Кіріспе

Оңтүстік Африканың Лимпопо провинциясындағы қала.

Газанкулудың бұрынғы бас министрі, профессор Хадсон Нсанвизи, қаланың құрылуында маңызды рөл атқарды. Гияни R578 (Оңтүстік Африка) және R81 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Ол Лимпопо Бушвельдінің ортасында, Кляйн Летаба өзенінің солтүстік жағалауында, Крюгер ұлттық паркіне батысқа қарай орналасқан. Бұрынғы Газанкулудың солтүстік бөлігінде орналасқан Гияни 1960 жылдары тсонга халқының әкімшілік орталығы ретінде құрылды. Гияни Йоханнесбургтен солтүстік-шығысқа қарай 470 км, Цзанееннен 104 км, Крюгер ұлттық паркінің Phalaborwa қақпасынан 105 км және Маламулеледен 35 км қашықтықта орналасқан. 1969 жылы Газанкулу үкіметі Елим ауруханасындағы жаңа бөлімге Газанкулу астанасының құрметіне «Гияни бөлімі» деп ат қойды. Қазіргі Гьяни муниципалитетінің мэрі – ANC өкілі Тханди Зита.

Тарих

Гияни 1960 жылдары Газанкулудың астанасы ретінде Хому патшалық отбасының жеріне салынды. Рисинга қауымы (басшысы Чабалала) бастапқыда Ватервал қалашығының жанындағы Элим ауданынан келген. Гиянидегі Ескі Парламент ғимараты, министрлік үйлер және Газанкулудың бас министрінің сарайы бұрын басшының ауылы және Рисинга қауымының штаб-пәтері болған жерде салынған. Рисинга қауымы мал жаю үшін бас жолдың ар жағындағы жерге малдарымен баратын, қазіргі кезде ол Гияни гольф алаңы деп белгілі. Гиянидің Е бөлімі, А бөлімі, D1 және D2 бөлімдері, сондай-ақ Гиянидің Bendstore деп аталатын орталық бизнес аймағы (CBD) Рисинга қауымының ауылдары болды. 1960 жылдары Рисинга қауымы Газанкулудың жаңа астанасы үшін орын ашу мақсатымен өз жерлерінен күштеп шығарылып, басшысы Хоси Хому Чабалаламен бірге Хому блогының 14-ші бөлігіндегі Маномбе тауының етегіне және Макокса ауылына көшірілді. Тсонга әйелдері xibelani биін орындайды және оны Xigaza деп атайды, ал ерлер mpuluto және makhwaya ішімдіктерінен ләззат алады. Тсонга халқы сондай-ақ mchongolo деп аталатын дәстүрлі биге қатысады. Xibelani – бұл африкалық белдемше, ол киген адамның жамбасын үлкейтіп көрсету үшін жасалған, соның арқасында xibelani биіндегі жамбас қозғалысы айқын көрінеді. Тсонга халқы xibelani биі орындалғанда өзіне тән музыканы қолданады. Гиянидегі негізгі тағам – жүгері қамыры (африкаанс тілінде vuswa немесе pap) және күріш, көбінесе ет, тауық және көкөністермен (matsavu) бірге беріледі. "Giyani" – Джонни Клегг пен оның Savuka тобының "Third World Child" альбомындағы ән, ол Йоханнесбургтегі стрестен арылып, Гияниде тыныштық табу туралы жазылған.

Климат

Гияни субтропиктік аймақта орналасқан. Жазда қатты ыстық болады, температура жазда 41°C-қа дейін, ал қыста 25°C-қа дейін жетеді. Қыс күндіз жұмсақ, ал түнде суық болады. Жаңбырлы маусым қыркүйектен наурызға дейін, ал қыс маусымы сәуірден тамызға дейін созылады.

Экономика

Гияни экономикасы көбінесе ауылдық шаруашылыққа негізделген. Мал өсіру және жүгері, жержаңғақ, помидор, картоп, манго және банан өндірісі – шаруашылықтың бағанасын құрайды. Экономикалық өркендеуге байланысты Гияни қазір жергілікті халық үшін маңызды сауда және ойын-сауық орталығына айналды. Барлық танымал дүкендер тізімі бар қазіргі заманғы сауда орталықтары жергілікті сауданы едәуір жақсартты.

Тұрғын үй аумақтары

Гияни Орталық қаласының төңірегіндегі тұрғын үй аудандары Гияни А, Е және F, D1, D2 және Креметарт [1] бөлімдерін қамтиды. Жақында Risinga View және Church View, сондай-ақ Homu Block 15 деген есімдермен тағы екі тұрғын үй ауданы құрылды. Бұл екеуі жергілікті дәстүрлі басшылардың қарауында. Дәстүрлі басшылардың (Тихоси) басқа да қауымдастықтары: Сияндани, Дзинги дзинги, Ка Ндхambi, Магева, Бамбени, Даниэль (Махвивирини), Мапата, Мунгонгома, Нгове, Хакшани, Мфагани, Кситлакати, Маепху, Н'ва Марханга, Ксамфана, Нкомо А, Кхеи, Лолока, Масвангани, Мбедле, Мушиан, Маепху, Дзумери кенті, Хлувукани, Хаксани (Мхинтлуа), Махува, Ксавела 23-блогы, Хикумба, Мбабула, Фалаубени, Хломела, Ндиндани, Вухели, Нкомо B, Нкомо C, Н'ва Хувани, Бамбени, Мзилела, Мацотсосела, Дзумери РДП, Хому, Сикуняни, Мнингиниси, Сикукувани, Мавалани, Нкури, Тому, Басани.

Білім

Гиянидегі кейбір тәуелсіз мектептерге Ханьяса білім беру орталығы, Рисинга орта мектебі, Нквангулатило білім беру орталығы, Нюкани білім беру орталығы, Жоғары сапалы білім беру орталықтары, Гияни технология және басқару колледжі және Мухлури біріктірілген мектебі жатады. Мемлекеттік мектептерге Кхето Нксумайо ауыл шаруашылығы орта мектебі және Гияни орта мектебі кіреді.

Жолдар

R81 – Гияни қаласынан өтетін маңызды жол. Ол Гияниді Полокуане және Маламулеле қалаларымен байланыстырады, сондай-ақ R524 жолымен Крюгер ұлттық паркінің Пунда Мария кіреберіс қақпасына дейін жалғасады. R81 Полокуанеде, «Солтүстік сауда орталығының» жанында N1 тас жолымен Претория және Йоханнесбургке қосылады.

Спорт

Гияни стадионы Ұлттық бірінші дивизион клубы "Динамос" Ф.К. (Оңтүстік Африка) үйі болды. Гияни "Гияни Юнайтед" және "Гияни Классик" клубтарына да отан болды. Жеңіл атлетикада 100 метрлік жүгірудегі шебер Питер "Манеро" Нгобени 1980 жылдары Гиянидің А бөлімінде тұрды. ФИФА төрешісі, қайтыс болған Херман Машава Дзумери, Магева ауылынан шыққан.

Туризм

Гиянидің Африканың жылы бұталы даласында орналасқандығы жергілікті және халықаралық саяхатшыларды қызықтырады. Гияни гольф алаңы зебраларға, жирафтарға, бұланшаларға және басқа да шөп жейтін жануарларға мекендейді; алайда, осы жануарларды қарау әлі коммерциялық емес. Қазіргі уақытта туристерге арналған бірнеше жатақхана және қонақ үйлер бар. Олардың арасында: Hanyani Lodge, Riverside Guest House, Xisaka Bed and Breakfast, Tihosi Guest House, Elridge Mountain Lodge, Rosanna Guest House, Nwayitelo Lodge және Mopani Guest House. Limpopo Lodge (бұрынғы Giyani Hotel) қала орталығында орналасқан және Oasis Group басқарады. Маномбе табиғат қорығы Гияниден шығысқа қарай 6 км қашықтықта орналасқан. Гияни сонымен қатар Солтүстік аймақтың батыс жағынан Крюгер ұлттық паркімен шектеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Гияни Крюгер ұлттық паркімен ұзақ шекаралас болғанымен, Крюгер ұлттық паркіне кіруге арналған нүкте болған жоқ. Гияни қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км қашықтықтағы Муйекс ауылында Шангони қақпасы деп аталатын жаңа қақпа ашу жоспарланған. Бұл қақпа Муйексе, Махониси және Мтитити ауылдарына қажетті дамуды әкелуге тиіс еді, онда жұмыссыздық 80% құрайды. Бұл ауылдар әлемдегі ең жақсы сафари бағыттарының бірімен шектесіп тұрғанына қарамастан, тарихи түрде кедейлікпен күресіп келеді.