар 1746 – 17 ақпан 1827) – өзінің көзқарасында романтизмді үлгі еткен швейцариялық педагог және білім реформаторы. Ол Швейцарияның неміс және француз тілдерінде сөйлейтін аймақтарында бірнеше білім беру мекемелерін құрды және өзінің революциялық, жаңашыл білім беру принциптерін түсіндіретін көптеген еңбектер жазды. Оның ұраны: "Ақылмен, қолмен және жүрекпен үйрену". Песталоццидің арқасында 18 ғасырдағы Швейцариядағы сауатсыздық 1830 жылға қарай дерлік толығымен жеңілді.

Алғашқы жылдары 1746 1765

Песталоцци 1746 жылдың 12 қаңтарында Швейцарияның Цюрих қаласында дүниеге келген. Оның әкесі хирург және көз дәрігері болған, ол Песталоцци бес жасқа толғанда 33 жасында қайтыс болды; оның отбасы протестанттық дініне байланысты Локарно аймағынан қашқан. Анасының бойы Хоцце, ол Цюрих көлінің жағасындағы Вэденсвилдің тумасы. Отбасында Барбара Шмид есімді қызметші де болған, оны «Бабели» деп лақаптап атаған. Песталоццидің әкесі қайтыс болғаннан кейін, Песталоццидің анасы отбасын тек Бабелидің көмегімен ғана қаржылай қамтамасыз ете алды. 1761 жылы Песталоцци гимназияға (Collegium Humanitatis) оқуға түсті, онда тарих және саясаттан Иоганн Якоб Бодмер, ал грек және еврей тілдерінен Иоганн Якоб Брайтингер сабақ берді. Демалыс күндері Песталоцци анасының әкесіне, Хунггте дін қызметкері болып жұмыс істегенге баратын. Олар бірге мектептерге және приходтан шыққан адамдардың үйлеріне сапар шегетін. Осы сапарлар барысында Песталоцци ауыл шаруаларының кедейлігін көріп білді. Ол балаларды ерте жастан фабрикаларда жұмысқа қоюдың салдарына куә болды және Катехизм мектептері оларға қаншалықты аз көмектесетінін көрді. Олардың білімсіздігі, қиындықтары және өздеріне көмектесе алмауы Песталоцциге үлкен әсер етті, бұл әсер оның болашақ білім беру идеяларына бағыт берді. Песталоцци дін қызметкері болу үшін тәрбиеленді. Діни қызметкер ретінде ол өзінің білім беру идеяларын іске асыруға жеткілікті мүмкіндік алады деп үміттенеді; алайда, оның алғашқы уағызының сәтсіздігі және философ Жан-Жак Руссоның ықпалы оны құқық және саяси әділет саласында мансап жасауға итермеледі.

Жас ересек және саяси мақсаттары 17651767

XVIII ғасырдың ортасында Швейцария үкіметі Руссоның "Эмиль" және "Әлеуметтік келісімшарт" еңбектерін соттап, оларды мемлекет пен христиан діні үшін қауіпті деп санады. Руссоға түрме жазасы берілді. Песталоццидің бұрынғы профессоры Бодмер Руссоның тұжырымдарын қабылдап, 1765 жылы тағы 20 философпен бірге Хельветтік қоғамды құрды. Олардың мақсаты – азаттықты дамыту еді. 19 жасар Песталоцци Қоғамның "Der Erinnerer" газетіне көптеген мақалалар жазып, белсенді мүше болды. Песталоцци бірнеше ресми сыбайлас жемқорлық фактілерін жария етті және газеттегі әріптесінің қашуына көмектескен деп күдіктелді. Кейіннен оның кінәсіздігі дәлелденгенімен, үш күнге қамауға алынды. Осы оқиғалар Песталоцциге көптеген саяси қарсыластар тудырып, заңгерлік мансабына деген үмітін жойды.

Нойхоф 1769 1779

Саяси мақсаттары сәтсіз аяқталғаннан кейін, бірнеше досының кеңесімен Песталоцци фермер болуды шешті. Осы кезеңде, Хельветикалық қоғамның мүшесі Иоганн Рудольф Цхиффели өзінің табысты бизнес-моделімен көпке танылды. Ол құнарсыз үлкен жер учаскесін бірнеше құнды шаруашылыққа айналдырды. 1767 жылы Песталоцци оның әдістерін үйрену үшін Цхиффелиге сапар шекті. Цхиффелимен бір жыл өткен соң, Песталоцци Цюрих маңынан 15 акрлік егістікке жарамсыз жер сатып алды. Ол Цюрих банкирінен қаржылық қолдау алып, одан да көп жер сатып алды және 1769 жылы Анна Шултеске үйленді. Песталоцци көп қарызға батқан жерге үй салуға кірісіп, оны "Нойхоф" деп атады. Бірақ ол сатып алған жер егін шаруашылығына қолайсыз болып шықты. Банкирге жеткен жағымсыз хабарлар оны қолдауын кері тартып алуға мәжбүр етті. Песталоцци қаржылық жағдайын жақсарту ниетімен шаруашылыққа жүн илеу ісін қосты. Қарызымен бірге қиындықтар да артты. Оларға қаржылық көмек тоқтатылғаннан үш ай өткен соң, Шултес жұбайлардың жалғыз ұлы Жан Жак Песталоцци дүниеге келді. Ол "Шакгели" деп лақап алды және жиі эпилепсияға ұшырады, бұл Песталоцци мен Шултесстің оның денсаулығы үшін үнемі уайымдауына себеп болды.

Фермадан өндірістік мектепке көшу

Фермерлік кәсібі сәтсіз аяқталғаннан кейін, Песталоцци кедейлерге көмектесуді қалады. Өзінің өмірінің көп бөлігін кедейлікте өткізген ол, шаруаларға шәкірттікке алынған жетім балалардың тым көп жұмыс істеп, азып-тозығып кеткенін көрген еді. Ол оларға өздеріне құрметпен қарап, лайықты өмір сүруді үйреткісі келді. Осыдан ол Нойхофты өндірістік мектепке айналдыру туралы ойға келді. Әйелінің отбасының қарсылығына қарамастан, Песталоцци Базельдік философ Исаак Изелиннің қолдауын алды, ол оны әлеуметтік және экономикалық мәселелерге арналған Die Ephemerides журналында жариялады. Жариялану нәтижесінде жазылымдар мен пайызсыз қарыздар түсті. Жаңа негіздің қысқа ғана уақытқа өркендеуі байқалды, бірақ бір жылдан кейін Песталоццидің бұрынғы кемшіліктері мекемені тағы да құлдырауға алып келді. 1777 жылы халықтан көмек сұраған тілегі қажетті көмекті әкелді, сондай-ақ Песталоцци кедейлерді оқыту туралы бірнеше хаттарды журналға жариялады. Алайда, бұл тілек мекеменің құлдырауын ғана кейінге шегерді. 1779 жылы Песталоцци Нойхофты жабуға мәжбүр болды. Достарының көмегімен Песталоцци Нойхофтағы үйді өзі мен отбасы үшін сақтап қалды. Мүлік сақталғанмен, олар қаржылық қиындыққа ұшырап, кедейлікке түсті. Оның отбасы және оның идеяларына қызығушылық танытқан көптеген адамдар оны тастап кетті.

1780 жылы "Ермит кешкі сағаттары"

Изелин Песталоццимен достығын сақтап, оны жазуын жалғастыруға ынталандырды. 1780 жылы Песталоцци «Эфемеридтер» журналында «Усақ тіршілікке шегінген адамның кешкі сағаттары» деген атпен афоризмдер сериясын анонимді түрде жариялады. Бұл оның ең алғашқы еңбектері болып табылады, олар кейін Песталоццилік деп танылатын ойларды қамтиды. Афоризмдер жарық көрген кезде көп назар аударған жоқ.

Леонард пен Гертруда 1781, 1783, 1785, 1787 жылдар

Песталоцци замандастарына қарағанда шаруа өмірін әлдеқайда жақсы білген, бала кезінде әкесімен ауылға барудан бастап, қазіргі кедейлік күйіне дейін. Осы тәжірибесінен ол «Леонард және Гертруда» атты төрт томдық повесть жазды. Бұл төрт том төрт кейіпкердің өміріне арналған: Гертруда, Глюфи, есімді аталмаған приход пастыры және Арнер. Гертруда – Бонал ауылының әйелі және анасы, ол балаларына Құдайға иман мен махаббат арқылы адал, ізгі өмір сүруді үйретеді. Глюфи, мектеп мұғалімі, Гертруданың балаларымен жеткен табысын көріп, өзінің мектебін оның қағидаларына негіздеуге тырысады. Приход пастыры да Гертруданың қағидаларын қабылдайды, ал Глюфи мен пастырға Арнер, саясаткер, мемлекеттен көмек сұрады. Осы төрт институттың арқасында үйлесімділікке қол жеткізіледі және барлық адамға толыққанды білім беру мүмкіндігі туады. Бірінші том өте сәтті болды, алайда екінші, үшінші және төртінші томдары кеңінен жарияланбады және оқылмады.

Бесінші және алтыншы томдар

Песталоцци бесінші және алтыншы томдарды жоспарлаған, бірақ 1804 жылы Париж сапарында бесінші томның қолжазбасы жоғалып қалды, ал алтыншы том жазылған-жазылмағаны белгісіз.

Кристофер мен Элизабет және Швейцарлық газет 1782

Песталоцци 1782 жылы «Кристофер мен Елизавета» туындысын әлеуметтік және саяси жемқорлық мәселелерін көтеру үшін кешкі әңгімелер түрінде жазды. Сол жылы «Швейцарлық парақ» деп аталған апталық газет те құрылып, жабылды, Песталоцци қысқа мерзімге бас редактор болып қызмет етті.

Адамзат нәсілінің дамуындағы табиғат бағытын зерттеу 1797

1794 жылы Песталоцци Лейпцигтегі әпкесіне сапар жасады. Сапар барысында ол Иоганн Вольфганг фон Гёте, Кристоф Мартин Виланд және Иоганн Готфрид Хердермен кездесті. Нойхофқа қайтып келгенде, ол Иоганн Готлиб Фихтемен кездесті. Фихте Песталоццидің идеяларында білім беру мәселесін шешудің кілтін көріп, Песталоцциге адам табиғаты және оның дамуы туралы ой-пікірлерін жазуды ұсынды. Үш жылдан кейін Песталоцци «Адамзаттың дамуындағы табиғат бағыты туралы зерттеулер» атты еңбегін жазып, жариялады. Оның еңбегін аз ғана адам оқыды, ал 1821 жылы Песталоцци: «Кітап жиырма жылдан бері жарияланғанымен, оған көңіл бөлгендердің саны аз» деп жазды. Бұл еңбек оның он сегіз жылдық әдеби кезеңінің аяқталуын білдірді, осы жылдар ішінде Песталоцци мен оның отбасы кедейлікте өмір сүрді. Оның әйелі жиі ауырып, 1797 жылы ұлы Базельдегі оқудан денсаулығы нашарлап қайтып келді.

Станс 1799

Саяси өзгерістер болып жатты, және 1798 жылы Швейцарияда жеке меншікпен байланысты міндеттемелер жойылғанда, Песталоцци педагог болуға шешім қабылдады. Ол мектеп жоспарын жазып, оны жаңа өнер және ғылым министрі Филипп Альберт Стейпферге ұсынды, ол Песталоццидің жоспарын мақұлдады. Песталоцци жаңа мектепті бірден іске асыра алмады, себебі қолайлы орын жеткілікті уақыт ішінде табылған жоқ. Осы арада Песталоцциге Швейцария халқының қолдауын алу мақсатымен үкіметтік газеттің – «Гельветикалық халық бюллетенінің» басшылығы тапсырылды. Осы кезеңде кез келген саяси өзгеріс тирандық деп есептелді. 1798 жылы француз әскері Станс қаласына шабуыл жасағанда, көптеген балалар үйсіз және отбасысыз қалды. Швейцария үкіметі жетімдер үйін құрып, 1798 жылдың 5 желтоқсанында Песталоцциді жаңадан құрылған мекемені басқаруға тағайындады. 7 желтоқсанда Песталоцци Стэнске барып, былай деп жазды: Стэнстегі Урсулиндер монастырының ғимараты жетімдер үйіне айналдырылуы тиіс еді, бірақ Песталоцци келген кезде онда көп жұмыс істелмеген еді. 1799 жылдың 14 қаңтарында жаңадан құрылған мекемеге бірнеше жетім бала келді. Песталоцци: «Олар дене және рух жағынан қатты қиын жағдайда болды», - деп жазды. Ол Станста түрлі рөлдерді атқарды, соның ішінде үй иесі, қызметші, әке, қамқор, науқас күтуші және мұғалім. Оның мектеп құралдары болған жоқ, жалғыз көмекшісі – үй шаруасын жүргізетін әйел болды. Бұрынғы тәжірибесінен түйіндеме жасаған Песталоццидің Стандағы мақсаты Нойхофтағыдай болды: білім беру мен еңбек етуді үйлестіру. Алайда, ол енді балалар еңбегінің нәтижесін табыс көзі ретінде қарастырмады. Песталоцци кез келген жұмысты дене күшін дамыту, тиімділікті арттыру және өзара көмекке ұмтылу жолы ретінде қарастырды. Ол сананың негізгі қызметтерін – «есте сақтау, бақылау және назар аудару қабілеттерін дамытқысы келді, олар міндетті түрде ой-өрісін дамыту өнерінен бұрын пайда болуы керек және содан кейін ғана қолданылуы тиіс». Станста болған кезінде Песталоцци білім берудің әмбебап әдісінің маңыздылығын түсінді, оны болашақ мекемелерде қолдануға тырысты. 1799 жылдың маусым айында француз әскері австриялықтардан жеңілгеннен кейін Стэнсті қайтарып алды. Олар әскерлерін орналастыру үшін барлық ғимараттарды қажет етті, сондықтан мектеп жабылды. Жетімдер үйінің өте қысқа ғана уақытында да Песталоццидің жетістігі балалардың жағдайында көрінді. Ол Стэнстен Гурнигельге – Альпі тауларындағы денсаулық сақтау курортына сауығуға кетті, жетімдер үйіне ғимараттар бос болғанда қайта оралуға үміттенді, бірақ оған қайта оралуға рұқсат берілмеді.

Political changes were taking place, and when serfdom was abolished in Switzerland in 1798, Pestalozzi decided to become an educator. He wrote a plan for a school and submitted it to Philipp Albert Stapfer, the new Minister of Arts and Sciences, who approved of Pestalozzi's plan. Pestalozzi was not able to implement his new school right away, because a suitable site could not be found quickly enough. In the meantime, Pestalozzi was asked to take charge of a government newspaper, the Helvetisches Volksblatt, in hopes that he could win the acceptance of the people of Switzerland. Political change of any kind during this period was viewed as tyrannical. When the French army invaded the town of Stans in 1798, many children were left without a home or family. The Swiss government established an orphanage and recruited Pestalozzi on 5 December 1798, to take charge of the newly formed institution. On 7 December, Pestalozzi went to Stans, writing:

The buildings of the Ursuline Convent at Stans were supposed to have been converted into an orphanage, but little had been done when Pestalozzi arrived. On 14 January 1799, a number of orphans came to the newly established institution. Pestalozzi wrote, "They were in a dreadful condition, both of body and of mind". He took many roles at Stans, including a master, servant, father, guardian, sick nurse and teacher. He had no school materials and his only assistant was a housekeeper. Drawing from previous experience, his aim at Stans was similar to that of Neuhof: the combination of education and industry. However, he no longer looked at the products of the children's labors as a possible source of income. Any work was considered by Pestalozzi as a way to train physical dexterity, promote efficiency and encourage mutual helpfulness. He wanted to cultivate the fundamental activities of the mind—"the powers of attention, observation, and memory, which must precede the art of judgment and must be well established before the latter is exercised." It was during his time at Stans that Pestalozzi realized the significance of a universal method of education, which he would attempt to apply at future institutions. In June 1799, the French army, after being defeated by the Austrians, took back Stans. They needed every available building to house their troops, and the school was broken up. Even during the short time of the orphanage, Pestalozzi's success was apparent in the well being of the children. He left Stans in order to recover in Gurnigel, an Alpine health resort, hoping to return to the orphanage when the buildings were free, but he was not permitted to return.

Бургдорф 1800 1804

Гурнигельде сауығып жатқанда Стейпфер Песталоцциді Бургдорф қаласына жіберді. Оған шағын төрттік жалақы, пәтер және қаладағы ең төменгі мектепте сабақ беруші қызметі берілді. Песталоццидің лауазымы ұзаққа созылмады; Песталоцци келгенге дейін мектепті басқарған шебер оның идеяларымен келіспеді. Біраз уақыттан кейін Песталоцци басқа мектепке ауысты. Балалардың жасы беседен сегізге дейін болды. Песталоцци бастапқыда қорқыныш сезінді, бірақ ол Станста жүргізген білім берудегі зерттеулерін және тәжірибелерін жалғастырды. Бір досы Песталоцциге кітап ұсынды. Песталоцци француз тілін жақсы білмейтінін айтса да, ол түсінген нәрсе "барлық тыранысыма жарық сыйлады". Бұл оның Нойхоф, Стэнс және енді Бургдорфта қалыптасқан білім беру туралы ойларын растады, онда барлық түсініктерді психологиялық реттелген тізбек арқылы түсінуге болады. 1800 жылдың қаңтар айында жас оқушы-ұста Герман Крюзи Песталоцциге көмектесуді ұсынды. Крюзидің оқыту тәжірибесі болды және ол Песталоццидің үлгісін ұстанды. Сегіз айлық оқытудан кейін Песталоцци мектеп басшылары тарапынан бағаланды, олар оның жетістіктері үшін мақтады. Сегіз айдың ішінде ол бес және алты жасар балаларды ғана емес, жақсы оқуға, жазуға, сурет салуға және арифметиканы түсінуге үйретті. Мектеп кеңесі Песталоцциді екінші ұлдар мектебінде шеберлікке көтерді, онда ол білім беру тәжірибелерін жалғастырды. Өзінің сәттілігінен шабыттанған Песталоцци 1800 жылдың қазан айында Бургдорф қаласындағы Бургдорф сарайында "Орта таптың балаларына арналған білім беру институты" деп аталатын тағы бір мектеп ашуға шешім қабылдады. Бұл жерде Иоганн Георг Тоблер және Иоганн Кристоф Бюсс есімді екі педагог Песталоцциге қосылды. Осы кезеңде Песталоцци өзінің көптеген әдістерін және білім беру туралы идеяларын жүйеледі және нормативтік құжаттарға енгізді.

Гертруда балаларына қалай тәлім береді? 1801 жыл

Песталоцци өзінің әдеби мансабында екінші рет «Гертруда балаларына қалай үйретеді» атты кітабын жариялағаннан кейін кең оқырман қауымын қызықтырды. Бұл кітап білім беру саласындағы көзқарас пен тәжірибеге терең ықпал етті. Кітап Песталоццидің Берн қаласындағы кітап мұқабасын жасаушы Генрих Гесснерге жазған он төрт хаттан тұрады. Алғашқы үш хатта Песталоцци, Крюзи, Тоблер және Бюсс Бургдорф қаласындағы қазіргі жағдайларына қалай келгені туралы айтады. Төртіншіден он бірінші хаттарға дейін оның педагогикалық оқыту және білім беру теориясы бойынша ойлары мен тәжірибесі сипатталған. Он екінші хат дене тәрбиесіне, ал соңғы екі хат моральдық және діни тәрбиеге арналған. Песталоццидің осы хаттардағы мақсаты – білімді қарапайым элементтеріне дейін тоғытып, психологиялық ретпен құрылған жаттығулар сериясын жасау арқылы кез келген адам баласына тиімді білім беруге болатынын көрсету болды. Осы әдеби жұмыстың сәттілігіне байланысты Швейцария мен Германияның түкпір-түкпірінен адамдар Бургдорф қаласындағы мектепті көруге келді. Мектеп өсіп-дамыды, бірақ Песталоцци өзінің жеткілікті жұмыс істемей отырғанын сезінді. Қаржылық тұрғыдан табысты болғанымен, мектеп Песталоццидің қалаған мақсатына – кедей балаларды оқытуға қол жеткізе алмады. Ол Швейцария үкіметіне кедей балаларды білім беруге мүмкіндік беру туралы өтініш білдірді. Үкімет оның жұмысын тексеру үшін екі комиссар жіберді және олардың жағымды бағалауынан кейін Песталоцци мектебін ұлттық мекемеге айналдыруға шешім қабылдады. Мұғалімдерге тұрақты жалақы төленді және Песталоцци мен оның командасы жазған оқулықтарды басып шығаруға қаражат бөлінді. Осы қаражатты пайдаланып, 1803 жылы Песталоцци үш негізгі кітап жариялады: «Сезім қабылдауының ABC», «Сандық қатынастарды байқау бойынша сабақтар» және «Ана кітабы». Осы кезеңде Песталоцци штатына екі жаңа қызметкер қосылды: Иоганн Иозеф Шмид (1785–1851) және Йоханнес Нидерер (1779–1843). Шмид бұрын институтта кедей оқушы болып оқыған, бірақ оның оқыту қабілетіне байланысты штатқа қабылданды. Нидерер бұрын дін қызметкері болған. Соңында Песталоццидің отбасы институтта бірге тұрып, жұмыс істеу үшін келді. 1801 жылы Песталоццидің ұлы Жан Жак 31 жасында қайтыс болды, бірақ оның келіні мен немересі Готлиб Нойхофтан Бургдорфқа институтта тұруға көшіп келді.

Pestalozzi for the second time in his literary career attracted a wide circle of readers after publishing How Gertrude Teaches her Children. The book had a profound impact on the opinion and practice of education. It is written in the form of fourteen letters from Pestalozzi to his friend Heinrich Gessner, a bookbinder in Berne. The first three letters describe how he, Krüsi, Tobler, and Büss came to their present situation at Burgdorf. Letters four to eleven are his reflections and experience in pedagogical instruction and educational theory. The twelfth letter is about physical education while the last two letters talk about moral and religious education. Pestalozzi's purpose in these letters was to show that, by reducing knowledge to its elements and by constructing a series of psychologically ordered exercises, anybody could teach their children effectively. Because of this literary success, people from all parts of Switzerland and Germany came to see the school in Burgdorf. The school grew, but Pestalozzi still felt that he was not doing enough. Though a financial success, the school could not do what Pestalozzi desired: educate the poor. He communicated to the Swiss government that he would like more opportunity to educate the poor. In response it sent two commissioners to investigate his work and, following their favorable review, the government decided to transform Pestalozzi's school into a national institution. Staff would receive fixed salaries and money would be spent to publish textbooks written by Pestalozzi and his staff. Using this money, in 1803 Pestalozzi published three elementary books: The ABC of Sense Perception, Lessons on the Observation of Number Relations and The Mother's Book. Two additions were made to Pestalozzi's staff during this time: Johann Joseph Schmid (1785–1851) and Johannes Niederer (1779–1843). Schmid had been at the institute as a poor pupil but was added to the staff for his teaching ability. Niederer had formerly been a minister. Pestalozzi's family finally joined him in the institute to live and work. In 1801 Pestalozzi's son, Jean Jacques, died at the age of 31, but his daughter in law and grandchild, Gottlieb, moved from Neuhof to Burgdorf to live at the institute.

Парижге сапар 1804

Осы кезеңде Наполеон жасаған саяси өзгерістер Швейцария үкіметіндегі реформалар арқылы Песталоцци институтын қауіпке тікелей ұшыратты. Швейцария атынан Наполеонмен сұхбаттасу үшін Парижге ұлттық делегация жіберілді. Песталоцци осы делегация құрамына сайланды. Сапарға шығар алдында ол саяси күш-жігерге қатысты өз ойларын жариялады. Бұл Песталоццидің шығармаларындағы оның саяси, әлеуметтік және білім беру саласындағы ықпалының байланысын көрсететін ерекше құжат. Песталоцци Парижде болған уақытын ұнатпады, себебі Наполеон оның еңбегіне қызығушылық танытпады. Отанына оралған соң Песталоцци Швейцарияның жаңа үкіметінің Бургдорфтағы ғимараттарды пайдалану құқығына күмән келтіргенін көрді. Олар оған ғимараттардың өздерінің шенеуніктеріне қажеттігіне байланысты оның қызметінің қажеттілігі жойылғанын хабарлады. Бірақ, халықтың наразылығын болдырмау үшін билік өкілдері Песталоцциге Мюнхенбухзедегі ескі монастырды пайдалануға ұсынды. Песталоцциге басқа қалаларда институт ашу туралы ұсыныстар түсті, алайда ол Үкіметтің ұсынысын қабылдауға бекінді және 1804 жылғы маусымда Песталоццидің Бургдорфтағы жұмысы аяқталды.

Мюнхенбухзее 1804 - 1805

Песталоцци Мюнхенбухзееде аз ғана уақыт болды. Жақын жердегі Хофвилде Филипп Эммануэль фон Фелленберг басқаратын тағы бір білім беру мекемесі болды. Песталоццидің әріптестері оны Мюнхенбухзеедегі жаңа институтты жоспарлау үшін Фелленбергпен ынтымақтастыққа түсуге көндірді. Песталоцци мен Фелленбергтің арасы жараспады және бірнеше ай жоспарлаудан кейін институтты Ивердонға көшіруге шешім қабылданды.

Ивердон 1805 1825

Ивердондағы институт Песталоццидің ең ұзаққа созылған жобасы болды. Песталоцци Ивердондағы алғашқы айларын Дания королі Кристиан VII-нің қаржылық көмегінің арқасында тыныш әдеби жұмыстармен өткізді. Осы кезеңде ол "Бастауыш білім беру идеясына қатысты көріністер мен тәжірибелер" атты еңбегін жазды. 1805 жылдың шілдесінде Ивердондағы институт ашылып, бүкіл Еуропадан келген қонақтар мен оқушыларды қызықтырды. Көптеген үкіметтер өздерінің педагогтарын Песталоцциден білім алуға, осы сияқты жүйені өз елдерінде енгізу мақсатымен жіберді. 1807 жылдың мамырында Нидерер институттың газеті "Адамгершілікке тәрбиелеу жөніндегі апталық жазба" (Die Wochenschrift fur Menschenbildung) басылымын бастады. Газет жүйелі түрде білім беру туралы философиялық талқылаулар мен институттың жетістіктері туралы ата-аналар мен жұртшылыққа есептер жариялап тұрды. Ивердон институтында маңызды өзгерістер енгізілді: енді тек кішкентай балалар ғана емес, кез келген жастағы оқушылар білім алатын болды; география, табиғаттану, тарих, әдебиет, арифметика, геометрия, геодезия, сурет салу, жазу және ән салумен қатар неміс, француз, латын және грек тілдері оқытылды. Институттың ең жақсы кезеңінде Песталоцци педагог және білім беру реформаторы ретінде жоғары бағаланды. Уақыт өте келе Песталоцци әріптестерінің арасы суынып, ол бұл жағдайды "келіспеушіліктің жарасы" деп атады. Келіспеушілік әлі ашық қақтығысқа ұласқан жоқ, бірақ Нидерер мен Шмид саясатқа қатысты әртүрлі пікірлер білдірді. Нидерер институтта беделді болып, мұғалімдердің білімі жетпейтін пәндерді қоса бастады. Шмид өзінің сын-ескертпелерін ашық айтты, институт қызметкерлері арасындағы бөліну күшейді. 1809 және 1810 жылдары сын соншалықты күшті болды, Нидерер Песталоцциге институттың қызметі мен тиімділігін бағалау үшін үкіметтен тәуелсіз комиссия шақыруды ұсынды. Шмидтің қарсылығына қарамастан, Песталоцци келісті, ал 1810 жылы мемлекеттік комиссарлар Ивердонға келді. Комиссия мүшелерінің баяндамасында Песталоццидің идеялары жағымды бағаланды, бірақ институттың тәжірибесіне сын айтылды. Ивердонның мемлекеттік мекемеге айналуының үміті күйреп қалды. Песталоцци әділдік орын алмайды деп ойлады. Шмид лауазымынан кетті, ал Песталоцци мен Нидерер оның математика пәнінің мұғалімі орнын толтыра алмады, сондықтан олар баспа және кітап сату бизнесін ашты. Бұл кәсіп қаржылық жағынан сәтсіз аяқталды, институт 1815 жылға дейін достарының көмегімен ғана тірі қала алды, содан кейін Шмид қайта келді. Шмидтің кеткен кезеңінде Песталоцци өзінің білім беру ілімдерін қайта жазған "Аққу әні" (Swansong) және өмірінің шолуын қамтыған "Өмір тағдыры" атты еңбектерін жазды. Бұл еңбектер 1826 жылға дейін жарық көрмеді, содан кейін олар "Песталоццидің Аққу әні" деген бір кітапқа біріктірілді. 1814 жылы ол "Отанымның адал, тұнып тұрған және жомарт азаматтарына" деген мақала жазды, бұл мақала оның мекемелері жетпейтін кедейлікте өмір сүретін көптеген адамдарға куәлік болды. 1815 жылы Песталоццидің әйелі қайтыс болғаннан кейін Крюзи институттан кетті. 1817 жылы Нидерер де кетті. Қиындықтарға толы жағдайда Песталоцци Шмидтен көмек сұрады. Шмид Песталоццидің еңбектерінің жинағын жариялап, 2500 фунт стерлинг жинауға қол жеткізді. Институт тағы 10 жыл бойы ашық болды, бұл уақытта Песталоцци Крюзи мен Нидерерді қайтаруға тырысты. 1825 жылы қаржы тапшылығына байланысты институт жабылуға мәжбүр болды.

By far, the institute at Yverdon was the longest lasting of Pestalozzi's endeavors. Pestalozzi spent the first few months of his stay at Yverdon in quiet literary work, thanks to a monetary gift from the King of Denmark, Christian VII. During this time he wrote Views and Experiences relating to the idea of Elementary Education. In July 1805 the institute at Yverdon opened and attracted visitors and pupils from all over Europe. Many governments sent their own educators to study with Pestalozzi with the desire to implement a similar system in their own nations. In May 1807, Die Wochenschrift fur Menschenbildung, a newspaper published by the institute, was started by Niederer and regularly included philosophical discussions about education and reports to parents and the public about the institute's progress. Some notable changes to the institute at Yverdon were that pupils of any age were educated, not just young children; German, French, Latin and Greek were taught along with geography, natural history, history, literature, arithmetic, geometry, surveying, drawing, writing and singing. At the height of the institution's fame Pestalozzi was highly regarded for his work as an educator and in educational reform. As time went on, Pestalozzi felt that his colleagues were growing farther apart, something he called the "canker of disunion". Disagreement had not yet developed into open conflict, but different views about policy were represented by Niederer and Schmid. Niederer had gained influence in the institution and started to add subjects that teachers were not competent to teach. Schmid was open about his criticisms and the division grew among the institute's staff. In 1809 and 1810 the criticism was so great that Niederer suggested to Pestalozzi that an impartial commission be brought in from the Government to assess the conduct and efficiency of the institute. Against Schmid's wishes, Pestalozzi agreed, and in 1810 the state commissioners visited Yverdon. The commissioners' report looked favorably upon Pestalozzi's ideas but not on the practices of the institute. Any hope of Yverdon becoming a state institution was cut off. Pestalozzi felt that justice had not been done. Schmid resigned his post and neither Pestalozzi nor Niederer could fill his position as teacher of mathematics, so instead they opened a printing and bookselling business. This proved to be a financial failure, and only through the help of friends was the institute able to stay on its feet until 1815, when Schmid returned. During the period of Schmid's absence, Pestalozzi wrote Swansong, a restatement of his educational doctrines, and Life's Destiny, a review of his life's work. These were not published until 1826 when they were joined into one book called Pestalozzi's Swansong. In 1814 he also wrote an article titled "To the Innocent, Serious, and Magnanimous of my Fatherland", a testimony to the many people living in poverty which his institutions could not reach. After the death of Pestalozzi's wife in 1815, Krüsi resigned from the institute. Niederer followed in 1817. Overcome by troubles, Pestalozzi sought Schmid's help. Schmid managed to raise £2,500 by publishing a compilation of Pestalozzi's works. The institute remained open for another 10 years, during which time Pestalozzi tried to convince Krüsi and Niederer to return. In 1825 the institute had to be closed due to a lack of funds.

Идеялар

Песталоцци білімді толық түсіну үшін оның құрамына енген негізгі элементтерге бөліп қарастыру қажет деп санаған романтик болды. Нейхоф, Штайнс, Бургдорф және Ивердон қалаларындағы мектептерді басқарған тәжірибесінен алған біліміне сүйене отырып, Песталоцци баланың өмірінің кез келген жағы баланың жеке басын, мінезін және ойлау қабілетін қалыптастыруға үлес қосатынын айтты. Оның оқыту әдістері балаға бағытталған, жеке ерекшеліктерге, сезімдік қабылдауға және оқушының өзіндік белсенділігіне негізделген. Ол Ивердонда ежелгі тілдерді – ең алдымен латын, сондай-ақ еврей және грек тілдерін оқытуды «элементарландыруға» тырысты. 1819 жылы Стефан Людвиг Рот Песталоцциден білім алуға келді, ал оның жаңа гуманизмі тілдерді оқыту әдістемесін дамытуға септігін тигізді, соның ішінде ежелгі тілдерді оқытуда ана тілінің атқаратын рөлі сияқты мәселелерді де қарастырды. Песталоцци мен Нидерер дене шынықтыру теориясына зор ықпал етті; олар жалпы, моральдық және интеллектуалды тәрбиемен байланысты физикалық жаттығулар мен таза ауадағы белсенділік жүйесін жасады, бұл Песталоццинің үйлесімділік және адамның дербестігі туралы идеалын көрсетеді. Песталоццидің білім беру философиясы өмірдің төрт аймақтық тұжырымдамасына және адам табиғатының бастапқыда жақсы екендігіне негізделген. Алғашқы үш «сыртқы» аймақ – үй мен отбасы, кәсіби және жеке өзін-өзі анықтау, мемлекет және ұлт – отбасының, жеке тұлғаның пайдалылығының және баланың мінез-құлқының, оқуға деген көзқарасының және міндет сезімінің дамуындағы ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынастың қоғамға жалпылай қолданылуын мойындады. Соңғы «сыртқы» аймақ – ішкі сезім – білім, адамның негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік беріп, ішкі тыныштыққа және Құдайға деген терең сенімге әкеледі деп болжады.

Мұра

Песталоццидің өзі айтқандай, оның өмірінің нағыз еңбегі Бургдорфта немесе Ивердонда болған жоқ. Ол білім беру принциптерін қанатын кергенінде, байқау қабілетін дамытқанда, жан-жақты тұлғаны тәрбиелегенде және студенттермен шынайы қарым-қатынас жасағанда, осы қағидалар мен тәжірибелерді Станстағы алты айлық жұмысында көрсете білді. Оның білім берудің барлық саласына зор әсері болды және оның ықпалы әлі де толыққанды пайдаланылмады. Балабақша тұжырымын жасаған Фридрих Фрёбель – Песталоццидің шәкірті болған. Песталоццидің идеялары Швейцариядан оралған Чарльз Майоға оның қарындасы Элизабет Майомен бірлесіп жұмыс істеуге күш берді. Чарльз 1819-1822 жылдары Ивердонда Песталоццимен бірге тұрған. Осы екі туысқан Ұлыбританияда кішкентай балаларға білім берудің ресми жүйесін құрушылар деп есептеледі. Песталоцци есімімен аталатын мекемелерге Германиядағы Песталоцци гимназиясы (Биберах) және Песталоццисшуле (Раунхайм), Солтүстік Македониядағы Скопьедегі Иоганн Генрих Песталоцци бастауыш мектебі, Аргентинадағы Колехио Песталоцци, Перудегі Асосиасьон Колехио Песталоцци және Пуэрто-Рикодағы Иоганн Песталоцци екі тілді академиясы жатады. Рас, 1963 жылғы Скопьедегі қатты жер сілкінісінен кейін швейцария үкіметі халықаралық қайта құру жұмысына қатысып, Скопьеде мектеп салуға қаржы бөлген. Ол үшін белгілі швейцариялық сәулетші Альфред Ротты шақырып, жаңа мектепті жобалады, оны сейсмикалық оқшаулаудың алғашқы заманауи үлгісімен жабдықтады және оны швейцариялық педагогтың құрметіне атады. 1847 жылы құрылған Pestalozzi Stiftung Hamburg балаларға күтім жасайтын орталықтар мен тұрғын үйлерді басқарады. Песталоцци әдісі Альберт Эйнштейн оқыған Арау кантонындағы мектепте қолданылған, бұл Эйнштейннің мәселелерді көру қабілетін және «ой эксперименттерін» пайдалануын дамытуға көмектескен деседі. Эйнштейн Арауда алған білімі туралы былай деді: «Бұл маған еркін іс-қимыл мен жеке жауапкершілікке негізделген білім берудің, сыртқы билікке сүйенуге қарағанда қаншалықты артық екенін анық түсінуге көмектесті». Британдық Pestalozzi International Village Trust қайырымдылық қоры дамушы елдерден келген студенттердің Ұлыбританияда оқуына көмектеседі, сондай-ақ басқа да шетелдік бағдарламаларды қолдайды. Бүгінде Берлиндегі Pestalozzi Fröbel Haus балабақша тәрбиешілерін даярлауды жалғастыруда. Pestalozzianum 1875 жылы құрылды. Цюрихте орналасқан бұл қор мектеп мұғалімдерінің білімін жетілдіруге және оқудан кейінгі білім алуына көмектеседі. 2003 жылы ол Stiftung Pestalozzianum деп қайта аталды, себебі мұғалімдерге бағытталған мақсаттары Швейцарияда 2002 жылы енгізілген Fachhochschule колледждері сияқты жаңа университет моделіне енгізілді. Швейцарияның Троген қаласындағы Киндердорф Песталоцци 1945 жылы соғыстан зардап шеккен балаларға арналған балалар ауылын құру үшін негізделді. 1946 жылы Аппенцель Аусерроден кантонының Троген муниципалитетінде негізгі тас қаланды және сол жылы соғысқа ұшыраған елдерден келген балалар алғашқы үйлерге қоныстанды. 1960 жылдан бастап еуропалық балалармен қатар Тибеттен келген соғыс жетімдері, кейін Корея, Тунис, Эфиопия, Вьетнам, Камбоджа және Ливаннан келген балалар, ал 1983 жылдан бастап Швейцариядан келген жетімдер де тұрды. Қонақтау ұзақтығы бірнеше аптадан (білім беру немесе демалыс мақсатында) бірнеше жылға дейін өзгереді. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, қордың жобалары Швейцарияда және шетелде 321 000 бала мен жасөспірімге көмек көрсетті. 1989 жылы түсірілген «Песталоцци тауы» фильмі – оның өмірі мен мансабы туралы көркем фильм. Жан Мария Волонте Песталоцци рөлін сомдады.

As Pestalozzi said himself, the real work of his life did not lie in Burgdorf or in Yverdon. It lay in the principles of education which he practised, in the development of his observation, in the training of the whole person, and in the sympathetic way of dealing with students, principles and practices which he illustrated in his six months' labors at Stans. He had the deepest effect on all branches of education, and his influence is far from being exhausted. Friedrich Fröbel, the creator of the concept of the kindergarten, was a student of Pestalozzi. Pestalozzi's ideas inspired Charles Mayo who returned from Switzerland to work with his sister Elizabeth Mayo. Charles had lived with Pestalozzi from 1819 to 1822 at Yverdon. The two siblings were credited with founding the formal education of infant teachers in Britain. Schools that are named after Pestalozzi include Pestalozzi Gymnasium Biberach and Pestalozzischule Raunheim in Germany, Johann Heinrich Pestalozzi Elementary School in Skopje, North Macedonia, Colegio Pestalozzi in Argentina, Asociación Colegio Pestalozzi in Peru, and the Johann Pestalozzi Bilingual Academy in Aibonito, Puerto Rico, US. In fact, when the Swiss government joined the international rebuilding effort after the devastating 1963 Skopje earthquake by donating funds for the construction of a school in Skopje, it enrolled the famous Swiss architect lt=Alfred Roth to design the new school, equipped it with the first modern application of seismic isolation, and named it after the Swiss pedagogue. The Pestalozzi Stiftung Hamburg, created in 1847, runs child day care centers and residential homes. Pestalozzi's method was used by the cantonal school in Aarau that Albert Einstein attended, and which has been credited with fostering Einstein's process of visualizing problems and his use of "thought experiments". Einstein said of his education at Aarau, "It made me clearly realize how much superior an education based on free action and personal responsibility is to one relying on outward authority." The British charity Pestalozzi International Village Trust sponsors students from developing countries to study in the UK; it also sponsors other overseas programs. Today the Pestalozzi Fröbel Haus in Berlin continues to train nursery school teachers. Pestalozzianum in Zürich was named after Pestalozzi and was established in 1875. Based in Zürich, the foundation promoted the school teacher's instruction and postgraduate training. In 2003 it was renamed in Stiftung Pestalozzianum as its teacher oriented objectives were integrated in the new model of university like Fachhochschule colleges that was introduced in Switzerland in 2002. Kinderdorf Pestalozzi in Trogen, Switzerland, was established as a foundation in 1945 to provide the Kinderdorf (children's village) for war affected children. In 1946 the foundation stone in the municipality of Trogen in the Canton of Appenzell Ausserrhoden was laid, and in the same year children from war torn countries settled the first houses. From 1960, in addition to European children, war orphans from Tibet lived at the orphanage, later mostly children from Korea, Tunisia, Ethiopia, Vietnam, Cambodia and Lebanon, and orphans from Switzerland since 1983. The length of stay varies from a few weeks (educational or recreational reasons) up to several years. As of 2012, the projects of the foundation benefited 321,000 children and adolescents in Switzerland and abroad. The 1989 film Pestalozzi's Mountain is a biopic about his life and career. Gian Maria Volonté plays the part of Pestalozzi.