Кіріспе

Австралия ғарыш зерттеу институты (ASRI) 1991 жылы Мельбурн қаласындағы Монаш университетіндегі AUSROC ұшыру құралдарын дамыту тобы мен Австралия ғарыш инженерлік зерттеулер қауымдастығының (ASERA) бірігуі нәтижесінде құрылды. Институт – коммерциялық емес ұйым, ол толығымен еріктілермен басқарылады. ASRI-дегі жұмыстың көп бөлігі Австралияның Корольдік Мельбурн технология институты, Квинсленд технология университеті және Сидней технология университеті сияқты университеттермен бірлесіп жүзеге асырылады. 2006 жылдан бастап ASRI Австралияның ғарыш саласының, соның ішінде индустрияның болашағын қалыптастыруда. ASRI тікелей мемлекеттік қаржыландыру алмайды. ASRI Австралиялық техникалық қауымдастыққа ғарыш саласындағы индустрия мен технологияны дамытуға мүмкіндік беру мақсатында құрылды.

Австралиядағы ғарыш қызметі тарихы

1960 жылдары ракеталық зерттеулердің өркендеу кезеңінде Австралия WRESAT атты спутнигін орбитаға жіберген жетінші ел, ал өз территориясынан жіберген үшінші ел болды. Ұлыбритания мен Австралияның бірлескен Blue Streak бағдарламасы, құрлық аралық баллистикалық зымырандарды әзірлеуге бағытталған, 1960 жылдардың соңында аяқталды. Соған шамамен бір уақытта Еуропалық спутниктерді ұшыруға арналған құрылғыны жасау үшін Еуропалық ұшыруды дамыту ұйымы (ELDO) құрылды. Сынақтарды жүргізу үшін Австралиядағы Вумера таңдалды. Австралияға ELDO-ның (Еуропалық ғарыш агенттігінің алғашқы ұйымдарының бірі) жалғыз еуропалық емес мүше статусы, ұшыру кешенін қамтамасыз еткені үшін берілді. 1964 жылдан 1970 жылға дейін орбитаға жетіп, соңында операциялық спутникті орбитаға шығару мақсатымен бірқатар сәтті ұшырулар жасалды. ELDO-ның Europa 1 ұшыру құралының соңғы ұшыру әрекеті 1970 жылдың 12 маусымында Вумерада өтті, бірақ спутник орбитаға шыға алмады. ELDO ешқандай сәтті спутниктік ұшыруды жүзеге асырмады, ал еуропалық спутниктік ұшыру қызметі кейіннен Француз Гвианасындағы Курудағы француздық кешеніне көшті, онда қазір Ariane ұшыру құралдары орналасқан. Осыдан бері Австралияның ғарыш саласындағы қызметі дерлік тоқтады. ASRI-нің мақсаты – Австралияны жаһандық ғарыш индустриясындағы маңызды ойыншы ретінде қайта орнату.

Зондтаушы зымыран

1996 жылы басталған Шағын Зондтау Ракетасы Бағдарламасы (SSRP) Австралияның білім беру мекемелеріне төмен құндылықтағы жүктерді ұшыру қызметін ұсынады. Бұл қызмет жеке тұлғаларға, компанияларға, шетелдік университеттерге және коммерциялық емес ұйымдарға өздерінің құрылғыларын ұшыруға көмектесу үшін кеңейтілді. Ұшырулар жылына екі рет Оңтүстік Австралиядағы Вумерадан жүзеге асырылды. Екі типтегі ракета қолданылды:
Sighter – 3 кг салмақты жүкпен 5,9 км биіктікке, 1 Мах жылдамдықтан жоғары жылдамдықпен ұшыруға қабілетті қатты отынмен жұмыс істейтін ракета, және
Zuni – ауыр жүктерді шамамен 7 км биіктікке ұшыруға және 2,5 Мах жылдамдыққа жете алуға қабілетті қатты отынмен жұмыс істейтін ракета. Австралия үкіметі Zuni ракеталарын ASRI-ге студенттік тәжірибелер үшін пайдалануға берді, олар Вумера ұшыру полигонынан ұшырылды. ASRI сондай-ақ Zuni үшін арнайы алдыңғы бөліктер мен жүктерді қайтару механизмдерін жобалап, жасады. 20 кг жүкпен Zuni шамамен 5,9 км қашықтыққа ұша алады, ол шамамен 40 секундта жетеді, ұшу барысында 55 g және 491 м/с (Мах 1.4) үдеуге ұшырайды. Қашықтыққа қол жеткізудің шектелуі бағдарламаның тоқтатылуына әкелді, ал соңғы ұшыру кампаниясы 2011 жылы өтті. ASRI-дің Zuni қозғалтқыштарының барлық қоры 2020 жылдың шілдесінде толығымен жойылды.

Ұшыру құралының дамуы

AUSROC бағдарламасының мақсаты – ауыррақ ұшыру аппараттарында пайдалану үшін кеңейтілуге қабілетті микросеріктерді ұшыруға арналған құрылғыны жасау.

AUSROC I

AUSROC I бағдарламасы 1988 жылы Монаш университетінің механикалық инженерия факультетінің студенттері тобымен басталды, олар AUSROC I-ді жобалап және құрастырды. Ол 1989 жылдың 9 ақпанында сәтті ұшырылды. Ұшу бір минутқа созылды, 3 км биіктікке және 161 м/с жылдамдыққа жетті. AUSROC I – сұйық отынмен жұмыс істейтін ракета, ол Тынық мұхиты ракеталық қоғамының модификацияланған жобасына негізделген.

AUSROC II

AUSROC II – 1990 жылдары жасалған, қысыммен берілетін керосин-көктегі екі компонентті зымыран болды. Ол 10 км биіктікке жету мақсатымен жобаланды. AUSROC II зымыранын ұшыруға жасалған алғашқы әрекет 1992 жылы ұшыру алаңында күрделі апатқа ұшырады. Кейіннен AUSROC II 2 деп аталған зымыран 1995 жылы Вумерадан сәтті ұшырылды, алайда LOX бакінің қысымдау мәселесіне байланысты жоспарланған ең жоғары нүктеге (апогейге) жетпеді.

AUSROC 2.5

AUSROC 2.5 бағдарламасы AUSROC II және III бағдарламалары арасындағы кезеңдік қадам ретінде жоспарланған. Ол AUSROC III сияқты өлшемдегі қозғалтқышты қолданады, бірақ салқындату әдістері оңай және іске асыруға ыңғайлы. Басты мақсаты – 10 кг салмақты жүкпен 20 км биіктікке зымыранды ұшырып, оны түгелдей сақтап алу еді. AUSROC 2.5 ағымдағы әзірлеме жұмыстарының негізгі нысаны болды. Оның 2007 жылдың соңында ұшырылуы күтілді. Осыған дейін, итеркіш жүйесінің жердегі сынақтары маңызды кезең болды. Қазіргі таңдағы жобаға өндіріс, интеграция және сынақ жұмыстарына көмектесетін еріктілер қабылдануда.

AUSROC III

AUSROC III 150 кг салмақты жүкпен 500 км биіктікке ұшыру үшін жобаланды. Бұл "тікелей" басқаруға мүмкіндік беретін белсенді басқару жүйесімен және басқарылатын парашютпен қалпына келтіру жүйесі бар зымыран болып табылады.

AUSROC IV

AUSROC IV – AUSROC бағдарламасының соңғы кезеңі болды және бес AUSROC III құрамынан тұрды, оның төртеуі бірінші кезең үшін, ал біреуі екінші кезең үшін қарастырылған. Мақсаты – 35 кг дейін салмағы бар шағын спутникті Төмен Жер орбитасына шығару еді.

AUSROC Nano

AUSROC Nano – үш сатылы, сұйық отынды-қатты отынды орбиталық ұшыру құралы, 10 кг салмақты жүкпен 300 км биіктіктегі Жердің төменгі орбитасына шығаруға арналған. Ол жылдам құрастыру және ұшыру қабілетімен жабдықталған, бұл жүкке полярлық немесе экваторлық орбита профильдерін таңдау мүмкіндігін ұсынады.

Жерсеріктіктер

Тоқтатылған "Австралис" микроспутник бағдарламасы төмен құнмен, дербес спутникті әзірлеуге бағытталған, оны Жердің төмен орбитасындағы байланыс, қашықтан зондтау және кішкентай ғылыми тәжірибелер сияқты түрлі салаларда қолдануға болатын. JAESAT (Joint Australian Engineering Satellite) – 1997 жылы басталган ASRI, спутниктік жүйелер жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығы, Квинсленд технология университеті және Украина жастар аэроғарыш қауымдастығы "Сузирия" арасындағы ынтымақтастық. Жоба 2000 жылы CRCSS қаржыны АҚШ-Австралияның бірлескен "FedSat" жобасы бойынша шығындар мен кесте бұзылуларға байланысты кері тартып алғанда тоқтап қалды.

Гипердыбыстық

Квинсленд университетінің гиперзвук орталығы (UQ) скрамжеттік жылдамдатқыштың ғылымын дамыту бойынша кең ауқымды зерттеулер жүргізеді. Қазіргі уақытта тоқтатылған гиперзвук жобасы – ASRI және UQ арасындағы еркін ұшуға арналған скрамжет жылдамдатқышын жасау бойынша бірлескен жұмыс.