Кіріспе

Ипсуич – Эли желісі – Шығыс Англияны Эли арқылы Англияның орталық аймақтарымен байланыстыратын темір жол желісі. Сондай-ақ, Кембриджге салақ желі де бар. Жолаушылар тасымалын Greater Anglia компаниясы жүзеге асырады. Бұл Network Rail стратегиялық 5-бағытының, SRS 05.07, 05.08 және SRS 07.03 бөлігі. Бұрын бұл желі Ұлы Шығыс магистральдық желісінің бір бөлігі болған.

Ерте тарих

Шығыс Одақ Темір Жолы (ШОТЖ) Колчестерден Ипсуичке дейін желі салды, ал ШОТЖ-дан бірқатар директорлар Ипсуич және Бери темір жолы деп аталатын жаңа компания құрды, оған Джон Шевалье Коббольд төрағалық етті, ол Ипсуичтен Бери Сент-Эдмундсқа дейінгі желі салу үшін "Бери кеңейтілуі" деп аталды. 1845 жылғы 21 шілдеде оған парламенттік мақұлдау берілді, ал алғашқы пойыз 1846 жылғы 26 қарашада жүрді. Брамфорд, Клейдон, Нидхэм, Стоумаркет, Хогли Роуд, Элмсвелл және Тёрстон станциялары осы күні ашылды. Бери Сент-Эдмундс қазіргі орналасқан жерінен шығысқа қарай уақытша станциямен қызмет көрсетті, ал негізгі станция 1847 жылдың қарашасында ашылды. Ипсуич және Бери темір жолы 1847 жылғы 9 шілдеде Шығыс Одақ темір жолымен біріктірілді. Ньюмаркет теміржолын Ньюмаркет және Честерфорд теміржолы салған, 1848 жылы ашылған Ұлы Честерфордтағы Батыс Англия магистралімен кездесу үшін Ньюмаркеттен алғашқы бөлім салынды. Six Mile Bottom және Dullingham аралық станциялары осы уақытта ашылды. Честерфордтан жаңа желіге қосымша, Ньюмаркет темір жолы Кембриджден Ньюмаркетке дейінгі желі салуды бастады. Бастапқы бағыт Кембридждегі негізгі платформадан өткір бұрылыспен ауытқыды және көптеген жылдар бойы операциялық қиындықтарға себеп болды. 1849 жылдың шілдесінде Шығыс Одақ темір жолының Норвичке дейінгі кеңейтілуі ашылды және тораптан шығысқа қарай орналасқан Хаугли деген жаңа станция ашылды. Сол аптада Хогли Роуд жабылды. Ньюмаркет темір жолы кейін Бери-Сент-Эдмундс, Эли және Тетфордқа дейін кеңейтуді жоспарлады және 1847 жылғы Парламент актісі бұған рұқсат берді. Кембридж, Эли және Тетфорд арқылы бәсекелестік (және ұзағырақ) бағытты жүргізген Шығыс Каунтис Темір жолы (ШКТЖ) бұл бағытқа қарсылық білдірді, өйткені бұл тікелей бағытқа Норвич трафигін жоғалтудан қорқыды. ШКТЖ сонымен қатар Лондон Ливерпуль көшесі мен Кембридж бағытын басқарып, 1850 жылы маусымда жұмысын тоқтатқан Ньюмаркет темір жолы үшін жағдайды қиындатты. Алайда, банкрот комиссары Сесил Фэйннің басшылығымен компания сол жылдың қыркүйек айында қайта құрылды және оның орнына Six Mile Bottom-нан Кембриджге дейінгі жол Chesterford-тан Six Mile Bottom бөліміне қарай аяқталды. Бұл жол 1850 жылы 9 қыркүйекте ашылып, Честерфорд жолы жабылды. Жалпы алғанда, Фулборн мен Черрихинтондағы жаңа станциялар бір күні ашылды деп есептеледі, бірақ Робертсон, Вислон және Харли Брэдшоуларда келесі тамыз айына дейін пайда болмағандықтан, бұл станциялар ашылатын дұрыс күн болуы мүмкін деп болжайды. Кейін Ньюмаркет темір жолы Бериге дейін желі салуды жоспарлады, ол ШОТЖ желісіне қосылады (алғашқы жоспарда бөлек станция болғанмен), бірақ бастапқы актіде берілген өкілеттіктер жойылған. Ньюмаркет темір жолы қаржылық қиындықтарға тап болды және 1852 жылы ШКТЖ-ге Ньюмаркет темір жолын сатып алуға парламенттің рұқсаты берілді. Ол 1854 жылы аяқталды, сол жылы ШОТЖ-ның жұмысын да қолға алды. Темір жолға деген құлшыныс соншалық болды, ол қажетті парламенттік өкілеттіктер берілмей тұрып, Ньюмаркет темір жолы 1852 жылы 16 маусымда үлкен рәсіммен алғашқы топырақ кескен. Жол 1854 жылдың басында аяқталып, сол жылдың 15 наурызында жолға шықты. Гигам, Саксби және Рисби және Кеннетттегі жаңа станциялармен қатар, Ньюмаркеттегі Уоррен Хилл арқылы туннель қажет болды және Ипсуиктен шыққан тармақтың батыс жағында тұрған Беридегі қозғалтқыш шатыры жаңа желісін ашуға мүмкіндік берді. Ньюмаркетте Кембриджден келген пойыздар 1848 жылғы бастапқы аялдамаға келіп, кейін Бери Сент-Эдмундс бағытындағы саяхатты жалғастырмас бұрын кері бұрылатын (олар кері бағытта да солай етуі керек еді). 1854 жылы 1 мамырда Черрихинтон стансасы да жабылды.

Эли мен Ньюмаркет темір жолы және GER операциясы (18621922)

1860 жылдары Шығыс Англиядағы темір жолдар қаржылық қиындыққа тап болды, көпшілігі ECR-ге жалға берілді; олар ресми түрде бірігуді қалады, бірақ 1862 жылға дейін үкіметтің келісімін ала алмады, сонда Ұлы Шығыс темір жолы (GER) бірігу арқылы құрылды. Осылайша, 1862 жылдан бастап Ипсвич – Кембридж желісі GER-дің басқаруында болды. 1874 жылы Парламентке екі қарсы жоба ұсынылды. Ely және Newmarket Railway (ENR) жобасын GER қолдады, ал екінші жоба – Ely және Bury Light Railway – Сохам мен Милденхолл арқылы өтуі тиіс еді. Парламент ENR жобасын мақұлдады және Ely және Bury Light Railway-ге Элиден Сохамға дейін жұмыс істеуге рұқсат берді, бұл ENR ұсынысына кірді және одан кейін Bury St Edmunds-қа дейін желіні салуға болады. Алайда, екінші жобадан ештеңе шықпады. Кембридж мен Ньюмаркет арасындағы желі 1875 жылы екі еселенді. ENR заңы 1875 жылы қабылданды және инженер Джордж Хопкинс пен мердігер Джон Уодделлдің басшылығымен құрылыс көп ұзамай басталды. 1879 жылдың 6 маусымында GER-дің әртүрлі шенеуніктерін тасымалдаған тұсаукесер пойзы жүрсе де, желі міндетті мемлекеттік тексеруден өтпеді және 1 қыркүйекке дейін ашылмады. Ашылу күні сәтті болмады, себебі Сохам маңында локомотив рельстен шығып кетті, бірақ ешкім зардап шекпеді. Жаңа желіні пайдаланған алғашқы пойыздардың бірі Ньюмаркеттен Донкастерге жарыс аттарын тасымалдаған пойыз болды. Бастапқыда бір жолды желі GER-мен жұмыс істеді, ал Фордэм және Сохам станциялары (екеуі де жүк алаңдарымен жабдықталған) 1879 жылдың 1 қыркүйегінде ашылды. ENR желісі ашылған кезде, пойыздардың ескі терминал станциясына кіруі мен шығуы қажеттігін жою үшін Ньюмаркетте жаңа төменгі деңгейлі арал платформасы салынды. Бұл станция кейін негізінен жүк станциясы болды, бірақ жарыс күндері жолаушылар қызметтері де пайдаланды және жаңа платформамен жаяу көпір арқылы байланыстырылды. Жаңа платформадағы жолаушыларға арналған жағдай бастапқыда жеткіліксіз болды, бұл жергілікті газеттерде наразылықтарға әкелді. GER 1881 жылы күту бөлмесін ұсынды. Bury St Edmunds пен Ely арасында тікелей желі әлі болмағандықтан, пойыздар Ньюмаркет аймағында кері жүруге мәжбүр болды. 1880 жылдың 1 қыркүйегінде ашылған ENR-дегі Chippenham Junction (Кеннеттен батысқа қарай) станциясы мен Snailwell Junction арасындағы жаңа желімен байланыс орнатылды. GER 1882 жылы Snailwell Junction-те жергілікті қызметкерлер үшін төрт коттедж салды. GER 1883 жылы Паркстон мен Манчестер арасындағы бағыт бойынша "North Country Continental" пойзын іске қосты. 1884 жылдың 2 маусымында Фордэм темір жол торабына айналды, Милденхолл тармағының бірінші бөлігі ашылды. Милденхоллға дейінгі желі 1885 жылдың 1 сәуірінде ашылды. 1885 жылдың 4 сәуірінде Ньюмаркет Уоррен Хиллде (тунельдің солтүстігінде) жарысқа қатысушыларға арналған жаңа станция ашылды. Бұл негізінен солтүстік пен шығыстан келгендер үшін, ал оңтүстіктен келгендер бастапқы терминал станциясын пайдаланды. Уоррен Хилл арқылы емес, екі платформалы аяқтау станциясы болды. 1887 жылдың 4 қаңтарында ENR GER-ге жалға берілді және 1898 жылы толық иелігіне берілді. Колдхам-Джанкшн Кембридждегі жаңа айырық ашылды және Кембриджге жақындау 1896 жылдың 17 мамырында күшіне енген жаңа келісімдермен жақсартылды.

Инфрақұрылым

Бұл желі Ипсвич пен Хогли түйіспесі арасындағы бағытты, негізгі желі ретінде жіктелетін Ұлы Шығыс магистралімен бөліседі. Хогли түйіспесі мен Эли арасындағы бөлім, Кембридж тармағы ауылдық деп саналатын, екінші реттік желі ретінде жіктеледі. Ипсвичтен Сохамға дейінгі желі екі рельсті, ал қалған бөлігі, сондай-ақ Кембридж тармағы бір рельсті (Дуллингхемде өткізу тізбегімен). Желі Ұлы Шығыс магистралінен бөлек болатын жерлерде электрлендірілмеген, ал желінің жылдамдығы белгілі бір аралықта болады. Ипсвич пен Эли арасындағы жүктеме габариті W10, ал Кембридж тармағында W8 құрайды. 2013 жылдың қаңтар айында Network Rail бес жылдық жаңарту жоспарын жариялады, онда Ипсвич-Эли желісін жақсарту аясында Сохам станциясын қайта ашу көзделді. Бұл станция 2020 жылы мақұлданды және 2021 жылдың 13 желтоқсанында ашылды. Ипсвичтен Кембриджге дейінгі бағыттың шығыс-батыс теміржол жобасының бір бөлігі болуы ұзақ уақыттан бері қарастырылып келеді, бірақ бүкіл бағыт екі рельсті болады ма және Англияның батысындағы Оксфорд сияқты станциялардан пойыздар қатынайды ма, әлі белгісіз. Кембриджшир округі кеңесі 2013 жылдың мамыр айында 2050 жылға дейінгі халық санының өсуін ескере отырып, инфрақұрылымдық жоспардың бір бөлігі ретінде Черри Хинтон және Фулборн станцияларын қайта ашуды ұсынды.

XIX ғасыр

1850 жылы 4 қазанда Бюриден сағат 8:00-де шығуға тиіс локомотив техникалық бұзылуға байланысты қызметтен алынды. Бюри станциясының бастығы жағдайды тексеру үшін Ипсвичтен локомотив жіберілетінін білді (станциялар арасында телеграф байланысы болмаған кезде бұл қалыпты жағдай еді). Уақытты үнемдеу үшін төрт жылқы екі вагондық пойызға жегіліп, оны Ипсвичтен келе жатқан локомотивпен кездесу үшін теміржол бойымен тартты. Оларды мүмкіндігінше ертерек көру үшін Бюри станциясының бастығы Хартвелл және жүк көтергіш Уильям Болдуин бірінші вагондардың шатырына мінді. Тюрстон станциясынан шығысқа қарай жылқымен тартылатын пойыз көмекші локомотивпен кездесіп, жылқылар шешілді. Үш ер адам вагондардың шатырында отырып қалды, ал шығысқа қарай біршама жол жүрген соң, Бюриге қарап тұрған екі станция бастығы пойыз көпірдің астынан өткен кезде оған соқтығысты. Уолтон мен Хартвелл қаза тапты, ал Болдуин аман қалды.

ХХ ғасыр

1936 жылы 22 қыркүйекте Фулборн мен Сикс Майл Боттом арасындағы теміржол жолына ұшақ мәжбүрлі түрде қонды. Фулборнның сигнал берушісі ұшқыштың өмірін сақтауда маңызды рөл атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оқ-дәрі тасымалдаған пойыздың жарылуынан болған Сохам теміржол апаты 1944 жылы 2 маусымда орын алды. 1973 жылы 17 мамырда екі Class 31 локомотиві Дуллингемнің жанындағы теміржол машинасына соқтығысып, оператор қаза болды, ал жол жөндеу жұмыстары жүріп жатқанда. Жөндеу аяқталғанға дейін Bury St Edmunds, Ely, March, Whittlesey және Peterborough қалалары арасында пойыз қозғалысын автобустар алмастырды. Бұл жол бөлігі 2007 жылдың 21 желтоқсанында қайта ашылды. (Елидегі теміржолдар туралы да қараңыз)