Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Aconitum noveboracense, сондай-ақ солтүстік көк монахтың қапшығы немесе солтүстік жабайы монахтың қапшығы деп аталады, бұл майлы гүлдер тұқымдасына (Ranunculaceae) жататын гүлді өсімдік. Оның туысының мүшелері (Aconitum) сондай-ақ қасқыр зәһері (wolfsbane) деп аталады. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі оны қорғауға алынған түрлер тізіміне енгізді. Ол Нью-Йорк штатының сирек кездесетін аймақтарында және Дрифтлес аймағының бөліктерінде өседі. Солтүстік монахтың қапшығы өзінің ерекше, көк түсті, қапшық тәрізді гүлдерімен танымал. Гүлдердің ұзындығы шамамен 2,5-5 см, ал бір сабақта көптеген гүлдер болуы мүмкін. Сабақтарының ұзындығы шамамен 30-90 см. Жапырақтары кең, тісті жиектері бар, дөңгелек пішіндес. Тек Айова, Висконсин, Огайо және Нью-Йорк штаттарында ғана кездеседі. Әдетте көлеңкелі немесе жартылай көлеңкелі жартастарда, алгифтік талус беткейлерінде немесе салқын, өзен жағалауындағы жерлерде өседі. Бұл аймақтарда топырақтың салқын болуы, суық ауаның төмен қарай ағып кетуі немесе суық жер асты суларының ағыны байқалады. Алгифтік талус беткейлерінде бұл жағдайлар жер асты жарықтарындағы мұздан салқын ауа мен судың шығуынан туындайды. Бұл жарықтар шұңқырлармен байланысты және ауа ағыны үшін арна ретінде қызмет етеді. Солтүстік монахтың қапшығы көп жылдық өсімдік, тұқымдардан да, ұсақ түйірлерден де көбейеді. Гүлдер маусым мен қыркүйек аралығында гүлдейді және оларды бал аралары нектар мен тозаң жинау үшін гүлді ашады.

Қауіппен байланысты жағдайдың себептері

Тұрақтардың жоғалуы немесе нашарлауы. Солтүстік аққонақ үшін қауіп-қатерлер: ластану және шұңқырларды толтыру, мал жайылуы және тапталуы, адамдардың жүріп өтуі, орман шаруашылығы, автомобиль жолдары мен электр желілерін күтіп ұстау, пестицидтерді тиісінше қолданбау, карьерлер ашу және жол салу. Жинау. Кейбір популяциялар ғылыми жинаудан зардап шекті. Бұл өсімдік өте сирек, қазіргі уақытта ол тек 4 штатта ғана табылмайды.

Қорғау

1978 жылы солтүстік ақназақ тізімі АҚШ-тың жойылып бара жатқан және қауіп төндіретін жабайы жануарлар мен өсімдіктер тізіміне енгізілді. Қалпына келтіру жоспары АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі бұл өсімдікті сақтап қалуға қажетті шараларды сипаттайтын қалпына келтіру жоспарын жасады. Зерттеулер Көптеген солтүстік ақназақ популяцияларының ұзақ мерзімді динамикасын анықтау үшін бақылауда. Популяциялар арасындағы айырмашылықтарды жақсырақ түсіну мақсатында генетикалық зерттеулер жүргізілуде. Ортаны қорғау Әртүрлі мемлекеттік және жекеменшік қорғау ұйымдары солтүстік ақназақты және оның өмір сүру ортасын сақтау үшін жұмыс істеп жатыр. Сондай-ақ, кейбір жекеменшік жер иелерімен ерікті түрде қорғау туралы келісімдер жасалды.