Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19-ғасырдағы француз өнері Францияда немесе француз азаматтарымен келесі саяси режимдер кезінде жасалған: Наполеонның консулдығы (1799–1804) және империясы (1804–1814), Реставрация (1814–1830), шілде монархиясы (1830–1848), Екінші республика (1848–1852), Екінші империя (1852–1871) және Үшінші республиканың алғашқы онжылдықтары (1871–1940). Романтизм 19-ғасырдың басында француз революциясы мен Наполеон соғыстарының ықпалымен өнерде өркендеген кезең ретінде пайда болды. Ол классицизмнен айырылып, шығыстануға, трагикалық анти-каһармандарға, жабайы ландшафттарға және орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінің тақырыптарына бет бұрды. Бұл дәуірде Жан-Огюст Доминик Ингрес сияқты сызықты жақтаушылар мен Евгений Делакруа сияқты жарқын түстер мен қисықтарды ұнататындар арасында пікірталас болды. Романтизм сезімдерге негізделген әдеби тілді баса назарлауға ұмтылды. Ол натурализм мен символизм сияқты келесі қозғалыстардың негізін қалады, Густав Курбе, Барбизон мектебі және Густав Моро сияқты суретшілерге әсер етті. 19-ғасырдың соңында Парижде пайда болған модернизм музыка, би, сәулет және әдебиет салаларындағы көркемдік жаңарулармен ерекшеленді. Ол кафе мәдениетінің сергелеуімен, Хауссманның қала құрылысына тигізген әсерімен және әлеуметтік топтар мен радикалдық өнер қозғалыстарының үйлесімімен сипатталды. Эдуард Мане өнері 19-ғасыр өнерін модернизммен байланыстырып, импрессионизмге жол ашты. Клод Моне және оның замандастары ашық ауада өткінші жарық эффекттерін бейнелей отырып, осы қозғалысты дамытты, бұл ішінара Дж.М.У. Тернердің және түтікшелердегі бояудың пайда болуының нәтижесі болды. Импрессионизм одан әрі тәжірибелер үшін жағдай жасады. Винсент ван Гог экспрессионизмді енгізді; Жорж Сюрат пуантилизмді дамытты; Пол Сезанн геометриялық қабылдауларды зерттеді; Пол Гоген экзотикалық елдерде символизм мен примитивизмді іздеді; ал Анри Руссо наив өнерді көрсетті. Бұл көркемдік зерттеу дәуірі көптеген заманауи өнер қозғалыстарының негізін қалады, бұл өткен дәстүрлер мен инновациялық техникалар арасындағы үнемі жалғасатын диалогты, соның ішінде фотосуреттің өркендеуін көрсетеді. Бұл кезеңде француз өнеріндегі көптеген өзгерістер 19-ғасыр француз әдебиетіндегі өзгерістермен паралель жүрді.
19th century French art was made in France or by French citizens during the following political regimes: Napoleon's Consulate (1799–1804) and Empire (1804–14), the Restoration (1814–30), the July Monarchy (1830–48), the Second Republic (1848–52), the Second Empire (1852–71), and the first decades of the Third Republic (1871–1940). Romanticism emerged in the early 19th century as a vibrant period in the arts, influenced by the French Revolution and Napoleonic wars. It marked a departure from classicism, embracing Orientalism, tragic anti heroes, wild landscapes, and themes from the Middle Ages and the Renaissance. This era saw a debate between the proponents of line, exemplified by Jean Auguste Dominique Ingres, and those favoring violent colors and curves, like Eugène Delacroix. Romanticism emphasized a literary language rooted in feelings. It laid the groundwork for later movements, including Naturalism and Symbolism, influencing artists like Gustave Courbet, the Barbizon School, and Gustave Moreau. The birth of Modernism in the late 19th century, centered in Paris, was marked by artistic innovation across domains including music, dance, architecture, and literature. It was characterized by the dynamism of café culture, the impact of Haussmannization on the cityscape, and a blend of social classes and radical art movements. Édouard Manet's work bridged 19th century art with modernism, leading the way to Impressionism. Claude Monet and his contemporaries advanced this movement by capturing transient light effects outdoors, inspired partly by J. M. W. Turner and the advent of paint in tubes. Impressionism set the stage for further experimentation. Vincent van Gogh introduced expressionism; Georges Seurat developed pointillism; Paul Cézanne explored geometric perceptions; Paul Gauguin sought symbolism and primitivism in exotic locales; and Henri Rousseau exemplified naïve art. This era of artistic exploration laid the foundations for many modern art movements, reflecting a continuous dialogue between past traditions and innovative techniques, including the emerging influence of photography. Many of the developments in French arts in this period parallel changes in 19th century French literature.
Романтизм
Француз революциясы мен Наполеон соғыстары Франция өнеріне зор өзгерістер әкелді. Француз императоры Наполеон I-ді дәріптеу және мифтеу бағдарламасы Грос пен Гериннің суреттерінде тығыз үйлестірілді. Сонымен қатар, шығыстану, египеттік мотивтер, трагикалық анти-батыр, жабайы пейзаж, тарихи роман және орта ғасырлар мен Ренессанс кезеңдерінен алынған көріністер – романтизмнің барлық элементтері классицизмге қарсы келетін құлпыра маусымды құрады. 19 ғасырдың басында Рубенс пен Пуссеннің жақтастары арасында 17 ғасырда болған пікірталас қайта жаңғырды: Жан-Огюст Доминик Ингрестің суреттеріндегі "сызық" пен Евгений Делакруаның суреттеріндегі күшті түстер мен қисықтарды қолдайтындар табылды. Дегенмен, бұл салыстыру шартты, себебі Ингрестің терең реализмі кейде түрік моншасының көріністерінде керемет сезімталдыққа жол береді. Романтизм – сезімдерге негізделген әдеби тіл. Осы ұғымды бейнелеген жазушылардың қатарында Джон Китс пен Бенжамин Констант бар. Романтизмнің ықпалы ғасыр бойы сақталды: идеалданған пейзаж және натурализмнің бастаулары романтизмде жатыр. Густав Курбе мен Барбизон мектебі де логикалық даму болып табылады, сондай-ақ 19 ғасырдың соңындағы символизм, мысалы, Густав Моро (Матисс пен Руоның профессоры) немесе Одилон Редон сияқты суретшілердің туындылары да осының жемісі. Огюст Роден мен Камиль Клодель өз заманының ең белгілі мүсіншілері еді.
The French Revolution and the Napoleonic wars brought great changes to the arts in France. The program of exaltation and mythification of the Emperor Napoleon I of France was closely coordinated in the paintings of Gros and Guérin. Meanwhile, Orientalism, Egyptian motifs, the tragic anti hero, the wild landscape, the historical novel and scenes from the Middle Ages and the Renaissance, all these elements of Romanticism created a vibrant period that defies classicism. One also finds in the early period of the 19th century a repeat of the debate carried on in the 17th between the supporters of Rubens and Poussin: there are defenders of the "line" as found in Jean Auguste Dominique Ingres, and the violent colors and curves as found in Eugène Delacroix. The comparison is however somewhat false, for Ingres' intense realism sometimes gives way to amazing voluptuousness in his Turkish bath scenes. Romanticism is a literary language based on feelings. Writers who illustrated this concept included John Keats and Benjamin Constant. The Romantic tendencies continued throughout the century: both idealized landscape painting and Naturalism have their seeds in Romanticism: both Gustave Courbet and the Barbizon school are logical developments, as is too the late 19th century Symbolism of such painters at Gustave Moreau (the professor of Matisse and Rouault) or Odilon Redon. Auguste Rodin and Camille Claudel are the most famous sculptors of their time.
Модернизмнің пайда болуы
Уолтер Бенджамин Парижді "19 ғасырдың астанасы" деп атады. 1860 жылдардан бастап Париждің тудырған көркемдік өрнектерінің керемет алуантүрлілігін түсіну үшін, қаланың барлық түнгі бульварларын еске алу жеткілікті, бірақ ол кедей аудандарды да ығыстырып, қала ішіндегі тәртіпсіздікті басу үшін әскерлерді жылдам жеткізуге арналған жолдар жасады. Дегенмен, Хаусманн қаласының шекарасында, Монмартр төбесінде, жел диірмендері, кабарелер және жүзімдіктері бар екінші Париж де болды. Кафе мәдениеті, кабарелер, аркадалар (19 ғасырдың жабық сауда галереялары), анархизм, әлеуметтік топтардың араласуы, академиялық салон жүйесінің нәтижесінде өнер мен көркемдік ағымдардың радикалдануы, соққыға ұқсас сезімді тудыруға деген құштарлық – мұның бәрі керемет сергектікке әкелді. Сонымен қатар, бейнелеу өнеріндегі қарқынды пікірталас сол кезеңде музыкада, биде, сәулет және романдарда да қайталанды: Шёнберг, Стравинский, Пруст, Нижинский және т.б. Осылайша, Модернизм дүниеге келді. Эдуард Мане көптеген сыншылар үшін 19 ғасыр мен жаңа дәуірдің (шарль Бодлер поэзиясындағыдай) арасындағы шекараны белгіледі. Оның испан суретшілерінің алтын ғасырындағы туындыларын қайта жаңғыртуы, боялмаған канвас көрсетуге дайындығы, ашық бейнеленген жалаңаштарды зерттеуі және радикалды соққылармен жұмыс істеуі – Импрессионизмге жасалған алғашқы қадамдар еді. Импрессионизм Барбизон мектебінен одан да асып түсіп, біржола күрделі стильді (және аралас түстер мен қара түстің қолданылуын) қабылдамай, ауа райының өзгеруіне байланысты жарықтың сыртқы ортада шағылысуын бейнеледі (шарль Моненің соборлары мен шанышқылары, Пьер Огюст Ренуардың ашық ауадағы мерекелер мен кейінгі қауырсынды, қызғылт жалаңаштар, Эдгар Деганың бишілер мен моншақтар). Бұл техникалардың кейбіреулерін түтікшелерде сатылатын жаңа бояулардың болуы мүмкін етті. Бұл суретшілер де 19 ғасырдың тағы бір жаңалығы – фотографиямен белгілі бір деңгейде байланыста болды. Осы сәттен бастап, келесі отыз жыл ғажайып тәжірибелерге толы болды. Винсент ван Гог, голланд туған, бірақ Францияда өмір сүрген суретші, экспрессионизмнің жолын ашты. Түс теориясынан әсер алған Жорж Серат импрессионизмді басқаруға мүмкіндік беретін пуантилизм әдісін ойлап тапты. Суретшілердің суретшісі Пауль Сезанн әлемді геометриялық тұрғыдан зерттеуге тырысты (бірақ бұл оның көптеген әріптестерін қызықтырмады). Банкир Пол Гоген Бреттанияда символизмді, ал кейін Француз Полинезиясында экзотизм мен примитивизмді тапты. Өзін-өзі оқытқан Генри Руссо нағыз революцияның үлгісіне айналды.
Walter Benjamin called Paris "the capital of the 19th century". In order to understand the amazing diversity of artistic expressions which Paris gave birth to from the 1860s to all nightboulevards, but also replaced poorer neighborhoods and created fast routes to move troops through the city to quell unrest. Yet there was also a second Paris at the limits of Haussmann's city on the hill of Montmartre with her windmills, cabarets and vineyards. Café culture, cabarets, arcades (19th century covered malls), anarchism, the mixing of classes, the radicalization of art and artistic movements caused by the academic salon system, a boisterous willingness to shock — all this made for a stunning vibrancy. What is more, the dynamic debate in the visual arts is also repeated in the same period in music, dance, architecture and the novel: Schoenberg, Stravinsky, Proust, Nijinski, etc. This is the birth of Modernism. Édouard Manet represents for many critics the division between the 19th century and the modern period (much like Charles Baudelaire in poetry). His rediscovery of Spanish painting from the golden age, his willingness to show the unpainted canvas, his exploration of the forthright nude and his radical brush strokes are the first step toward Impressionism. Impressionism would take the Barbizon school one further, rejecting once and for all a belabored style (and the use of mixed colors and black), for fragile transitive effects of light as captured outdoors in changing light (in part inspired by the paintings of J. M. W. Turner). Claude Monet with his cathedrals and haystacks, Pierre Auguste Renoir with both his early outdoor festivals and his later feathery style of ruddy nudes, Edgar Degas with his dancers and bathers. Some of these techniques were made possible by new paints available in tubes. These painters were also to a certain degree in a dialogue with another discovery of the 19th century: photography. From this point on, the next thirty years were a litany of amazing experiments. Vincent van Gogh, Dutch born but living in France, opened the road to expressionism. Georges Seurat, influenced by color theory, devised a pointillist technique that controlled the Impressionist experiment. Paul Cézanne, a painter's painter, attempted a geometrical exploration of the world (that left many of his peers indifferent). Paul Gauguin, the banker, found symbolism in Brittany and then exoticism and primitivism in French Polynesia. Henri Rousseau, the self taught dabbler, becomes the model for the naïve revolution.