Кіріспе

Иоанн Оксит немесе Иоанн Оксит – Антиохияның грек православ патриархы (IV Иоанн немесе V Иоанн) шамамен 1089 жылдан 1100 жылға дейін, оны Антиохия князі Богемонд I жер аударып жіберді. Ол Византия империясына қашып, Византия билігінде болған патриархаттың бөліктерін басқаруын жалғастырды. Ол діни мәтіндердің белгілі жазушысы, діни және қайырымдылық мекемелерін реформалаушы болды. Патриархтыққа тағайындалғанға дейін Иоанн монах болған. 1085 немесе 1092 жылы ол императордың жеке тұлғаға белгілі мерзімге монастырь беру құқығы – харистикион практикасы туралы трактат жазды. Ол бұл практиканы сынады, оның монахтықтың құлдырауына себеп болғанын айтты. Иоанн 1089 жылдың қыркүйегінен бұрын, Антиохия қаласы мұсылмандардың билігінде болған кезде патриарх қызметін бастады. Константинопольден Антиохияға ол 1091 жылы ғана аттанды. 1097 жылы Антиохияны бірінші крест жорығының христиан әскерлері қоршаған кезде, ол өзінің адалдығына күдік келтірген Селжук әкімі Яғысыянның тұтқынына алынды. Кейде оны қала қабырғасына іліп, аяқтарын темір таяқпен ұрып жазалаған. 1131 жылға дейін жазылған "Қасиетті соғыс тарихында" (Historia belli sacri) тұтқындалған патриархты босату үшін қаланың христиан әйелдері келгені, бірақ оның аяқтары ұзақ тұтқындықтан әлсіреп, тұра алмайтыны айтылады. 1098 жылы крестшілер қаланы басып алғаннан кейін Иоанн босатылып, билікке қайта келді. Крестшілер Альбарада (грек епискобы болмаған жерде) латын епископын – Нарбоннан келген Петрді тағайындауға шешім қабылдады. Петрді патриарх Иоанн шіркеуге кіргізгендіктен, екеуі біраз уақыт бірге қызмет етті, бірақ Иоанн билік үшін саяси бөгет болып көрінді. Богемонд оны Византия императоры I Алексиймен сөз байласыпты деп айыптады, соның салдарынан Иоанн Константинопольге жер аударылды. 1100 жылдың қазан айында ол ресми түрде қызметінен бас тартып, Ходегон монастырына кірді. Антиохияда оның орнын Валенсиялық Бернард иеленді, осылайша Антиохияның латын патриархтарының әулеті құрылды. Иоанн жаңа монастырының монахтарымен араздасып, Ходегондан Мармара теңізіндегі Оксия аралына көшуге мәжбүр болды, сонда ол қайтыс болып жерленді. Ол империяның ахуалы үшін I Алексийді, "қала ішіндегі қалалардың" иелерін, әсіресе салық жинаушыларды және азимдерді (яғни, латындықтарды, олар Евхаристияда ашытқысыз нан қолданды) сынап, "мақтаулар" жазды. Соңғы трактат 1112 жылы Милан архиепискобы Гросоланның Константинопольге келгеніне байланысты болуы мүмкін. Иоанн Антиохияға ешқашан қайтып оралмады, ал одан кейін Антиохияның жаңа грек православ патриархтары Константинопольде тағайындалды, Антиохияда оларды 13 ғасырдың соңында қалпына келтіруге мүмкіндік болғанша сол жерде қалды.