Кіріспе

Көбелектер түрі

Лихнис (Hadena bicruris) – Noctuidae тұқымдасына жататын көбелек. Ол Солтүстік және Батыс Еуропа мен Түркияда таралған. Атлантикалық-Жер орталық теңіз аймағында кездеседі. Шығыс Палеарктикада оның орнын Hadena capsincola көбелегі басады.

Сипаттама

Бұл түрдің қара қоңыр алдыңғы қанаттары екі айқын ақ жиекті стигмамен және ақ субтерминалдық сызықпен белгіленген. Артқы қанаттары сарғыш қоңыр, шетіне қарай қоңыр түске дейін қараңғырақ, бірақ айқын ақ жиектері бар. Seitz былай мәлімдейді: rivularis F. түрінен күлгін түсті жылтырдың болмауымен, белгілері сары емес, ақ түсті болуымен, жоғарғы стигмалары бірікпегендігімен, ішкі шетіне жақын негізден қара дақтың болуымен және артқы қанатының қоңыр түсті болуымен ерекшеленеді. Құрттары қара қоңыр түсті, арқалық сызығы қараңғырақ, ал арқа асты жолақтары көлбеу.

Биология

Жыл сайын бір немесе екі ұрпақ туады, ал ересектерін мамырдан қыркүйекке дейін көруге болады. Ұшу маусымы маусым мен шілде айларында. Құрттар Caryophyllaceae отбасының түрлі өкілдерімен, мысалы Dianthus, Lychnis, Saponaria және Silene-мен қоректенеді. Бұл түр қыста қозғалыссыз қуыршақ күйінде болады.

Аңтану

H. bicruis түнгі тозаңдаушы, яғни ол гүлдерді күнінің соңында немесе түнінде жиі мекендейді. Күбәләктермен тозаңдалатын гүлдер көбінесе ақшыл түсті болады, бұл айдың жарығын шағылыстырып, тозаңдаушыларға оңай анықталуына мүмкіндік береді. Осы тозаңдану жүйесінде қабылдаушы өсімдік пен тозаңдаушы, осы жағдайда күбәлақ, бір-біріне тәуелді. Бұл қарым-қатынас сондай-ақ паразиттік болып есептелуі мүмкін, себебі ұрпақтары тұқымдарды жейді, бұл тұқымның таралуына әсер етеді. Бұл жүйенің басқа балабақша тозаңдану жүйелерінен гөрі нашар екенін және қосымша тозаңдаушылар H. bicruris пен S. latifolia арасындағы өзара әрекеттесуді өзгерте алатынын атап өту маңызды. Күбәлақ келесі гүлге қонғанда, тозаң дәндері денесінен қабылдаушы өсімдіктің мойынына (стигмасына) ауысуы мүмкін. Арнайы тозаңдану құрылымдарының болмауына қарамастан, H. bicruris S. latifolia-ның ең тиімді тозаңдаушысы болып саналады, онда екі жыныстың да тозаңдануға бірдей үлес қосады. Тұқымды жеуден өсімдіктерге зиян келгенімен, мұндай жағдай әдетте ұрғашы күбәлақтың келуінен кейін туындайды. Еркек күбәлақ өсімдікке келгенде, ол тек нектарды ғана жейді және өсімдіктің құрылымына ешқандай әсер етпейді. H. bicruris S. latifolia-ның еркек және ұрғашы гүлдерін мекендейді және гүлдің жынысына қатысты ешқандай артықшылық танытпайды. S. latifolia-да жүргізілген зерттеулер H. bicruris-тің баруларының 80%-ы жеміс беруге, ал бір реттік тозаңданудан кейін гүлдің 45%-ының аналық жасушалары (овулалары) ұрықтанғанын көрсетті.