Кіріспе

1992 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымы конференциясы

Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы (UNCED), сондай-ақ Рио конференциясы немесе Жер саммиті (португалша: ECO92, Cúpula da Terra) деп те аталады, 1992 жылдың 3-14 маусымында Рио-де-Жанейрода өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының маңызды конференциясы болды. Жер саммиті, мүше мемлекеттердің "суық соғыстан" кейін даму мәселелері бойынша халықаралық ынтымақтастыққа қол жеткізу құралы ретінде құрылды. Жеке мүше мемлекеттердің тұрақтылыққа қатысты мәселелерді шешуге мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, Жер саммиті басқа мүше мемлекеттердің бірлесіп жұмыс істеуі үшін платформа ретінде ұйымдастырылды. 1992 жылғы конференцияның маңызды жетістігі – Климаттың өзгеруі жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Рамшалық конвенциясының (UNFCCC) құрылуы болды. Бұл конвенция, «климат жүйесіне қауіпті адамның әсерін» күйретуге және атмосферадағы парниктік газдардың концентрациясын тұрақтандыруға бағытталған халықаралық экологиялық шарт ретінде құрылды. Оған Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау және даму жөніндегі конференциясында (UNCED) 154 мемлекет қол қойды. 2022 жылға қарай UNFCCC-нің 198 тарапы болды. Оның жоғары шешім қабылдау органы – Тараптар конференциясы (COP), климаттың өзгеруімен күресу жөніндегі прогресті бағалау үшін жыл сайын жиналады. UNFCCC құрылғаннан бері тұрақтылық, климат және экологиялық қауіпсіздік салаларындағы көптеген экологиялық конференциялар, климатқа қатысты форумдар және ғылыми зерттеулер осы өзара байланысты мәселелерді дамытуды жалғастыруда. Үкіметтік емес ұйымдар (NGO) және білім беру мекемелері де белсенді қатысушылар болып табылады. Жер саммиті экологиялық келісімдердің бірнеше маңызды принциптерін, мысалы, сақтық принципін, ортақ, бірақ ерекшеленген жауапкершілік принципін және ластаушы төлейді принципін таратуда ықпалды рөл атқарды.

Жастық шақ

Бұл кезеңде жастар климаттық басқаруда ресми түрде танылмады. Жастарға ерекше мәртебе берілмегенімен, ЮНСЕД-ке жастардың қатысуы өте көп болды. Жастар "Тұрақты дамудағы балалар мен жастар" тақырыбындағы 21-күн тәртібінің 25-тарауын келісуге қатысты. "25.2 Әлемнің барлық аймақтарынан келген жастардың өмірлеріне бүгін әсер ететін және олардың болашағына саяхат ететін барлық деңгейдегі шешім қабылдау процесіне белсенді қатысуы өте маңызды. Олардың зихи үлесі мен қолдауды ұйымдастыру қабілетімен қатар, ескеру қажет болатын ерекше көзқарастарын ұсынады." ЮНСЕД-ке екі жыл бұрын жастар Жер саммитіне дайындық үшін халықаралық деңгейде бірікті. Жастардың алаңдаушылықтары Коста-Рикада өткен Дүниежүзілік жастар экологиялық кездесуінде, "Жастар 92" саммитінде біріктірілді. "Қоршаған ортаны қорғау және даму мәселелері бойынша бүгінгі жастардың қатысуы Агенда 21 бағдарламасының ұзақ мерзімді табысына өте қажет" (UNCED 1992). ЮНСЕД-пен бірге жастар бүкіл әлемнен қатысушылармен "Жастар - 92" конференциясын ұйымдастырды. Ұйымдастыру шаралар саммиттен бұрын да, кейін де жалғасты. Көптеген жастар өзгерістердің жылдамдығына қанағаттанбады.