Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Автотоксикация, яғни өзіне-өзі зияны – биологиялық құбылыс, онда бір түр қоршаған ортаға шығаратын химиялық заттар арқылы өз түрінің басқа өкілдерінің өсуін немесе көбеюін тежейді. Аллелопатия сияқты, бұл да интерференциялық бәсекелестіктің бір түрі, бірақ техникалық тұрғыдан айырмашылығы бар: автотоксикация түр ішіндегі бәсекелестікке себеп болады, ал аллелопатиялық әсерлер түрлер арасындағы бәсекелестікке қатысты. Сонымен қатар, автотоксикалық әсерлер әрқашан тежегіш болады, ал аллелопатиялық әсерлер міндетті түрде тежегіш емес – олар басқа организмдерді ынталандыруы мүмкін. Бұл механизм бір түрдің өкілдері арасындағы пайдалану бәсекелестігін азайтады және қалыптасқан қоғамдастықтарда табиғи сиретуге ықпал етуі мүмкін. Жас өсімдіктердің өсуін тежеу ескі, қалыптасқан өсімдіктерге қоректік заттардың қолжетімділігін арттырады. Егіншілікте автотоксикация егін жинағаннан кейін бір түрді қайта өсіруді қиындата немесе мүмкін емес етеді. Мысалы, бұл люцерна мен қалампыр (Cunninghamia lanceolata) ағашында белгілі. Автотоксикацияны көрсететін басқа түрлерге Juncus effusus және Lolium rigidum шөптері жатады.
Autotoxicity, meaning self toxicity, is a biological phenomenon whereby a species inhibits growth or reproduction of other members of its species through the production of chemicals released into the environment. Like allelopathy, it is a type of interference competition but it is technically different: autotoxicity contributes to intraspecific competition, whereas allelopathic effects refer to interspecific competition. Furthermore, autotoxic effects are always inhibitory, whereas allelopathic effects are not necessarily inhibitory–they may stimulate other organisms. This mechanism will result in reduced exploitative competition between members of the same species and may contribute to natural thinning in established communities. Inhibition of the growth of young plants will increase the availability of nutrients to older, established plants. In cultivation, autotoxicity can make it difficult or impossible to grow the same species after harvest of a crop. For example, this is known in alfalfa and the tree Cunninghamia lanceolata Other species displaying autotoxicity include the rush Juncus effusus and the grass Lolium rigidum.
Алюминийде
Алфальфадағы автотоксикалық әсер өсімдіктің алғашқы егілуінен басталады. Өсімдік топыраққа химиялық заттарды бөліп шығарады, бұл келесі алфальфа егілімдерінің тиімділігін азайтады. Зерттеулер көрсеткендей, бұл химиялық зат жас алфальфадан алынуы мүмкін, суда ериді, өнімділікті төмендетеді және тамыр өсуін тежейді. Кейбір мамандар медикарпин деп аталатын химиялық заттың автотоксикалыққа себеп болатынына сендіреді. Зардап шеккен өсімдіктердің тамырлары ісінуі, қисайюы, түсі өзгеруі және тамыр түктерінің болмауы мүмкін. Тамыр түктерінің жетіспеуі өсімдіктердің қоректік заттарды жинау және суды сіңіру қабілетін төмендетеді. Автотоксикалыққа қарсы күресу үшін егіс ауыстыру қолданылады.
Autotoxicity in alfalfa is produced from the first seeding of the plant. The plant emits a chemical or chemicals into the soil that reduce the effectiveness of further alfalfa seedings. Studies show that the chemical is extractable from fresh alfalfa, is water soluble, reduces germination, and prevents root growth. Some believe that a chemical called medicarpin is responsible for autotoxicity. Roots of affected plants can be swollen, curled, discolored, and lack root hairs. Lack of root hairs reduces the plants ability to gather nutrients and absorb water. Crop rotation is used to counteract autotoxicity in alfalfa.