Кіріспе

Глобалды климаттық коалиция (ГКК) (1989–2001) – парниктік газдар шығарындыларын азайтуға бағытталған шараларға қарсы болған және климаттың өзгеруін жоққа шығарып, жаһандық жылынудың ғылыми негізін ашық түрде сынға түсірген халықаралық бизнес лоббистік тобы. ГКК климат саясатындағы ең ірі және халықаралық климат келіссөздеріндегі ең белгілі өнеркәсіптік жақтас болды. ГКК Киото протоколына қарсы шықты және АҚШ-тың оны ратификациялауына кедері келтірді. Коалиция ғылыми консенсусты жоққа шығара алмайтынын түсінді, бірақ климаттың өзгеруі жөніндегі ғылыми консенсусты күмәндендіруге және жасанды дау тудыруға тырысты. ГКК 2001 жылы парниктік газдардың климат өзгеруіндегі рөлінің жақсырақ түсінілуі және қоғамдық сынның күшеюіне байланысты мүшелерінің азаюынан кейін таратылды. Ол өзінің басты мақсатына жеткенін мәлімдеді: АҚШ президенті Джордж Буш Сенаттың келісімді ратификацияламау туралы шешімі арқылы АҚШ-ты, әлемдік парниктік газдар шығарындыларының шамамен төрттен бірін құрайтын, Киото протоколы процесінен шығарды. Осылайша, міндетті жаһандық азайтуларға қол жеткізу мүмкін болмай қалды.

Негізін қалау

Глобалды климаттық коалиция (ГКК) 1989 жылы Ұлттық өндірушілер қауымдастығының қолдауымен жоба ретінде құрылды. ГКК негізгі жанармай өндірушілер мен пайдаланушылардың мүдделерін қорғау, жаһандық жылынуды азайтуға бағытталған реттеуге қарсы тұру және жаһандық жылынудың ғылыми негізін саралау мақсатымен құрылды. ГКК құрылуының 1988 жылғы контексіне Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссияның (IPCC) құрылуы және NASA климатологы Джеймс Хансеннің климаттың өзгеретіні туралы Конгресс алдындағы куәлігі кірді. Бес-алты корпорацияның мемлекеттік істер жөніндегі бөлімдері Монреаль хаттамасы – озонды бұзатын хлорфторкөмірсутектерді жою туралы халықаралық келісім, және АҚШ-тың «Таза ауа туралы» заңына байланысты олардың жеткіліксіз ұйымдасқандығын мойындады, сондай-ақ қазба отыны реттеуге түсуі мүмкін екенін түсінді. ГКК-ның веб-сайтының бас бетіндегі міндеттемесіне сәйкес, ГКК құрылды: «жаһандық климаттың өзгеруі және жаһандық жылыну мәселелері бойынша халықаралық саяси пікірталасқа бизнес қатысуын үйлестіру үшін», ал ГКК-ның атқарушы директоры 1993 жылғы баспасөз хабарламасында ГКК «жаһандық климаттың өзгеруі мәселесі бойынша өнеркәсіптің жетекші дауысы ретінде» құрылғанын мәлімдеді. ГКК 1992 жылы тәуелсіз түрде қайта ұйымдастырылды, Exxon, кейін ExxonMobil, құрылтайшы мүше болды және ГКК директорлар кеңесінің құрылтайшы мүшесі болды; энергия алыптары коалицияда басшылық рөл атқарды. Америка мұнай институты (API) коалицияның жетекші мүшесі болды. API атқарушы вице-президенті коалицияның директорлар кеңесінің төрағасы болды. Басқа ГКК құрылтайшы мүшелеріне Ұлттық көмір қауымдастығы, АҚШ Сауда палатасы, Америка орман және қағаз қауымдастығы және Эдисон электр институты кірді. ГКК-ның атқарушы директоры Джон Шлейс бұрын Эдисон электр институтының үкіметтік қатынастар жөніндегі директоры болған. ГКК жұмысын Ruder Finn жарнама агенттігі басқарды. ГКК-ның жан-жақты PR-кампаниясын Э. Брюс Харрисон жасады, ол 1970 жылдардан бері АҚШ өнеркәсібі үшін экологиялық заңнамаға қарсы науқандар жүргізіп келген. ГКК климат саясаты саласындағы ең ірі өнеркәсіптік топ болды. ГКК-ға 40-қа жуық компания мен салалық қауымдастық мүше болды. Мүше корпорацияларды, мүше сауда қауымдастықтарын және мүше сауда қауымдастықтары ұсынатын бизнес ескере отырып, ГКК 230 000-нан астам кәсіпорынды білдірді. Өнеркәсіп салалары: алюминий, қағаз, көлік, электр энергиясын өндіру, мұнай, химия және шағын бизнес. 1996 жылға дейін барлық ірі мұнай компаниялары мүше болды (Shell 1998 жылы шықты). ГКК мүшелері олардың қызметіне қазба отынының тұтылуын шектеуден зиян көретін салалардан шықты. ГКК мүшелік жарналар есебінен қаржыландырылды.

Қорғаушылық қызмет

GCC жаһандық жылынуды азайтуға қарсы шараларға қарсы ең күшті лоббилік топтардың бірі болды. Ол халықаралық климаттық келіссөздердегі ең белгілі өнеркәсіптік жақтаушы болды және парниктік газдар шығарындыларын азайту саясатына қарсы науқанға жетекшілік етті. Калифорния университетінің құқық мектебінің профессоры Кал Раустиаланың айтуынша, GCC климат саясатында бизнес мүдделерін қорғайтын ең қуатты үкіметтік емес ұйымдардың бірі болды. GCC-нің лоббилік қызметі үкімет шенеуніктеріне лобби жасау, баспасөз хабарламалары мен жарнама арқылы халық арасында лобби жасау, халықаралық климаттық конференцияларға қатысу, халықаралық климаттық ұйымдардың жұмысын сынау, климаттық модельдерге сын айту және ғалымдар мен экологиялық белсенділерге жеке шабуылдар жасауды қамтыды. Коалиция ұсынған саяси ұстанымдарға антропогендік климаттың өзгеруін жоққа шығару, климаттағы белгісіздікті атап өту, қосымша зерттеулерді қолдау, климаттың өзгеруінің пайдасын көрсету және қауіп-қатерлерін азайту, экономикалық дамуға басымдық беру, ұлттық егемендікті қорғау және парниктік газдар шығарындыларын реттеуге қарсылық білдіру кірді. GCC барлық маңызды халықаралық климаттық конвенцияларға делегация жіберді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі конференциясына тек мемлекеттер мен коммерциялық емес ұйымдар ғана ресми делегаттарды жібере алады. GCC Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясына (UNFCCC) үкіметтік емес ұйым ретінде тіркелді және GCC мүшелерінің басшылары GCC делегаттары ретінде БҰҰ-ның ресми конференцияларына қатысты. 1990 жылы АҚШ президенті Джордж Буш климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық топқа (IPCC) сөз сөйлеп, жаһандық жылынуға қарсы шаралар қабылдауда сақтық танытуды және жаңа ұсыныстар енгізбеуді сұрағаннан кейін, GCC Буштың сөзін "өте күшті" деп бағалады және экономикалық даму басымдықтарымен және қосымша зерттеулермен келісті. 1992 жылдың желтоқсан айында GCC атқарушы директоры The New York Times газетіне жазған хатында: "адамның қызметінен туындаған парниктік газдар (негізінен, табиғи отынды жағу арқылы пайда болады) қауіпті "жаһандық жылыну" тенденциясын тудырады ма, жоқ па, деген мәселе бойынша қызу пікірталас жүріп жатыр" деді. 1992 жылы GCC "Жер планетасының жасылдандырылуы" атты жарты сағаттық бейнефильмді жүздеген журналистерге, Ақ үйге және Таяу Шығыстағы мұнай өндіретін бірнеше елдерге таратты, онда атмосферадағы көмірқышқыл газының артуы егін өнімділігін арттырып, әлемдегі аштыққа шешім табуға көмектеседі деп айтылды. 1993 жылы АҚШ президенті Билл Клинтон "2000 жылға қарай парниктік газдар шығарындыларын 1990 жылғы деңгейге дейін азайтуға" уәде бергеннен кейін, GCC атқарушы директоры бұл "елдің экономикалық денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін" деді. GCC-нің лоббилеуі АҚШ Сенатында Клинтонның 1993 жылғы BTU салығын қабылдауға қарсы күресте маңызды рөл атқарды. 1994 жылы АҚШ Энергетика министрі Хейзел Р. О'Лири 1992 жылғы UNFCCC-ті күшейту қажеттігін және ерікті көмірқышқыл газын азайту жеткіліксіз болуы мүмкін екенін айтқаннан кейін, GCC: "Президенттің ерікті климаттық іс-қимыл жоспары жеткіліксіз болады және ішкі деңгейде қатаң шаралар қажет болуы мүмкін деген пікір білдірілгеніне алаңдаушылық тудырады" деді. GCC бастапқы ғылыми зерттеулерді қаржыландырмады және оның климаттық талаптары негізінен Дүниежүзілік климаттық шолуға және оның мұрагері Патрик Майклстың редакциялаған және Батыс отын қауымдастығының қаржылаған Дүниежүзілік климаттық баяндамасына негізделген. 1996 жылы GCC Роберт Э. Дэвис жазған "Жаһандық жылыну және экстремалды ауа райы: факт пен қиял" атты есеп жариялады. GCC мүшелері климаттың өзгеруін жоққа шығарудың тиімділігіне күмән келтірді және өздерінің хабарларын парниктік газдар шығарындыларын реттеудің экономикалық салдарына және дамушы елдерге жеңілдік беру ұсыныстарының шектеулі тиімділігіне ауыстырды. 1995 жылы Берлинде өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі конференциясы жылыжай газдарының шығарындыларын шектеу туралы келіссөздер жүргізуге келіскеннен кейін, GCC атқарушы директоры келісім "Қытай, Үндістан және Мексика сияқты дамушы елдерге тегін мүмкіндік берді" және "үкілетті елдер мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арасындағы қарым-қатынасты өзгертеді. Бұл өте маңызды салдарларға әкелуі мүмкін. Бұл біздің экономикамызды шектеудің бір жолы болуы мүмкін" деді. Вашингтондағы баспасөз конференциясында, Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі екінші конференциясының алдында, GCC атқарушы директоры: "Шешім қабылдау үшін әлі уақыт жетпеді" деді. Женевадағы конференцияда GCC жаһандық жылынудың себептерін анықтау үшін әлі ерте екенін мәлімдеді. GCC өкілдері 1996 жылдың қыркүйегінде Мексика қаласында өткен IPCC конференциясында ғалымдармен лоббилік жұмыс жүргізді. Актер Леонардо ДиКаприо, 2000 жылғы Жер күнінің төрағасы, Клинтонды ABC News телеарнасы үшін сұхбатқа алғаннан кейін, GCC электрондық хат жіберіп, ДиКаприоның алғашқы машинасы Jeep Grand Cherokee болғанын және қазіргі машинасы Chevrolet Tahoe екенін мәлімдеді.

Болашақтағы климаттың өзгеруін болжау: Басты бет

1995 жылы ГКК ғылыми және техникалық сарапшылардан тұратын кеңесші комитет құрып, климат ғылымы туралы 17 беттік құпия есеп дайындады. Ол "Болашақтағы климаттың өзгеруін болжау: Кіріспе" деп аталды. Есепте былай делінген: "Көкжасыл әсерінің ғылыми негізі және CO2 сияқты парниктік газдардың адамның шығаруының климатқа тигізетін ықтимал әсері жақсы дәлелденген және оны жоққа шығару мүмкін емес". 1996 жылдың басында ГКК-ның операциялық комитеті кеңесші комитеттен қарсы пікірлерді жоққа шығаратын бөлімдерді өңдеуді сұрады, содан кейін есепті қабылдап, мүшелеріне таратты. Бұл құжаттың жобасы 2007 жылы автокөлік өнеркәсібі Калифорния штатының автокөліктен шығатын парниктік газдар эмиссиясын реттеу әрекеттеріне қарсы қозғалған сот ісінде жарияланды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, бұл нұсқаулық коалицияның пікірді өзгертуге тырысқан кезінде, оның ғылыми және техникалық сарапшыларының өзі жылыжай газдарының жаһандық жылынудағы рөлін растайтын ғылымды жоққа шығара алмайтындығын көрсетті.

ХГИК-тің екінші бағалау есебі

GCC IPCC екінші бағалау есебін қарау процесіне қатысқан өнеркәсіптік ұйым болды. Коалиция газеттерде мынадай жарнамалар жариялады: "Егер IPCC басшылығы басылған нұсқаларын дереу қайта жарияламаса, IPCC-нің сенімділігі жоғалады". Сантер және оның авторлары түзетулердің әріптестердің пікірлерін, келісілген IPCC процедураларына сәйкес біріктіргенін мәлімдеді.

Киото хаттамасына қарсылық

Los Angeles Times газетінің хабарлауынша, GCC АҚШ-та Киото протоколына қарсы ең ірі өнеркәсіптік топ болды және оған қарсы күреске жетекшілік етті. 1997 жылға дейін GCC шығарылымдарды шектеуге қарсы лоббилеуге жылына шамамен 1 миллион доллар жұмсады; Киото протоколына дейін GCC-нің жылдық кірісі шамамен 1,5 миллион долларға жетті; GCC Киото шартына қарсы жарнамаға 13 миллион доллар жұмсады. Коалиция Global Climate Information Project жобасын қаржыландырды және Клинтонның денсаулық сақтау жобасына қарсы 1993–1994 жылдардағы Гарри мен Луиза жарнамалық кампаниясын жасаған жарнама агенттігін жалдады. Сондай-ақ, «Америкалықтар бензиннің әр галлоны үшін 50 центтен артық төлейді» деді. GCC Клинтонның Киото протоколына қол қоюына қарсы болды. GCC президент Джордж Буш әкімшілігінің Киото протоколынан бас тартуына ықпал етті. АҚШ Мемлекеттік департаментінің Мемлекеттік хатшының орынбасарына дайындаған мәліметтерінде Буштің Киото протоколын қабылдамауы «ішінара GCC-нің пікіріне негізделген» делінген. GCC-нің лоббилеуі 1997 жылдың шілдесінде АҚШ Сенатында Бёрд-Хейгел резолюциясын бірауыздан қабылдауға көмектесті, ол коалицияның парниктік газдар эмиссиясын шектеуге дамытылып келе жатқан елдерді де қосу қажет деген позициясын көрсетті. GCC төрағасы АҚШ конгресінің комитетіне парниктік газдар эмиссиясын шектеу туралы: «негізсіз шешімге асығу» деді. Коалиция Киотода өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі үшінші конференциясына 50 делегат жіберді. 2001 жылы GCC атқарушы директоры Киото протоколын RMS Titanic кемесімен салыстырды.

Қатысушылықтың төмендеуі

Ғылымға қарсы шығу арқылы GCC экологиялық топтардың наразылығын тудырды. Экологтар GCC-ні "ластаушылар клубы" деп сипаттап, мүшелерінен қолдауларын кері тартуға шақырды. Эколог Лестер Р. Браунның сөзіне қарағанда, "Жаһандық климаттық коалициядан жетекші компаниялардың бас тартуы әлемнің шындығында жылып жатқанына қатысты дәлелдердің артуына жауап ретінде жасалды". 1998 жылы Жасыл партияның Еуропалық парламенттегі делегаттары Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымға GCC мүшелерінің есімдерін таяудан өтетін дауылдарға беру туралы сәтсіз ұсыныс енгізді. Коалициядан шығулар оны әлсіретті. 1996 жылы British Petroleum коалициядан шығып, кейіннен Киото протоколын қолдап, парниктік газдар шығарылымдарын азайтуға міндеттенді. 1997 жылы Royal Dutch Shell еуропалық экологиялық топтардың сынынан кейін коалициядан шықты. 1999 жылы Ford Motor Company АҚШ компанияларының арасында алғашқы болып коалициядан шықты; New York Times бұл оқиғаны "жаһандық жылынуға жауап беру жолындағы ауыр индустриядағы дағдарыстың соңғы белгісі" деп сипаттады. DuPont 1997 жылы коалициядан шықты, ал Shell USA (сол кезде Shell Oil Company деп белгілі болған) 1998 жылы шықты. 2000 жылы GCC корпоративтік мүшелері студенттер ұйымдастырған ұлттық университеттердің активтерден бас тарту кампаниясының нысаны болды. 1999 жылдың желтоқсаны мен 2000 жылдың наурыз айының басында Texaco, Southern Company, General Motors және Daimler Chrysler коалициядан шықты. Кейбір бұрынғы коалиция мүшелері Pew Global Climate Change орталығының Бизнес және қоршаған ортаны басқару кеңесіне қосылды, ол бизнес мүдделері сияқты әртүрлі тараптарды білдіріп, өзара бағалаудан өткен ғылыми зерттеулерге және климаттық өзгерістерді шектеу үшін шығарылымдарды азайту қажеттігін қабылдады. АҚШ-тың қатысуынсыз Киото процесінің тиімділігі шектеулі болды. GCC өз веб-сайтында өз миссиясының сәтті орындалғанын мәлімдеп, "Қазіргі уақытта Конгресс пен Әкімшілік АҚШ-тың протокол талап ететін шығарылымдарды міндетті түрде азайтуды қабылдамауы керек екеніне келіседі" деп жазды. Жақсы қаржыландырылған өнеркәсіптік лоббистердің желілері және климаттық өзгерістерді жоққа шығаратын басқа да топтар өз жұмысын жалғастыруда.

Қабылдау

2015 жылы Қауіпкер ғалымдар одағы климаттың өзгеруі жөніндегі қоғамдық саясатта GCC-нің рөлін темекі қауіпсіздігі жөніндегі қоғамдық саясатта Темекі институтының, темекі индустриясының лоббистік тобының және осы сала бойынша зерттеулерді ұйымдастырған кеңестің атқарған рөлімен салыстырды, олар бұрмаланған ғылымды таратумен айналысты. Эколог Билл МакКиббеннің айтуынша, ғылымға күмән тудыру арқылы, "1990-шы жылдары, тіпті басқа елдер шаралар қолданып жатқан кезде де, жанармай индустриясының Жаһандық климат коалициясы американдық журналистерді күшейе берген жағдайды екі тараптан келген мәлімдемелер жиынтығы ретінде қарастыруға итермеледі". Los Angeles Times газеті хабарлағандай, GCC мүшелері климаттық модельдерден алынған болжамдарды өздерінің жоспарлау жұмысына енгізіп, сонымен бірге осы модельдерді жаза басты. Бұрынғы вице-президент Ал Гор мұнай компанияларының кедергі келтіру науқанын "Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі ең ауыр қылмыс" деп атады.