Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдіктерді немесе басқа да өсімдіктерді жоюға арналған заттарды қолдану.
Use of substances to destroy crops or other plants
Гербицидтік соғыс – бұл аумақтың өсімдік негізіндегі экожүйесін жоюға бағытталған заттарды пайдалану. Гербицидтік соғыс химиялық заттарды қолданса да, оның басты мақсаты – ауыл шаруашылығы тағамдық өндірісін тоқтату және/немесе жауға тығылған немесе жасырынуға мүмкіндік беретін өсімдіктерді жою, ал емес адамдарды улау немесе тұншықтыру және/немесе адам жасаған құрылыстарды қирату. 1978 жылдан бері Қоршаған ортаны өзгерту конвенциясы гербицидтік соғысты тыйым салады, ол «Жердің тіршілік әлемінің құрамын немесе құрылымын өзгертудің кез келген тәсілін» қамтиды.
Herbicidal warfare is the use of substances primarily designed to destroy the plant based ecosystem of an area. Although herbicidal warfare use chemical substances, its main purpose is to disrupt agricultural food production and/or to destroy plants which provide cover or concealment to the enemy, not to asphyxiate or poison humans and/or destroy human made structures. Herbicidal warfare has been forbidden by the Environmental Modification Convention since 1978, which bans "any technique for changing the composition or structure of the Earth's biota".
Тарих
Қазіргі заманғы гербицидтік соғыс Екінші дүниежүзілік соғыста өсімдіктердің өсуін реттейтін заттар туралы әскери зерттеулердің нәтижесінде туындады, демек ол тарих бойы әскерлердің жауды азық-түлік пен жасырыну орындарынан айыру үшін қолданған күйдірілген жер тактикасының технологиялық жаңаруы болып табылады. Әскери гербицидтер жөніндегі жұмыстар 1940 жылы Англияда басталды, ал 1944 жылы АҚШ бұл күш-жігерге қосылды. Гербицидтер химиялық заттар болғанымен, олардың әсер ету механизмі (өсуді реттеуге) байланысты, олар көбінесе биологиялық соғыс құралы ретінде қарастырылады. Соғыстың соңына дейін 1000-нан астам заттың фитотоксикалық қасиеттері зерттелді, ал одақтастар гербицидтерді Остің егінтерін жою үшін пайдалануды жоспарлады. Британдық жоспарлаушылар Германияға қарсы гербицидтерді логистикалық тұрғыдан тиімді деп санамады. 1945 жылдың мамыр айында USAAF генералы Виктор Э. Бетрандиас өзінің жоғары тұрған офицері генерал Арнольдқа Жапониядағы күріш өнімін кеміту үшін аммоний тиоцианатын қолдану туралы ұсыныс жасады, бұл олардың еліне жасалған бомбалау шабуылдарының бір бөлігі болды. Бұл жапондықтарды аштыққа ұшырату мақсатындағы іс-шаралардың бір бөлігі еді. Жоспар бойынша аммоний тиоцианаты адамдарға аса қауіпті емес болғандықтан, "газ соғысы" ретінде қарастырылмауы тиіс еді. Алайда, сол жоспарда АҚШ Жапонияға қарсы "газ соғысына" кірсе, күйдіргіш газ күріш егінін одан да тиімді жоюға қабілетті болар деген пікір білдірілді. Бірлескен мақсатты топ жоспарды тактикалық тұрғыдан дұрыс емес деп тапты, бірақ моральдық наразылық білдірмеді.
Modern day herbicidal warfare resulted from military research discoveries of plant growth regulators in the Second World War, and is therefore a technological advance on the scorched earth practices by armies throughout history to deprive the enemy of food and cover. Work on military herbicides began in England in 1940, and by 1944, the United States joined in the effort. Even though herbicides are chemicals, due to their mechanism of action (growth regulators), they are often considered a means of biological warfare. Over 1,000 substances were investigated by the war's end for phytotoxic properties, and the Allies envisioned using herbicides to destroy Axis crops. British planners did not believe herbicides were logistically feasible against Germany. In May 1945, USAAF General Victor E. Betrandias advanced a proposal to his superior General Arnold to use of ammonium thiocyanate to reduce rice crops in Japan as part of the bombing raids on their country. This was part of larger set of proposed measures to starve the Japanese. The plan calculated that ammonium thiocyanate would not be seen as "gas warfare" because the substance was not particularly dangerous to humans. On the other hand, the same plan envisaged that if the U. S. were to engage in "gas warfare" against Japan, then mustard gas would be an even more effective rice crop killer. The Joint Target Group rejected the plan as tactically unsound, but expressed no moral reservations.
Малайзия
Малайзиядағы төтенше жағдай кезінде (1948–1960), британдық әскерилер Малайзияның ауылдық жерлерінде (егістіктерді қоса) гербицидтер мен дефолианттарды қолданды. Малайя Ұлттық Азаттық Армиясының (MNLA) көтерілісшілерін жасыру орындарынан айыру, олардың тамақ көздерін жою және оларды джунглиден қуу мақсатында бұл шаралар қолданылды. Британдықтар қолданған гербицидтер мен дефолианттардың құрамында триоксон болды, бұл компонент сондай-ақ Вьетнам соғысы кезінде АҚШ әскері қолданған Agent Orange гербицидінің химиялық құрамының бір бөлігі еді. Гербицидтер мен дефолианттарды қолданудың екі мақсаты болды: тықсырудан сақтану үшін джунгли жолдарын сирету және MNLA белсенді болған аймақтардағы егістіктерді жою, осылайша оларды ықтимал тамақ көздерінен айыру. 1952 жылдың жазында 500 гектарға өрт сөндіру машиналарынсынан 90 000 литр триоксон шашылды; британдықтар толық қорғаныш жабдықтарын киіп, джунгли жағдайында техниканы пайдалануды қиындыққа тап болды. Гербицидтер мен дефолианттар Корольдік әуе күштерінің (RAF) ұшақтарынан да шашылды. DOW компаниясының тарихи құжаттары "Супер Агент Оранж" деп аталатын, сондай-ақ DOW гербициді M 3393, пиклорам қосылған Agent Orange екенін көрсетеді. Super Orange Техас, Пуэрто-Рико және Гавайиде Fort Detrick және DOW компаниясының өкілдерімен сынақтан өтті, кейіннен Халықаралық каучук зерттеу институтымен бірлескен жоба аясында Малайзияда да сынақтан өтті. Британ үкіметіндегі талқылаулар Малайзиядағы гербицидтік соғыстың 1925 жылғы Женева хаттамасының рухын бұза ма деген мәселеге қатысты болды, аталған хаттама халықаралық қарулы қақтығыстарда қол қойған мемлекеттер арасында химиялық соғысты тыйымдайды. Британдықтар Корей соғысында АҚШ-қа тағылған биологиялық қару қолданғандығы туралы айыптаулар сияқты айыптаулардан қашынбақшы болды. Британ үкіметі ең оңай шешім Малайзияда қақтығыс жоқ екенін жоққа шығару екенін анықтады. Олар көтерілісті ішкі қауіпсіздік мәселесі деп жариялады; демек, гербицидтерді қолдану полициялық шара болып саналды, дәл сияқты тәртіпсіздікті басу үшін CS газын қолдану сияқты.
During the Malayan Emergency (1948–1960), the British military deployed herbicides and defoliants in the Malaysian countryside (including crop fields) in order to deprive Malayan National Liberation Army (MNLA) insurgents of cover, potential sources of food and to flush them out of the jungle. The herbicides and defoliants deployed by the British contained Trioxone, an ingredient which was also formed part of the chemical composition of the Agent Orange herbicide used by the U. S. military during the Vietnam War. Deployment of herbicides and defoliants served the dual purpose of thinning jungle trails to prevent ambushes and destroying crop fields in regions where the MNLA was active to deprive them of potential sources of food. In the summer of 1952, 500 hectares were sprayed with 90,000 liters of Trioxone from fire engines; the British found it difficult to operate the machinery in jungle conditions while wearing full protective gear. Herbicides and defoliants were also sprayed from Royal Air Force (RAF) aircraft. Historical records of DOW chemical show that "Super Agent Orange", also called DOW Herbicide M 3393, was Agent Orange that was mixed with picloram. Super Orange was known to have been tested by representatives from Fort Detrick and DOW chemical in Texas, Puerto Rico, and Hawaii and later in Malaysia in a cooperative project with the International Rubber Research Institute. Discussions in the British government centered on avoiding the thorny issue of whether herbicidal warfare in Malaya was in violation of the spirit of the 1925 Geneva Protocol, which only prohibited chemical warfare among signatory states in international armed conflicts. The British were keen to avoid accusations like the allegations of biological warfare in the Korean War leveled against the United States. The British government found that the simplest solution was to deny that a conflict was going on in Malaya. They declared the insurgency to be an internal security matter; thus, the use of herbicidal agents was a matter of police action, much like the use of CS gas for riot control.
Вьетнам соғысы
АҚШ Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік-Шығыс Азияда гербицидтерді қолданды. 1961 жылы Оңтүстік Вьетнамда гербицидтермен AGILE жобасының далалық сынақтарының табысы және 1950-ші жылдары Малайядағы төтенше жағдай кезінде гербицидтер мен жапырақсызданушы заттарды британдықтардың қолдануы ресми гербицидтік бағдарлама Операция Trail Dust (1961–1971) бағдарламасына әкелді. Операция Ranch Hand, АҚШ Әуе күштері бағдарламасының C 123K ұшақтарын пайдалану үшін гербицидтерді ірі аумақтарға бүрку, Trail Dust аясында көптеген бағдарламалардың бірі болды. Ағашты жоюшы затты бүркуге жауапты ұшақ экипаждары "Ормандарды тек сіз ғана тоқтата аласыз" деген саркастикалық ұран қолданды, бұл АҚШ орман қызметі жалпы жұртшылыққа арналған "Ормандағы өрттерді тек сіз ғана тоқтата аласыз" деген атақты ескертудің қысқартылған нұсқасы. АҚШ және оның одақтастары ресми түрде, гербицидтік және өрт тудыратын заттар, мысалы, напалм "химиялық қару" анықтамасынан тыс келеді және Ұлыбритания оларды Малайядағы төтенше жағдай кезінде пайдаланып, үрдіс орнатты деп мәлімдейді. Ranch Hand шекаралық аймақтарды жапырақсыздандыру, қауіпсіздік периметрлерін орнату және егінді жою бағдарламасымен басталды. Соғыс жалғасқан сайын, егінге қарсы миссия маңыздырақ атанды, және (басқа заттармен бірге) жапырақсызданушы заттар азаматтарды Вьетконг бақылауындағы аумақтардан үкімет бақылауындағы аумақтарға кетуге мәжбүрлеу үшін қолданыла бастады. Сондай-ақ, ол үлкен орманды өртеу операцияларында тәжірибелік түрде қолданылды, бірақ қажетті нәтижелерге қол жеткізе алмады. 1963 жылы жапырақсыздандыру орманның көрінуін көлденеңде 30–75% -ға, ал тік жағынан 40–80% -ға жақсартады деп бағаланды. 1968 жылы жеткізу жүйелерін жақсарту осы көрсеткішті көлденеңде 50–70% -ға, ал тік жағынан 60–90% -ға дейін арттырды. Ranch Hand ұшқыштары ең алғаш рет Лаостың Чепоне қаласының оңтүстігіндегі Хо Ши Мин жолын дәл 1:125,000 масштабтағы картаға түсірді, жолға перпендикуляр бағыттағы жолақтарды жапырақсыздандыру арқылы, шамамен жарты шақырым сайын. Вьетнамда гербицидтерді қолдану 1966 жылдың ортасында коммерциялық пестицидтердің тапшылығына әкелді, өйткені Қорғаныс министрлігі 1950 жылғы Қорғаныс өндірісі туралы заңға сәйкес өкілеттіктерді пайдаланып, жеткізілімдерді қамтамасыз етуге мәжбүр болды. Операция кезінде шашылған гербицидтердің концентрациясы тұрмыстық қолданыстағыдан әлдеқайда жоғары болды. Оңтүстік Вьетнамның жер бетінің шамамен 10% -ы, шамамен 17,000 шаршы километр, шашылды. Шашылған аумақтың 85% -ы жапырақсыздандыру үшін, ал 15% -ы егінді жою үшін қолданылды.
The United States used herbicides in Southeast Asia during the Vietnam War. Success with Project AGILE field tests with herbicides in South Vietnam in 1961 and inspiration by the British use of herbicides and defoliants during the Malayan Emergency in the 1950s led to the formal herbicidal program Operation Trail Dust (1961–1971). Operation Ranch Hand, a U. S. Air Force program to use C 123K aircraft to spray herbicides over large areas, was one of many programs under Trail Dust. The aircrews charged with spraying the defoliant used a sardonic motto "Only you can prevent forests" a shortening of the U. S. Forest Services famous warning to the general public "Only you can prevent forest fires". The United States and its allies officially claims that herbicidal and incendiary agents like napalm fall outside the definition of "chemical weapons" and that Britain set the precedent by using them during the Malayan Emergency. Ranch Hand started as a limited program of defoliation of border areas, security perimeters, and crop destruction. As the conflict continued, the anti crop mission took on more prominence, and (along with other agents) defoliants became used to compel civilians to leave Viet Cong controlled territories for government controlled areas. It was also used experimentally for large area forest burning operations that failed to produce the desired results. Defoliation was judged in 1963 as improving visibility in jungles by 30–75% horizontally, and 40–80% vertically. Improvements in delivery systems by 1968 increased this to 50–70% horizontally, and 60–90% vertically. Ranch Hand pilots were the first to make an accurate 1:125,000 scale map of the Ho Chi Minh trail south of Tchepone, Laos by defoliating swaths perpendicular to the trail every half mile or so. Use of herbicides in Vietnam caused a shortage of commercial pesticides in mid 1966 when the Defense Department had to use powers under the Defense Production Act of 1950 to secure supplies. The concentration of herbicides sprayed in Operation Ranch Hand was more than an order of magnitude greater than that in domestic use. Approximately 10% of the land surface of South Vietnam was sprayed—about 17,000 square kilometers. About 85% of the spraying was for defoliation and about 15% was for crop destruction.
Гербицидтердің түрлері
Америка Құрама Штаттарында гербицидтерге арналған техникалық әскери белгілер болған, бірақ кейіннен олар кеме жәшіктеріндегі жолақтардан алынған, көбірек таралған түсті кодтармен алмастырылды. АҚШ сондай-ақ, ұрыс операцияларында қолданылатын тактикалық гербицидтер мен әскери базалар мен олардың маңында қолданылатын коммерциялық гербицидтер арасында айырма жасады. 1966 жылы АҚШ Қорғаныс министрлігі Вьетнамда қолданылатын гербицидтер адамдарға немесе қоршаған ортаға зиян келтірмейді деп мәлімдеді. 1972 жылы белгілі бір қоспаның болуы Вьетнамда осы гербицидтерді қолдануға кедерес екені және барлық қалған қоры елге қайтарылуы керек екені туралы кеңес берілді. 1977 жылы АҚШ Әуе күштері «Оранж агенті» қорының қалдықтарын Джонстон аралынан батысқа қарай 200 шақырым жерде, «M/T Vulcanus» кемесінде жойды. 2,3,7,8 тетрахлордибензо-п-диоксин (ТХДД) қоспасы 17 000-нан астам АҚШ әскери қызметшісінің, 4 000 австралиялықтың, 1 700 жаңа зеландиялықтың, корейлердің, санаусыз вьетнамдық әскерлер мен азаматтардың денсаулығына әсер еткен болуы мүмкін, сондай-ақ 40 000-нан астам ардагерлердің балалары гербицидтік соғыстан туған туа біткен кемістіктерге ұшырауы мүмкін. Он жылдар өткен соң, гербицидтік соғыстың салдары АҚШ пен Вьетнам арасындағы қарым-қатынастағы маңызды мәселе болып қалуда. 2003 жылы «Оранж агентінен» зардап шеккен вьетнамдықтар мен ұзақ мерзімді жертвелердің коалициясы химиялық затты өндіру және қолданумен байланысты залал үшін бірнеше американдық және көпұлттық химиялық корпорацияларды сотқа берді. Федералды судья талапкердің тікелей жауапкершілігі туралы талабы негіссіз деп танып, сот арызын қабылдамады.
The United States had technical military symbols for herbicides that have since been replaced by the more common color code names derived from the banding on shipping drums. The US further distinguished between tactical herbicides, which were to be used in combat operations and commercial herbicides, which used in and around military bases, etc. In 1966 the United States Defense Department claimed that herbicides used in Vietnam were not harmful to people or the environment. In 1972 it was advised that a known impurity precluded the use of these herbicides in Vietnam and all remaining stocks should be returned home. In 1977 the United States Air Force destroyed its stocks of Agent Orange 200 miles west of Johnston Island on the incinerator ship M/T Vulcanus. The impurity, 2,3,7,8 tetrachlorodibenzo p dioxin (TCDD) was a suspected carcinogen that may have affected the health of over 17,000 United States servicemen, 4,000 Australians, 1,700 New Zealanders, Koreans, countless Vietnamese soldiers and civilians, and with over 40,000 children of veterans possibly suffering birth defects from herbicidal warfare. Decades later the lingering problem of herbicidal warfare remains as a dominant issue of United States Vietnam relations. In 2003, a coalition of Vietnamese survivors and long term victims of Agent Orange sued a number of American based and multinational chemical corporations for damages related to the manufacture and use of the chemical. A federal judge rejected the suit, claiming that the plaintiff's claim of direct responsibility was invalid.