Кіріспе

Түрлі басшысыз христиан секталары ежелгі христиан секталары. Шіркеу тарихында acephali термині (көне грекше: ἀκέφαλοι akephaloi, "бассыз", жекеше ἀκέφαλος akephalos, ἀ – "сыз", және κεφαλή kephalé – "бас") басшысы жоқ деп есептелетін бірнеше секталарға қолданылған. Е. Кобхам Брюер «Сөздік және аңыз» еңбегінде ацефалиттердің «әдетте басы жоқ адамдарды білдіретінін» жазды. Жан Купер «Христиандық сөздігінде» бұл терминді «әртүрлі ағымдағы христиандық топтарды сипаттайды» деп жазды. Олардың арасында Эфес соборының Константинополь патриархы Несторийді айыптауын қабылдамаған несториандар болды.

Православтық және еретиктерді біріктіру мақсатымен Александрия патриархы Петр III және Константинополь патриархы Акакий жаңа дін ұстанымын жасады, онда олар Несторийді де, пресвитер және архимандрит Евтихті де айыптады, бірақ сонымен бірге Халкедон соборының шешімдерін де қабылдамады. Петр Хенотиконға қол қойғаннан кейін және Зенон оны Александрияның заңды патриархы деп мойындағаннан кейін, олар «бастарынан айырылды». Олар Александрияның копт православиесінің Папасы Марк II (799–819)пен келісімге келгенге дейін «якубиттерге» сіңірілді. Карфагендік Либерат «Несториандар мен Евтихиандар ісінің қысқашашасы» еңбегінде, Эфес сотында Александрия патриархы Кирилл I-ге де, Антиохия патриархы Иоанн I-ге де ермегендер акефали деп аталғанын жазды. Эсаиандықтар 5 ғасырдың соңында Александриялық акефалилерден бөлінген секталардың бірі болды. Олар Палестиналық диякон Есаияның ізбасарлары еді, ол Евсевий епископының өзіне епископтық шен бергенін мәлімдеді. Оның қарсыластары епископ қайтыс болғаннан кейін, оның достары Есаияның басына қолын қойғанын айтты. Паулиттер – 541 жылы Газадағы синодта Константинополь патриархының канондық емес тағайындауы үшін құлатылған Александриялық халцедондық патриархы Пауылды ұстанған акефалилер сектасы. Барсаниандар, кейін Семидалиттер деп аталды, 5 ғасырдың соңында акефалилердің сектасы болды. Оларда діни қызметкерлердің жалғасуы болған жоқ және Диоскордың ыдысына нанның бірнеше кесегін салып, одан пісірілген нанды толыққанды қасиетті деп санап, дұрыс Евхаристияны сақтауға тырысты. Барсануфиандар 6 ғасырдың соңында акефалилерден бөлініп, өздерінің епископтық иерархиясын құрды.

Басқа acephali

Брюердің айтуынша, ацефалиттер – өз патриархтарының билігінен және тәртібінен босатылған белгілі бір епископтар еді. Купер оларды «епископтық билікті немесе епископтардың митрополит билігін мойындамайтын ділдер» деп түсіндіреді. Блант clerici acephali-ді sinecure мәртебесімен тағайындалған және әдетте өз шені үшін ақы төлеп, яғни симония арқылы алған дін қызметкерлері деп сипаттады. 853 жылы Павия соборы 18 және 23-ші қағидаларымен оларға қарсы заң шығарды, олардан, Бланттың сөзінше, олар көбінесе ақсүйектердің капелландары болған, шіркеуде көптеген дау-жанжал тудырған және көптеген қате пікірлерді таратыпты. Атағы немесе мәртебесі жоқ дін қызметкерлері. Брюердің айтуынша, ацефалиттер – Англияның Генрих I патшалығы кезінде болған Levellers сектасы, олар ешқандай басшыны мойындамаған. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде олар «патшадан басқа феодалдық билеушісі жоқ еркін шаруалардың тобы» деп көрсетілген. Бұл қолданыс қазір ескірген деп есептеледі.