Югославтық партизан қолбасшысы Петр Драпшиннің өмірі мен әскери жолы
Petar Drapšin
Петар Драпшин – Югославиялық партизан командирі, өмірі мен біографиясы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туған, шаруа отбасында өскен. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Югослав партизандық әскерінің командирі Петар Драпшин (15 қараша 1914 – 2 қараша 1945) – Югослав партизандық әскерінің командирі.
Yugoslav Partisan commander
Petar Drapšin (; 15 November 1914 – 2 November 1945) was a Yugoslav Partisan commander.
Ерте өмір және білім
Драпшин Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталғалы бірнеше ай өткен соң, Австрия-Мажарстанның Србобран (Сенцтамас) маңындағы Турия ауылында кедей шаруалар отбасында дүниеге келді. Ол мектеп жасына жеткен кезде соғыс аяқталды, нәтижесінде Австро-Венгрия жеңіліске ұшырап, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрылуымен бірге ыдырады. Драпшин бастауыш мектепті өз ауылында бітіріп, төменгі гимназияда білім алу үшін жақын маңдағы Србобранға барып оқыды. Содан кейін ол ел астанасы Белградқа көшіп, саудагерлік мамандыққа оқуға түсті. Кәсіптік білімін аяқтағаннан кейін, ол оңтайландырылған техникалық орта мектепке қабылданды, онда Югославия Корольдігінде тыйым салынған Коммунистік партияның (КПЖ) ықпалымен жұмысшылар қозғалысының идеяларымен танысты. Коммунистік идеяларды белсенді түрде таратумен айналысқан мектептің әдеби бөліміне қатысқан Драпшин, сонымен қатар КПЖ-ның жастар ұйымы СКОЖ-ға да қосылды. 1937 жылы ол Прагаға университетте оқуға кетті. Ұзақ өтпей, ол Испания азаматтық соғысына қатысу үшін республикалық жаққа қосылды, осы соғыстағы югослав еріктілерінің бірі болды. Ол жауынгерлік дағдыларымен көзге түсіп, капитан шынжырғын алды. Екінші испан республикасы құлағаннан кейін Францияда тұтқындалды. 1939 жылы ол Франциядан қашып Загребке келді.
Drapšin was born to a family of poor peasant farmers in the village of Turija near Srbobran (Szenttamás), Austria Hungary a few months into World War I. By the time he reached school age, the war ended, resulting in the Austro Hungarian defeat and disintegration along with formation of a new state Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. He completed primary school in his village before going to nearby Srbobran for lower gymnasium studies. He then moved to the country's capital Belgrade, apprenticing for a tradesman position. After completing his trade term, he enrolled in the streamlined technical high school where he first got introduced to the workers' movement ideas under the auspices of the Communist Party (KPJ), a political organization banned in the Kingdom of Yugoslavia. Active in the school's literary section that actively spread communist ideas, Drapšin also joined KPJ's youth wing SKOJ. In 1937 he went to Prague for university studies. Soon after that, he went to fight in the Spanish Civil War, joining the Republican side as one of the Yugoslav volunteers in the Spanish Civil War. He excelled in combat, earning the rank of captain in the process. After the demise of Second Spanish Republic, he was interned in France. From there he escaped to Zagreb in 1939.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы Югославияға Остік күштердің басып кіруінен кейін Драпшинге Югославия Коммунистік партиясы (КПЖ) Герцеговина аймағында қарулы көтеріліс ұйымдастыру міндеті жүктелді. Оның қатал тәсілі революциялық ынтасына қосылмаған азаматтармен аяусыз қарым-қатынас жасау арқылы міндетін орындауға алып келді. Бұл оның шектен шығуы туралы партизандар арасында кең таралған әңгімелерге себеп болды. 1942 жылдың көктемінде оның адамдары 60 ауыл тұрғынын атқылап, олардың туыстарының алдында мәйіттерінің үстінде биледі. Бұл жергілікті халыққа партизандардың абсолютті билігін еске түсіру мақсатында жасалды. Драпшин осы әрекеттері үшін КПЖ штабынан жаза алды, бірақ оның жауынгерлік шеберлігі бірнеше рет жоғарылауына әкелді. 1943 жылдың қаңтарында ол Югославия Ұлттық Азаттық Армиясының (YNLA) 12-ші славян дивизиясының командирі болып тағайындалды. Екі айдан кейін генерал-майор шеніне ие болды. 1944 жылдың мамырында YNLA-ның 8-ші корпусының командирі болды. 1944 жылдың жазында Драпшин Хорватия Ұлттық Азаттық Армиясының (NOVH), YNLA-ның хорватиялық бөлімшесінің орынбасары болды. 1944 жылдың желтоқсанында Драпшин Далмацияға YNLA-ның 8-ші корпусына басшылық ету үшін жіберілді. 1945 жылдың қаңтарында генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Оның басқаруындағы бөлімдер 1945 жылдың қаңтарында Далмацияның ішкі аймағында неміс шабуылын тоқтатты және Мостар операциясы барысында Герцеговинаны азат етті. Содан кейін 8-ші корпус 4-ші армияға айналды, ол 1945 жылдың наурыз айының соңында Югославиядағы қалған Остік күштеріне қарсы Лика-Приморье операциясын бастады. Қиын жер бедеріне және күрделі десанттық операцияларға қарамастан, Драпшиннің әскері Ликадағы жау қорғанысын бұзып, Риека операциясында неміс әскерлерін жеңіп, Истрияға десант шығарып, одақтас күштерге дейін Триестке еніп, керемет жетістікке жетті. Бұл партизандық шабуыл Югославия тарихындағы ең маңызды шабуылдардың бірі болды, өйткені ол Истрия, Риека және Словен жағалауының Югославияның, кейін Хорватия мен Словенияның құрамына енуіне мүмкіндік берді. Соғыстан кейін Драпшин соғыстан кейінгі сайлауда Ұлттық жиналысқа кандидат ретінде тіркелді.
In 1941, following the Axis invasion of Yugoslavia, Drapšin was given the task of organizing armed uprising in the Herzegovina region by the Yugoslav Communist Party (KPJ). His hardline approach resulted in him over reaching his task by dealing ruthlessly with civilians who did not subscribe to his revolutionary zealousness. This led to widespread accounts among the Partisans of his excesses. These included that in spring 1942 his men executed sixty villagers, and then danced around their corpses, in front of the relatives of the dead. This was done to remind the local population of the absolute power of the Partisans. Drapšin was sanctioned by KPJ headquarters for these actions, but his combat skills led to a series of promotions. In January 1943, he was appointed as the commander of Yugoslav National Liberation Army's (YNLA) 12th Slavonian Division. Two months later he received the rank of major general. In May 1944 he became commander of YNLA's 8th Corps. During summer 1944, Drapšin became deputy commander of the Croatian National Liberation Army (NOVH), the Croatian branch of YNLA. In December 1944 Drapšin was sent to Dalmatia to command YNLA's 8th Corps. In January 1945 he received the rank of lieutenant general. Units under his command halted German offensive in Dalmatian hinterland in January 1945 and liberated Herzegovina during the Mostar Operation. Soon after that the 8th Corps got transformed into the 4th Army, which began the Lika Primorje operation, an offensive against the remaining Axis forces in Yugoslavia in late March 1945. Despite difficult terrain and need for complicated amphibious operation, Drapšin's force scored spectacular success by piercing through enemy lines in Lika, defeating German forces in the Rijeka operation, landing in Istria and entering Trieste before Allied forces. This Partisan offensive was arguably the most important in the history of Yugoslavia, because it allowed Istria, Rijeka and Slovene Littoral to become part of SFR Yugoslavia, later Croatia and Slovenia. After the war Drapšin was entered as candidate for the National Assembly at the post war elections.
Өлім
Драпшиннің қайтысына қатысты мәліметтер белгісіз. 1945 жылғы 2 қарашадағы өлімі туралы қайшылы мәліметтер бар. Ресми нұсқада өлімнің себебі қарудан оқиғасы салдарынан болған оқ ату деп көрсетілген. Басқа әңгімелерде Драпшин партия жиналысында сынға ұшырап, содан кейін өзін-өзі өлтіргені айтылады. Автор және бұрынғы партизан Сава Скоко Драпшинды "психологиялық тұрғыдан тұрақсыз, жағдайы толыққанды естен шығуға жақын адам" деп сипаттады. Скоко Драпшиннің өлімі туралы ресми коммунистік нұсқамен келіспейді және ол өзін-өзі өлтіргенін мәлімдейді. 1953 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Югославияның Халық Батыры атағымен марапатталды.
Details surrounding Drapšin's untimely death are uncertain. There are contradictory accounts about his death on 2 November 1945. The official version attributes the cause of death to an accidentally discharged pistol. Other stories tell about Drapšin being criticised at a party meeting and committing suicide afterwards. The author and former Partisan Sava Skoko described Drapšin as a "psychologically unstable person whose condition bordered on complete insanity". Skoko also disputes the official communist version of Drapšin's death and claims that he committed suicide. In 1953, he posthumously received the honour of the People's Hero of Yugoslavia.