Кіріспе

Манихики – Кук аралдарының солтүстік тобындағы атолл. Бұл арал «Жеміс маржандарының аралы» деп бейресми түрде танымал және Солтүстік Кук аралдары тізбегінде, астанасы Раротонга аралының шамамен солтүстігінде орналасқан. Бұл оны Тынық мұхитындағы ең шалқай орналасқан елді мекендердің біріне айналдырады. Атауының екі түсіндірмесі бар: аралдың бастапқы атауы Манухики болған деп саналады, бұл атауды алғашқы ашқан аборигендер берген. «Ману» сөзі Руа Ману (каноэ түрі) сөзінен шыққан, ал «Хики» сөзі жағаға жеткенін білдіреді, сондықтан сөзбе-сөз аудармасы – жағаға жеткізілген каноэ. Екінші түсінік бойынша, аралды алғашқы ашқандар Туамоту архипелагындағы Манихи аралынан келген, сондықтан аралдың атауы «Кіші Манихи» дегенді білдіреді.

Тарих

Полинезиялықтар Манихикиде кем дегенде 900 немесе 1000 жылдан бері өмір сүрген деп саналады. Жергілікті халықтың әңгімелеріне сәйкес, бұл атолды Раротонгадан келген балықшы Хуку ашқан. Кейіннен бұл аймақты Мауи балық аулап, Ракаханга атолына айналдырған. Содан кейін Хуку Мауимен өзінің жері деп санаған аймақ үшін күрескен. Мауи жерден қуылды, бірақ соғыс кезінде жаңа жердің бір бөлігі бөлініп, Манихики атолы пайда болды. Тағы бір аңыз бойынша, Аотеароаны зерттеген Купе Манихикиден, яғни Факахоту Нуи немесе Ниива Нуиден келген. Оның каноэсі Тукао ауылының ежелгі атымен – Те Матафуруа деп аталған. Аотеароадан оралғаннан кейін ол Тукао ауылындағы мараэні (Те Матафуруа) Те Пуна Руки о Тои Ту Рахуи Те Раутеа деп Те Хоно О Купе Ки Аотеа деп атады, оны қысқартқанда Те Мараи Хоно деп атады. Манихики бастапқыда жақын орналасқан Ракаханга тұрғындары үшін тамақпен қамтамасыз ету үшін пайдаланылған. Бірнеше жылда бір рет бүкіл қауым қауіпті аралықты кешіп өтіп, бос қалған атолдың қалпына келуіне мүмкіндік берген. Ракахангадағы бір ауылда бірге тұрғанда, Манихикиде тайпалық топтар өздерінің арикилерімен жеке мотуларда, жеке ауылдарда өмір сүрген. Педро Фернандес де Кейрос 1606 жылы бұл аралды алғаш көріп, оны Гент-Эрмоса (Әдемі адамдар) деп атаған делінеді. Алайда, 1822 жылдың 13 қазанында АҚШ-тың "Good Hope" кемесі оны байқағанда капитан Патриксон оны Хамфри аралы деп атады. 1828 жылы "Гангес" кит аулау кемесі аралды көріп, оны "Ұлы Ганг аралы" деп атады, ал басқа кит аулау кемелері оны Лидерус, Гланд, Сара Скотт және Пескадо деп атады. Барлаушылар аралдың атын бірнеше рет өзгерткенімен, қазір ол өзінің түпкілікті атын сақтап тұр. 1889 жылы халықтың бір бөлігі миссионерлерге қарсы шығып, аралды Францияға қосу үшін Таитиде орналасқан француз колониялық билігімен келісімге келді. Жауап ретінде кеме жіберілді, бірақ Манихикидегі миссионерлер британдық туды көтеріп, кемені десант түсірмей-ақ кері қайтарды. АҚШ Гуано аралдары заңы бойынша аралға талап қойды, бірақ АҚШ бұл талап бойынша ешқандай әрекет жасаған жоқ, ал 1889 жылдың 9 тамызында А. Кларк бұл аралды британдық протекторат деп жариялады. 1901 жылы ол Кук аралдарының қалған бөлігімен бірге Жаңа Зеландияның басқаруына берілді. 1980 жылғы Кук аралдары – АҚШ теңіз шекарасы туралы келісімге сәйкес, АҚШ Кук аралдарының Манихики және тағы үш аралға қатысты егемендігін мойындады. 360 адам Раротонгаға эвакуацияланды, олардың көпшілігі ешқашан қайтып оралмады. Мартин Кук аралдарында 19 адамның қаза болуына себеп болғаннан кейін, бір ғасырдан астам уақыт ішінде Кук аралдарына әсер еткен ең қауіпті тропикалық дауыл болды. 2009 жылдың ақпан айында Манихики қаласының мэрі Кора Кора әлемдік экономикалық дағдарыстың нәтижесінде қажетті тауарлардың бағасының күрт өскенін, бұл Жаңа Зеландия мен Австралияға айтарлықтай эмиграцияға себеп болғанын мәлімдеді. Ол Манихикидің сол кездегі халқының саны шамамен 280 адамды құрағанын айтты.

Ауылдар

Екі ауыл бар: үлкені – Таухуну, ол атоллдың батыс жиегіндегі Таухуну аралында орналасқан. Екінші ауыл, Тукао, ежелгі заманда Те Матафуруа деп те аталатын, Нгаке немесе Те Паэроа мотудың солтүстік ұшында орналасқан, ол атоллдың солтүстік-шығыс жағымен созылып жатыр. Аралды саяси тұрғыдан Аралдық Кеңестер мен тұрғындар үш жыл сайын сайлайтын мэр басқарады.

Экономика

Манихики экономикасының негізгі бөлігі қара інжу-маржан өсіру болып табылады және лагунаның төңірегінде маржан шаруашылықтары орналасқан. Туризм де табыс көзі болып табылады, бірақ инфрақұрылым қарапайым. Рифте түрлі-түсті тропикалық балықтар мен маржандардың арасында тамаша жүзуге және шнорклеуге болады, бұл сүңгірлікке келушілердің қызығушылығын арттырады. Келушілерге шнорхелмен немесе еркін сүңгуге рұқсат беріледі, бірақ рұқсатсыз сүңгуге болмайды. Рұқсатты әкімшілік кеңсесінен, арал хатшысынан, қала әкімінен немесе қала әкімінің орынбасарынан алуға болады. Рифтің сыртындағы ашық теңізде сары тунец және ұшқыш балық сияқты балық аулау жақсы. Маржан шаруашылықтарына саяхаттар да ұйымдастырылуы мүмкін. Air Rarotonga авиакомпаниясымен аралға ұшуға шамамен үш жарым сағат уақыт кетеді және Раротонгадан әр екінші аптаның бейсенбі күні рейс болады; алайда, рейстер жолаушылардың жетіспеуі немесе Манихикиде отынның жетіспеуі салдарынан кейде тоқтатылады. Tukao және Tauhunu күн электр станциялары тиісінше 136 және 147 кВт қуат өндіреді.