Кіріспе

Тынық мұхиты аралдарының тарихы Тынық мұхитындағы аралдар тарихын қамтиды.

Кук аралдары

Кук аралдары маори тарихында, қазіргі Француз Полинезиясының басшылары мен олардың тайпалары, навигаторлармен бірге, белгісіз немесе жаңадан ашылған жерлерді іздеу үшін кемелерін теңізге шығарды. Олар алғаш рет 800 жылға дейін немесе одан ертерек оңтүстік аралдар тобына келді. Француз Полинезиясынан, әсіресе Таитиден, көптеген тайпалардың көші-қоны ғасырлар бойы жалғасып, бірегей маори қоғамын қалыптастырды. Сол сияқты, солтүстік аралдар да шығыстан қоныстанды, ал солтүстік аралдардың кейбіреулері кейіннен Батыс Полинезиямен байланысқа түскен болуы мүмкін. Елорда Раротонга, әртүрлі ауызша тарихтар бойынша, Жаңа Зеландияға қоныс аударған жеті вака кемесінің саяхатшылары үшін бастапқы нүкте болды, олар Жаңа Зеландия маорилерінің ірі тайпаларына айналды. Екі жақ арасында салыстырмалы түрде жақында ғана үздіксіз байланыс болды, оның нәтижесінде көші-қон мен сауда қарым-қатынастары жүзеге асты. Кук аралдарының те-рео маори тілі Жаңа Зеландияның те-рео маори тілімен тығыз байланысты. 16 ғасырда испан кемелері аралдарға келді; аралдармен алғашқы жазбаша байланыс 1595 жылы испан теңізшісі Альваро де Менданья де Нейраның Пукапуканы көруімен тіркелді, ол оны Сан-Бернардо (Сент-Бернард) деп атады. Бірнеше жылдан кейін Педро Фернандес де Кейрос басқарған испан экспедициясы аралдарға алғашқы еуропалықтардың қонуын жасады, ол 1606 жылы Ракахангаға бас тіреп, оны Gente Hermosa (Әдемі Халық) деп атады. Ел британдық капитан Джеймс Кукке қарызды, ол 1774-1777 жылдар аралығында аралдарды зерттеп, олардың кейбіріне қонды.

Пасха аралы

Пасха аралы – Жер бетіндегі ең жас қоныстанған аймақтардың бірі, және Пасха аралы тарихының көп бөлігінде ол Жер бетіндегі ең шалқап оқшауланған қоныстанған аймақ болып келді. Оның тұрғындары, Рапа-Нуи халқы, аштықтарға, эпидемияларға, азаматтық соғысқа, құлға салу шабуылдарына және отаршылдыққа шыдады, халық саны бірнеше рет күрт азайды.

Фиджи

Фиджи тарихы көне заманға дейін жетеді. Фиджи ұлтының қалай пайда болғаны туралы көптеген теориялар бар. Шамамен б.з.д. 1500 жылы Фиджиге австронезиялық теңіз саяхатшылары қоныстанды. Б.з.д. 900–600 жылдары Мотурики аралына адамдар қоныстанған. Б.з.д. 500 жылға қарай, меланезиялық теңіз саяхатшылары Фиджиге жетіп, австронезиялық тұрғындармен араласып, қазіргі фиджиліктердің пайда болуына әкелді. 1643 жылы Абель Тасман Вануа Леву аралын және солтүстік Тавеуниді көріп өткен. Жергілікті ауыз әңгімелеріне сәйкес, фиджиліктер Танганикадан (Танзания) келген көшпелі тайпаның ұрпақтары екендігі айтылады.

Гуам және Солтүстік Мариана аралдары

Гуам тарихының кезеңдері, соның ішінде қазіргі таңда ежелгі Чаморро деп аталатын адамдардың ерте келуі, «байланысқа дейінгі» қоғамның дамуы, испан отарлауы және аралдың қазіргі американдық билігі. Археологтар радиокөміртек әдісін қолдана отырып, Гуамның (яғни Чаморроның) байланысқа дейінгі тарихын үш кезеңге бөлді: «Латтеге дейінгі» (б.з.д. 2000? – б.з. 1), «Өткінші Латтеге дейінгі» (б.з. 1 – б.з. 1000) және «Латте» (б.з. 1000 – б.з. 1521). Археологиялық деректер 1521 жылы Фердинанд Магеллан экспедициясы келген кезде, латте тастары үлкендегендігіне байланысты, Чаморро қоғамы тағы бір өрбу кезеңінің алдында болғанын көрсетеді. Гуамның түпкі тұрғындары Тайваньның биік тауларынан б.з.д. 4000 жылға дейін шыққан тайваньдық тайпалардың ұрпақтары деп есептеледі, олардың тілдік және мәдени ерекшеліктері Малайзия, Индонезия және Филиппинмен сабақтас. Гуамның отаршылдық тарихы Тынық мұхиты аралдары арасында ең ұзағы және Чаморролар Тынық мұхитындағы ең көне аралас нәсілдердің бірі саналады. 1668 жылы испандықтар аралдарды ресми түрде Испан Шығыс Индиясына қосып, Гуамда батысқа бет алған Манила галеондарының тоқтау орны ретінде колония құрды. Испания бұл аумақты екі ғасырдан астам уақыттан кейін, 1898 жылы Испания-Америка соғысынан кейін АҚШ-қа өткізді. Чаморро мәдениеті еуропалықтармен байланысқа келгеннен бері көп өзгерді және испандық және американдық отарлаудың ықпалына түсті. Түпкі мәдениет қазір толыққанды жойылмаса да, ол заманауи баламалармен және басқа Тынық мұхиты аралдарымен стильдік ұқсастықтармен қайта жаңғыртылуда. Бірегейлік емес, барлық элементтердің үйлесімінен туған стильдің ерекшелігі, бүгінгі таңдағы олардың мәдениетінің болу мүмкіндігі туралы заманауи түсінік. Сондай-ақ, Гуамдағы Чаморролар өздерінің мәдениеті мен тілін Солтүстік Мариана аралдарындағы Чаморролардан өзгеше көреді.

Гавайи

Гавай тарихы үлкен полинезия құбылысымен тығыз байланысты. Гавай – Тынық мұхитындағы үш арал тобымен анықталатын полинезия үшбұрышының ең солтүстік бұрышы: Гавай, Рапа-Нуи (Пасха аралы) және Аотеароа (Жаңа Зеландия). Полинезия үшбұрышындағы көптеген арал мәдениеттері 5000 жыл бұрын Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылған прото-малайя-полинезия тілінен туындаған ұқсас тілдерді бөліседі. Полинезиялықтар дін, әлеуметтік құрылым, мифтер және материалдық мәдениет сияқты ортақ мәдени дәстүрлерге де ие. Антропологтар барлық полинезиялықтардың Оңтүстік-Шығыс Азиядан көшіп келген австронезиялық (малайя-полинезиялық) халық жасаған Оңтүстік Тынық мұхитының алғашқы мәдениетінен тарағанын айтады. Полинезияның жеті негізгі мәдениеті – Аотеароа, Гавай, Рапа-Нуи, Маркиза, Самоа, Таити және Тонга. Гавай аралдарының алғашқы қоныстану тарихы әлі де талқылау тақырыбы болып қалуда.

Кирибати

Кирибати тарихында қазіргі Кирибати Республикасын құрайтын аралдарда кем дегенде жеті жүз жыл, мүмкін одан да ұзақ уақыттан бері адамдар қоныстанған. Алғашқы Микронезиялықтар, олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін сақталған, 16 ғасырда еуропалық теңізшілер бұл аралдарды "жанынан өтіп кеткенге" дейін Полинезиялық және Меланезиялық шапқындармен кездесті. Содан кейінгі көп жылдар бойы негізгі аралдар тізбегі – Гилберт аралдары Британ империясының бір бөлігі ретінде басқарылды. Ел 1979 жылы тәуелсіздік алып, сол кезде Кирибати деп аталды.

Жаңа Каледония

Жаңа Каледония тарихында Меланезия архипелагына қоныстанған әртүрлі халықтар Лапита деп белгілі. Олар шамамен 1500 ж.б. қазіргі Жаңа Каледония және Лоялдық аралдары деп аталатын архипелагқа келді. Лапиталар – Тынық мұхитының кең аумағына әсер еткен, теңізді жақсы білетін және егіншілікпен айналысқан халық еді. 11 ғасырдан бастап полинезиялықтар да келіп, архипелаг тұрғындарымен араласты. Еуропалықтар Жаңа Каледония мен Лоялдық аралдарын алғаш рет 18 ғасырдың соңында көріп шықты. Британдық саяхатшы Джеймс Кук 1774 жылы Гранде-Терреге жол тауып, оны Жаңа Каледония деп атады, ал Каледония – Шотландияның латынша атауы. Осы саяхаты барысында ол Жаңа Каледонияның солтүстігіндегі аралдарды Шотландияның солтүстігіндегі аралдардың құрметіне Жаңа Гебридтер деп атады (қазіргі Вануату).

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия тарихы кем дегенде 700 жылға дейін, оны Полинезиялықтар ашып, қоныстанған кезге дейін барып жетеді. Олар туыстық байланыстар мен жерге негізделген ерекше маори мәдениетін дамытты. 1642 жылы алғашқы еуропалық саяхатшы – голландиялық Абель Тасман Жаңа Зеландияға келді. 18 ғасырдың соңынан бастап елге зерттеушілер, теңізшілер, миссионерлер, саудагерлер мен авантюристтер үнемі келіп тұрды. 1840 жылы Ұлыбритания Коронасы мен түрлі маори басшылары арасында Уайтанги шартына қол қойылды, бұл Жаңа Зеландияны Британ империясына қосты және маорилерге британдық азаматтармен тең құқықтар берді. Осы ғасырдың қалған бөлігінде еуропалық және бірқатар азиялық қоныс аударулар кеңінен тарады. Соғыс және еуропалық экономикалық және құқықтық жүйенің енгізілуі Жаңа Зеландия жерінің көп бөлігінің маорилерден еуропалықтарға өтуіне әкелді, соның салдарынан көптеген маорилер кедейлікке ұшырады. 1890 жылдардан бастап Жаңа Зеландия Парламенті прогрессивті бастамалар қабылдады, оның ішінде әйелдердің сайлау құқығы және егде саягөлдәулерге зейнетақы берілуі болды. 1930 жылдардан бастап экономика қатаң реттелді және кең ауқымды әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесі құрылды. Осы кезеңде маори мәдениеті қайта жанданды, ал 1950 жылдардан бастап маорилер көптеп қалаларға көшіп баруын бастады. Бұл маори наразылық қозғалысының пайда болуына әкелді, ол 20 ғасырдың соңында Уайтанги шартының кеңірек мойындалуына ықпал етті. 1980 жылдары экономика көбінесе либералдануға ұшырады және гомосексуализмді қылмыстық жазадан босату сияқты бірқатар либералдық саясаттар енгізілді. Бұрын Ұлыбритания мен АҚШ-тың саясатын ұстанған сыртқы саясат көбірек тәуелсіздікке ие болды. Келесі үкіметтер әдетте осы саясатты сақтап келді, бірақ еркін нарық идеологиясын біршама жұмсартты.

Ниуэ

Ниуэ тарихы 1000 жыл бұрын полинезиялықтардың осында қоныстануымен басталады. Жергілікті тілде, негізінде самоан және тонга тілдеріне құрылған, пукапула диалектісінің іздері әлі де сақталып қалған. Полинезиялық қоныс салушылар өте оқшауланған, себебі аралдар арасындағы сауда аз болды, сонымен қатар әктас аралда өзендер мен өңделетін топырақ болмағандықтан өмір тіршілігі де қиын болды. Ниуэдің қазіргі заманғы тарихы 1774 жылы капитан Джеймс Кук келген кезден басталады. Кук өз жазбаларында аралды "Жабайы арал" деп сипаттады, себебі жергілікті тұрғындар жат жұрттықтарға ықылас көрсетпеді. Бұл оның "Достық аралдар" деп атаған тонгалықтарға керісінше еді. Капитан Кук аралға үш рет қонуға тырысты, бірақ әр үш рет те тойтарыс алды. Сол кездегі жергілікті тұрғындар жат жұрттықтарға жаулы көзбен қарады. 1846 жылы Пенамина Самоада дінге келгеннен кейін христиан дінін аралға әкелді. 19 ғасырдың соңына қарай арал тұрғындары христиан дініне толыққандай көшті. Содан кейін отарлау орын алып, арал Британ империясының бір бөлігі деп жарияланды. Арал елі 1974 жылы тәуелсіздік алды, бірақ Жаңа Зеландиямен еркін серіктестік туралы келісімге ие және оның көптеген азаматтары Жаңа Зеландия азаматтары болды. Қазір арал елінде демократия орнаған, оны 20 мүшеден тұратын заң шығарушы жиналыс басқарады. Ниуэ – әлемдегі ең кішкентай демократия.

Папуа - Жаңа Гвинея

Папуа-Жаңа Гвинеяның тарихы шамамен 60 000 жыл бұрын, адамдар алғаш рет Австралия құрлығына көшіп келген кезден басталады. Жазбалардағы тарих еуропалық теңізшілердің Жаңа Гвинеяны алғаш рет 16 ғасырдың басында көрген сәтінен басталады. Батыстан португалдық, ал кейіннен шығыстан испандық саяхатшылар Тынық мұхитын кесіп өткен соң осы аралға жетті. Аралға 1545 жылы жағалауын зерттеген испандық саяхатшы Иниго Ортис де Ретез «Жаңа Гвинея» деген ат берді. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, адамдар Жаңа Гвинеяға кем дегенде 60 000 жыл бұрын, мұз дәуірінде, теңіз деңгейі төмендегенде және аралдар арасындағы қашықтық қысқарғанда Оңтүстік-Шығыс Азиядан теңіз жолымен келген. Жаңа Гвинея құрамына кіретін құрлықтың геологиялық тарихы туралы толық мәліметтерді «Австралия – Жаңа Гвинея» бетінен таба аласыз. Алғашқы қоныс аударушылар аңшы-жинақшылар болғанымен, ерте дәлелдер адамдардың орманды азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін басқарып отырғанын көрсетеді. Жаңа Гвинеяның таулы аймандарының бақшалары – ежелгі, қарқынды пермакультуралар, олар жоғары халық тығыздығына, өте көп жауын-шашынға (жылына 10 000 мм-ге дейін), жер сілкіністеріне, бейіттелген жерге және кейде қырауға бейімделген. Дәлелдер Мезопотамия мен Египетте егіншілік дамыған кезеңде бау-бақша шаруашылығының да жүргізілгенін көрсетеді.

Самуа

Самоа тарихында еуропалықтармен байланыс 18 ғасырдың басында басталды, бірақ ағылшындар келгенге дейін күшейе түспеді. 1722 жылы голландиялық Якоб Роггевен аралдарды көрген алғашқы еуропалық болды. 1830 жылдары миссионерлер мен саудагерлер келді. 19 ғасырдың ортасында Ұлыбритания, Германия және АҚШ Самоа патшалығының бөліктеріне талас тігіп, сауда посттарын құрды. 1898 жылы король Малиетоа Леаупепе қайтыс болды, оның орнын Малиетоа Тооа Матаафа басты. АҚШ және Ұлыбритания консулдары Леаупепе ұлы Малиетоа Тануды қолдады. АҚШ және Ұлыбританияның әскери кемелері, соның ішінде USS Филадельфия 1899 жылдың 15 наурызында Апияны атқылады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлттар Лигасы Самоаны бөліп алды. Ұлыбритания мен Жаңа Зеландия батыс аралдарды иеленді, олар «Батыс Самоа» атанды, ал АҚШ елдің шығыс бөлігін талап етті, ол Америка Самоасы болды. 1962 жылы Батыс Самоа саяси тәуелсіздік алған алғашқы Тынық мұхиты арал мемлекетіне айналды. 1997 жылы Самоа өзінің атынан «Батыс» деген сөзді жойды, себебі ол оның отаршылдық дәуірінен қалған қосымша еді.

Соломон аралдары

Соломон аралдарының адам тарихы кемінде 30 000 жыл бұрын Жаңа Гвинеядан келген алғашқы қоныс жайлаушылармен басталады. Олар Тынық мұхитына адамдардың кең таралуының ең шеткі нүктесін білдірді, дейін б.з.д. 4000 жыл шамасында аустронезиялық тілдерде сөйлейтін халықтардың таралуына дейін, олар жаңа егіншілік және теңіздік технологиялар әкелді. Бүгінде Соломон аралдарында қолданылатын көптеген тілдер осы кезеңде пайда болды, бірақ аустронезиялықтар келгенге дейін қоныстанған халықтың отыздан астам тілі сақталған (Шығыс Папуа тілдеріне қараңыз). Еуропалықтармен алғашқы байланыс испан саяхатшысы Альваро де Менданя де Нейрамен болды, оның экспедициясы 1568 жылдың 7 ақпанында Санта-Исабель аралын алғаш көрді. Гуадалканалда аллювиалды алтынның белгілерін тапқан Менданя, Сүлеймен патшаның байлығының көзін тапқанына сенді және аралдарға «Сүлеймен аралдары» деп ат қойды. Гуадалканал, Санта-Круз аралдары, Сан-Кристобаль, Санта-Ана және Санта-Исабель сияқты көптеген аралдар да осы саяхатшылардың құрметіне аталды. 1595 және 1605 жылдары Испания аралдарды табу және оларға отар құру үшін бірнеше экспедиция жіберді, бірақ бұл әрекеттері сәтті болмады. 1767 жылы капитан Филип Картерет Санта-Круз және Малаита аралдарын қайта ашты. Кейіннен голланд, француз және британ теңізшілері аралдарға сапар жасады, олардың қабылдауы көбінесе жаушылдықпен болды.

Таити

Таити тарихында Таитиге Тонга мен Самоадан келген полинезиялықтардың біздің заманымыздың 300 және 800 жылдары аралығында қоныстанғаны болжанады, бірақ кейбір деректер бұл мерзімді одан да ертерек көрсетеді. Аралдың құнарлы топырағы және балық аулау мүмкіндігі тұрғындарға мол азық-түлік қамтамасыз еткен. Еуропалықтар бұл аралдарды алғаш рет 1606 жылы испандық кемемен көріп өткенімен, Испания аралдармен сауда жасауға немесе отарлауға ұмтылмаған. Ағылшын теңіз саяхатшысы Самуэль Уоллис 1767 жылдың 18 маусымында Таитиді көріп, аралға келген алғашқы еуропалық саналады. Жергілікті халықтың тыныш және қанағатқа толы мінезі, сондай-ақ аралдың жұмақ сияқты сипатталуы алғашқы еуропалықтарға үлкен әсер етіп, Батыста осы аралды романтизациялауға негіз салды, ол дәуірге дейін сақталған.

Токелау

Археологиялық деректер Токелаудың Атафу, Нукунону және Факаофо атолдарының шамамен 1000 жыл бұрын, күні бұрынғы Самоа, Кук аралдары және Тувалудан келген саяхаттар арқылы қоныстанғанын көрсетеді. Ауызша тарих жергілікті дәстүрлер мен шежірелерді бірнеше ғасырға дейін жетеді. Тұрғындары Полинезия мифологиясын, жергілікті құдай Туи Токелаумен бірге ұстанды және музыканың (Токелау музыкасын қараңыз) және өнердің түрлерін дамытты. Үш атол әлеуметтік және тілдік байланысты сақтай отырып, көбінесе дербес дамыды. Токелау қоғамы басты кландармен басқарылды, атолдар арасында шағын қақтығыстар мен соғыстар, сондай-ақ әр түрлі некелер болды. "Басты арал" Факаофо Атафу мен Нукунонуға қарағанда белгілі бір үстемдікке ие болды. Атолдардағы өмір балық пен кокосқа негізделген, күнкөріспен байланысты болды.

Тонга

Тонга тарихы шамамен 1000 жылға дейін, полинезиялықтар келген кезден басталады. Тонга кең ауқымды сауда арқасында және Тынық мұхитының бір бөлігіне (мысалы, Самоа, Фиджи) жасаған ықпалы мен күш көрсетуі арқылы Тонга империясы ретінде танымал болды. Еуропалықтар 17 ғасырда келді, одан кейін бірнеше жүз жыл өткен соң біртұтас Тонга патшалығы құрылды. Археологиялық дәлелдер Тонгаға алғашқы қоныс аударушылардың Санта-Крус аралдарынан, Оңтүстік-Шығыс Азиядан 6000 жыл бұрын көшіп келген австронезиялық тайпалардың (лапиталар) бір бөлігі ретінде кемемен келгенін көрсетеді. Археологиялық зерттеулер Тонганы Полинезиядағы ерекше лапита керамикасына ие ең ежелгі орын ретінде анықтады, ол қазіргі уақыттан 2800-2750 жыл бұрын жасалған.

Тувалу

Тувалу тарихы кем дегенде 1000 жылға дейін, полинезиялықтар оны ашып, қоныстанған кезге дейін барып салады. Тувалу халқының тегі туралы мәселелер Оңтүстік-Шығыс Азиядан, Тайвань арқылы, Меланезиядан және Тынық мұхиты аралдары арқылы Полинезия құру теорияларында қарастырылады. Еуропалықтармен байланысқа дейінгі кезеңде аралдар арасында каноэлермен жиі саяхаттар жасалған, себебі полинезиялықтардың навигация шеберлігі екі қабатты немесе қанатты каноэлерде мақсатты саяхаттар жасауға мүмкіндік берген. Тувалудың тоғыз аралының сегізінде адамдар тұрған, сондықтан «Тувалу» атауы тувалу тілінде «сегіз бірге тұрған» деген мағынаны білдіреді. Полинезиялықтар Самоа аралдарынан Тувалу атолдарына тараған, ал Тувалу Меланезия мен Микронезиядағы Полинезиялық шет аймақтарына көшіп-қонуға көмектескен. 1568 жылы испандық теңізші Альваро де Менданя аралдар арқылы өтіп, Терра Аустралис іздеу кезінде Нуи аралын көрген алғашқы еуропалық болды. Еуропалық саяхатшылар екі ғасырдан кейін ғана оралды. 1819 жылы Фунафути аралы Эллис аралы деп аталды; ағылшын гидрографы Александр Джордж Финдлейдің (1812–1876) жұмысынан кейін «Эллис» атауы барлық тоғыз аралға қолданылды. 19 ғасырдың соңында аралдар Ұлыбританияның ықпалына кірді, сол кезде HMS Curacoa кемесінің капитаны Гибсон Р.Н. 1892 жылдың 9-16 қазан аралығында Эллис аралдарының әрқайсысын британдық протекторат деп жариялады. Эллис аралдары 1892 жылдан 1916 жылға дейін Британдық Батыс Тынық мұхиты аумақтарының (ББТМ) бөлігі ретінде, ал кейін 1916 жылдан 1974 жылға дейін Гилберт және Эллис аралдарының колониясының бөлігі ретінде Резидент комиссар арқылы басқарылды. 1974 жылдың желтоқсан айында Гилберт және Эллис аралдарының әрқайсысының өз әкімшілігі болуы керек пе, жоқ па деген мәселені анықтау үшін референдум өтті. Референдум нәтижесінде Гилберт және Эллис аралдарының колониясы 1976 жылдың 1 қаңтарында таратылды және Кирибати мен Тувалудың жеке британдық колониялары құрылды. Тувалу 1978 жылдың 1 қазанында Ұлттар Достастығы құрамында толық тәуелсіздік алды. 2000 жылдың 17 қыркүйегінде Тувалу Біріккен Ұлттар Ұйымының 189-шы мүшесі болды.

Вануату

Вануату тарихында археологиялық деректерге сәйкес, Вануатудың тарихқа дейінгі кезеңі туралы қалыптасқан теория, австронезиялық тілдерде сөйлейтін адамдар алғаш рет 4000-6000 жыл бұрын аралдарға келгенін көрсетеді. Б.з.д. 1300 жылға дейінгі қыш сынықтары табылды. Вануатудың еуропалықтармен байланысқа дейінгі тарихы туралы білгеніміз аз, ол ауызша хабарлар мен аңыздар арқылы жеткен. Маңызды ерте патшалардың бірі – Рой Мата, ол бірнеше тайпаны біріктірді және көптеген ілесушілерімен бірге үлкен дөңгелекке жерленді. Вануатумен еуропалықтардың алғашқы кездесуі 1606 жылы болды, ода португалдық саяхатшы Педро Фернандес де Кирос басқарған испан экспедициясы Эспириту Сантоны ашты, оны Оңтүстік құрға жеткенін ойлап, «Австралия дель Эспириту Санто» деп атады. Еуропалықтар 1768 жылға дейін оралмады, ол кезде Луи Антуан де Бугенвиль аралдарды қайта ашты.

Басқа аралдар

Америка Самоасының тарихы б.з.д. 1000 жылға дейін соққанда, ал Еуропалық зерттеушілер Самоаға 18 ғасырда келген. Бейкер аралының тарихы 1857 жылы Америка Құрама Штаттары аралды иеленуімен басталды, содан кейін 19 ғасырдың екінші жартысында АҚШ және британдық компаниялар оның гуано кен орындарын қазып алды. 1935 жылы осы аралда және жақын маңдағы Хауленд аралында отарлауға әрекет жасалды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс осы әрекеттерді тоқтатты және кейіннен олар тасталды. Қазіргі уақытта арал АҚШ Ішкі істер министрлігі басқаратын Ұлттық жабайы табиғат қорығы болып табылады, батыс жағалауының ортасында күндізгі маяк орналасқан. Каролина аралдарына еуропалықтардың алғашқылары 1525 жылы португалдық Диого да Роша және оның ұшқышы Гомес де Секейра келді, олар осы аралдарды Секейра аралдары деп атады. Шамамен сол уақытта, 1526 жылы, испандық Торибио Алонсо де Салазар оларды көрді және Киелі Рим императоры Карл V-нің құрметіне «Каролиналар» деп атады. Аймақтағы алғашқы испандық теңізшілер (1543 жылдан бастап) оларды «Жаңа Филиппин» деп атағанмен, адмирал Франсиско Лазеано 1686 жылы Испания королі Карл II-нің құрметіне оларды Каролиналар деп атады. Француз Полинезиясының тарихында, Француз Полинезиясының арал тобы 1889 жылы француз протектораты құрылғанға дейін ортақ тарихқа ие болған жоқ. Полинезиялықтар алғашқы рет 300 жылы Маркиз аралдарына және 800 жылы Қоғам аралдарына қоныстанды. Полинезиялықтар кішігірім басшылықтарға бөлінген. Тарихи деректер Хауленд аралының тарихқа дейінгі қонысқа ие болғандығын көрсетеді, бұл қоныс Феникс аралдарының Раваки, Кантон, Манра және Оронаға дейін 500-700 км оңтүстік-шығысқа дейін созылған болуы мүмкін. Бұл қоныс бірнеше іргелес аралдарды пайдаланатын бір қауымның түрін алған болуы мүмкін, бірақ осы оқшауланған аралдардағы ауыр өмір, тұщы сумен қамтамасыз етудің белгісіздігімен бірге, қоныс тепкен халықтардың жойылуына немесе тасталуына әкелді, сондықтан аймақтағы басқа аралдар (мысалы, Киритимати және Питкэрн) тасталды. Мұндай қоныстар б.з.д. 1000 жыл шамасында шығыс меланезиялықтар солтүстікке көшіп кеткен кезде басталған болуы мүмкін. Джарвис аралының тарихы еуропалықтардың аралды алғаш рет 1821 жылы 21 тамызда Эдвард, Томас және Уильям Джарвиске тиесілі және капитан Браун басқаратын ағылшын кемесі «Элиза Фрэнсис» (немесе «Элиза Фрэнсис») арқылы байқауынан басталады. 1857 жылдың наурыз айында адам тұрмайтын арал Гуано аралдары туралы заң бойынша АҚШ үшін талап етілді және 1858 жылдың 27 ақпанында ресми түрде қосылды. Маркиза аралдарының тарихында Маркиза аралдарының алғашқы қоныстанушылары полинезиялықтар болды, олар археологиялық дәлелдерге сүйенсек, 100 жылға дейін келген деп есептеледі. Этнологиялық және тілдік деректерге сүйенсек, олар Тонга және Самоа аймағынан келген болуы мүмкін. Аралдарға өз атауын 1595 жылы 21 шілдеде оларға жеткен испан зерттеушісі Альваро де Менданя де Нейра берген. Ол оларды өзінің қамқоршысы Гарсия Хуртадо де Мендоса, 5-ші маркиз Канете, ол кезде Перудің вице-королі болған, құрметіне атады. Менданя алдымен Фату-Хиваға, содан кейін Тауатаға барып, Соломон аралдарына барды. Меланезия тарихында қазіргі Меланезия деп аталатын аралдардың алғашқы тұрғындары қазіргі папуа тілінде сөйлейтін адамдардың ата-бабалары болған. Бұл адамдар Жаңа Гвинеяда ондаған мың жыл бұрын өмір сүрген және аралдарға 35000 жыл бұрын жеткен (радиокөміртекпен санау). Олар осы аралдарды солтүстікке қарай Соломон аралдарының негізгі аралдарына (яғни Сан-Кристобальды қоса алғанда) және тіпті шығысқа қарай кішігірім аралдарға дейін қоныстанған көрінеді. Микронезия тарихында «микронезиялықтар» деп аталатын халықтың ата-бабалары осыдан 4000 жыл бұрын осы жерге қоныстанған. Бастысы - орталықтандырылмаған басшылық жүйе, ақырында Яппен ортақтасқан орталықтандырылған экономикалық және діни империяға айналды. Еуропалық зерттеушілер - алдымен португалдар дәмдеуіш аралдарын (Индонезия) іздеп, содан кейін испандар - 16 ғасырда Каролин аралдарына жетті, Испания егемендікті орнатты. Маршалл аралдарының тарихын зерттеушілер, Оңтүстік-Шығыс Азиядан көшіп келген халықтардың бірінен соң бірі 3000 жыл бұрын Батыс Тынық мұхит арқылы таралып, олардың кейбіреулері осы аралдарға келіп, осы аралдарда қалды дегенге келіседі. 1529 жылы испан зерттеушісі Алонсо де Салазар сол жерге келіп қонды. Олар 1799 жылы келген ағылшын зерттеушісі Джон Маршаллдың есімімен аталған. Маршалл аралдарын Испания 1874 жылы иелік етеді. Папаның делдалдық әрекеті мен Германияның 4,5 миллион долларлық өтемақысынан кейін Испания 1885 жылы Германияның талабын мойындады, бұл протекторатты орнатып, аралдардағы Джалуит және Эбон аралдарында гүлденген копра (кептірілген кокос еті) саудасын жүзеге асыру үшін сауда станцияларын құрды. Маршаллдық Ирож (жоғары басшылар) неміс әкімшілігінің бақылауымен әкімшілік етуді жалғастырды. Қоғам аралдарының тарихында архипелагтың атауын капитан Джеймс Кук Корольдік қоғамның құрметіне бергеніне кеңінен сенеді, ол аралдардың алғашқы британдық ғылыми зерттеуінің демеушісі болды, бірақ Кук өзінің күнделігінде аралдарды «олар біріне-бірі жақын орналасқандықтан» Қоғам деп атағанын айтады. Туамоту тарихында Туамоту аралдарын алғашқы рет 1521 жылы Фернандо Магеллан басқарған испан экспедициясы ашты. Инка империясынан Тупак Инка Юпанки шамамен 1480 жылы Тынық мұхитында 10 айға жуық саяхат жасағаны да айтылады. Бұл визиттердің ешқайсысы саяси маңызға ие болған жоқ, аралдар Таитидегі Помаре әулетінің ықпал аймағында болды. 18 ғасырдың басында алғашқы христиан миссионерлері келді. Аралдардың інжулері 19 ғасырдың соңында еуропалық нарыққа еніп, оларды ізделіс тудырды. Таитидегі Помаре V патшасының мәжбүрлі түрде бас тартуынан кейін аралдар Францияның теңіз заңдылығындағы шетелдік аумақ ретінде қосылды.