Гавайи ұлттық көшбасшысы: Деннис "Бампи" Канахеле және Пуʻухонуа оазисі

Кіріспе

Гавай ұлтшылдарының көшбасшысы Деннис "Бампи" Пухунуа Канахеле – Гавай ұлтшылдарының көшбасшысы және Гавайи Князьдығы Ұлтының титулды басшысы. Ол Гавайидің Вайманоло қаласында Pu‘uhonua o Waimānalo гавай мәдени ауылын және дәстүрлі ло‘и кало (таро егістігі) егін шаруашылығын жаңарту жобасын құруды бастап кетті. Пу‘ухунуа – гавай тілінде "паналау орыны" немесе "қауіпсіздік орны" деген мағынаны білдіретін сөз. Ауылды басқаратын Гавайи Ұлты тобы өзін халықаралық құқық бойынша тәуелсіз мемлекет деп санайды, ол тәуелсіз Гавайи Корольдігінің жалғасы ретінде қарастырылады және осылайша АҚШ заңдарына бағынбайды. Канахеле өзінің король Камехамеха I-нің ұрпағы екенін мәлімдейді. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Канахеле гавай егемендігі үшін күресте белсенділік танытып, АҚШ федералдық және штаттық заңдарына қарсылық көрсетті.

Белсенділік

1993 жылы – Гавайи Корольдігі құлатылғанының 100 жылдығы және АҚШ Конгресі осы әрекеті үшін ресми түрде кешірім сұраған бірлескен қаулы қабылдаған жыл – Канахеле 300 адамды Макапуʻу жағалауын басып алуға жетекшілік етті. 15 айдан кейін, губернатор Джон Д. Вайхи III келісім ұсынды: егер Канахеле және оның тобы Макапуʻу жағалауын бейбіт түрде тастаса, штат оларға Уайманалаодан жоғары, Коʻолау тауларының етегінде 45 акр (18 гектар) жер учаскесін береді. Канахеле тобы жылына 3000 доллар төлеммен 55 жылға жалға алу шартына қол қойды, ал 1994 жылдың маусым айында Пуʻухонуа о Вайманалао құрылды. 1998 жылы Канахеле федералдық іздеп отырған қылмыскерді ұстауға тырысқан АҚШ маршалдарының жұмысына кедергі келтіргені үшін төрт айға түрмеге кесілді. Сот Канахеленің үш жарым ай кепілсіз түрмеде өткізген кезіне есеп берді. Сот оған 500 доллар айыппұл салып, Вайманалаодағы үйінде тағы төрт ай электрондық бақылауда болуға міндеттеді. 2002 жылы губернатор Бенджамин Дж. Каетано Канахелеге толық кешірім берді. Канахеле барлық зорлық-зомбылықтан бас тартуға серт берді. 2005 жылы Канехеле Сенатта қаралып жатқан Гавайи тайпалық үкіметін қайта ұйымдастыру туралы заңға (S.147, «Акака заң жобасы» деп белгілі) қарсы сөйледі және Гавайи тайпаларын өздерінің банктерін құруға шақырды. 2006 жылы Канехеле Гавайи істері жөніндегі кеңсеге депутаттыққа үміткерлікке 53 000-нан астам дауыс жинады. 2007 жылға қарай Канехеле бұрынғыдай белсенділікке көшті. Макапуʻу жағалауын басып алу шешімімен жеңіп алынған Уайманалаодағы 45 акрлық панада тұрып, ол 2007 жылғы «Олар қазір қайда?» сұхбатында балама емші ретінде жұмыс істеді. Осы кезде Пуʻухонуа о Вайманалао 80-нен астам тұрғынға пана болып, марихуана өсірудің өркендеген ортасы болды, оны әйелдерден құралған сайланған кеңес реттеді, себебі ерлер бір-бірімен ұрысуын тоқтатпады. 2015 жылдан бастап Канахеле Alohacoin деп аталатын жаңа криптовалютаның бет-бейнесі және жақтаушысы болды. Ол осы цифрлық валютаны Гавайи тайпасының құндылықтарын сақтаудың ресми құралы деп жариялады.

In 1993—the 100th anniversary of the overthrow of the Kingdom of Hawai‘i, and the year in which the U. S. passed a joint resolution of Congress apologizing for that action—Kanahele led 300 people in an occupation of Makapu‘u beach. After 15 months, Gov. John D. Waihee III proposed a deal: If Kanahele and his group would leave Makapuʻu beach peacefully, the state would give them a 45 acre (18 hectare) parcel above Waimānalo in the foothills of the Ko‘olau Mountains. Kanahele's group signed a renewable 55 year lease at a cost of $3,000 a year, and in June 1994, Pu‘uhonua o Waimānalo came into being. In 1998, Kanahele was sentenced to four months in prison for interfering with U. S. marshals seeking to arrest a federal fugitive. The judge gave Kanahele credit for the three and a half months he spent in prison without bail. The judge also fined him $500 and ordered him to spend another four months under electronic monitoring at his Waimānalo home. In 2002, Gov. Benjamin J. Cayetano granted Kanahele a full pardon. Kanahele vowed to avoid all violence. In 2005, Kanehele spoke out against the proposed Native Hawaiian Government Reorganization Act (S.147, known as the Akaka Bill) pending in the Senate, and called upon Native Hawaiians to establish their own bank. In 2006, Kanehele solicited over 53,000 votes in his bid for a seat in the Office of Hawaiian Affairs. As of 2007, Kanehele had transitioned to a less confrontational activism. Living out of the 45 acres of refuge in Waimānalo, won in the Makapu'u Beach occupation resolution, he had been working as an alternative healer according to a 2007 'where are they now?' interview profile piece in Honolulu magazine. At the time Pu'uhonua o Waimānalo had begun to live up to its name as a place of refuge for over 80 residents and thriving marijuana grow op, regulated in part by an elected council of women because the men wouldn't stop fighting amongst each other. Beginning in 2015, Kanahele is the face and advocate for a new crypto currency called Alohacoin. He declared this digital currency the official store of value for the Native Hawaiian People.

Танымал мәдениетте

2015 жылы "Алоха" фильмінде Канахеле өзінің ролін сомдады. Канахеле 2017 жылы "Hawaii Five 0" телесериалының "Ka Laina Ma Ke One (Line in the Sand)" деп аталатын эпизодында қайтадан өзін ойнады.