Кіріспе

806 жылдан 815 жылға дейін Константинопольдің рухани басшысы (экуменический патриархы) болған Никефор I (грекше: Νικηφόρος; шамамен 758 – 5 сәуір 828) – Византиялық жазушы және 806 жылдың 12 сәуірінен 815 жылдың 13 наурызына дейін Константинопольдің патриархы.

Өмір

Ол Константинопольде, Теодор мен Евдокияның ұлы ретінде, бұрынғы иконоборшылықтан зардап шеккен қатаң православиелік отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Теодор, император Константин V-нің хатшыларының бірі, иконодулдарды ынтамен қолдағаны үшін қамшымен соғылып, Никеяға жер аударылды, ал ұлы әкесінің діни сенімдерін мұра етті. Дегенмен, ол империя қызметіне кіріп, министрлер кабинетінің хатшысы (asekretis) болды және Ирена тұсында 787 жылғы синодқа императорлық комиссар ретінде қатысты. Содан кейін ол Босфордың шығыс жағалауында өзі құрған монастырьлардың біріне уақытша шеттеді, тіпті 802 жыл шамасында Константинопольдегі ең ірі жандар үйінің директоры болып тағайындалды. Константинополь Патриархы Тарасий қайтыс болғаннан кейін, ол әлі де мирян болғанымен, императордың қалауымен патриарх болып сайланды (Пасха, 12 сәуір 806 ж.). Бұл канонды емес сайлау, қатаң діни қызметкерлерден тұратын стоудиттер партиясының қарсылығына ұшырады, ал Никефор, өзге жағынан, өте қатал моралист болғанымен, императордың еркіне бағынып, айыпталып шеттетілген дін қызметкері Жозефті қызметке қайта орналастырғанда бұл қарсылық ашық жарылысқа ұласты. Нәтижесінде, 814 жылдың желтоқсанында теологиялық пікірталассыз жеке шабуылдар орын алды. Никефор бастапқыда қызметтен алынуына экскоммуникациямен жауап берді, бірақ соңында күшпен мойынсұнуға мәжбүр болды және ол құрған Ту Агату монастырына, кейін Ту Агиу Феодору деп аталған монастырға жеткізілді. Ол сол жерден 815 жылғы синодқа қарсы иконодулдардың мүддесі үшін әдеби тартыс жүргізді. 820 жылы императорлар ауысқанда, ол патриархатқа үміткер ретінде ұсынылып, кемінде төзімділікке келісім алды. Ол Агиу Феодору монастырында қайтыс болды және мойындалған адам ретінде құрметке ие болды. Оның денесі 847 жылдың 13 наурызында Мефодий I Константинопольмен Константинопольге салтанатты түрде жеткізіліп, оларға жыл сайын императорлық құлшылық көрсетілген Апостолдар шіркеуіне жерленді. Оның мерекесі грек және рим шіркеулерінде осы күні атап өтіледі; гректер сондай-ақ оның қайтыс болған күні – 2 маусымды еске алады.