Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхиты аралдарының тарихы Тынық мұхитындағы аралдар тарихын қамтиды.
none
The history of the Pacific Islands covers the history of the islands in the Pacific Ocean.
Кук аралдары
Кук аралдары маори тарихында, қазіргі Француз Полинезиясының басшылары мен олардың тайпалары, навигаторлармен бірге, белгісіз немесе жаңадан ашылған жерлерді іздеу үшін кемелерін теңізге шығарды. Олар алғаш рет 800 жылға дейін немесе одан ертерек оңтүстік аралдар тобына келді. Француз Полинезиясынан, әсіресе Таитиден, көптеген тайпалардың көші-қоны ғасырлар бойы жалғасып, бірегей маори қоғамын қалыптастырды. Сол сияқты, солтүстік аралдар да шығыстан қоныстанды, ал солтүстік аралдардың кейбіреулері кейіннен Батыс Полинезиямен байланысқа түскен болуы мүмкін. Елорда Раротонга, әртүрлі ауызша тарихтар бойынша, Жаңа Зеландияға қоныс аударған жеті вака кемесінің саяхатшылары үшін бастапқы нүкте болды, олар Жаңа Зеландия маорилерінің ірі тайпаларына айналды. Екі жақ арасында салыстырмалы түрде жақында ғана үздіксіз байланыс болды, оның нәтижесінде көші-қон мен сауда қарым-қатынастары жүзеге асты. Кук аралдарының те-рео маори тілі Жаңа Зеландияның те-рео маори тілімен тығыз байланысты. 16 ғасырда испан кемелері аралдарға келді; аралдармен алғашқы жазбаша байланыс 1595 жылы испан теңізшісі Альваро де Менданья де Нейраның Пукапуканы көруімен тіркелді, ол оны Сан-Бернардо (Сент-Бернард) деп атады. Бірнеше жылдан кейін Педро Фернандес де Кейрос басқарған испан экспедициясы аралдарға алғашқы еуропалықтардың қонуын жасады, ол 1606 жылы Ракахангаға бас тіреп, оны Gente Hermosa (Әдемі Халық) деп атады. Ел британдық капитан Джеймс Кукке қарызды, ол 1774-1777 жылдар аралығында аралдарды зерттеп, олардың кейбіріне қонды.
In Cook Islands Māori pre history, Chieftains from present day French Polynesia and their tribes, along with navigators, took their ships in search of unknown or newly found lands, first arriving in the southern island groups around 800 AD or earlier. Many other tribal migrations from French Polynesia, notably Tahiti would continue for centuries forming a unique Māori society. Similarly, the northern islands were also settled from the east, with some of the northern islands possibly having had later interactions with Western Polynesia. The capital Rarotonga, is known, from various oral histories to have been the launching site of seven waka ship voyagers who settled in New Zealand, becoming the major tribes of the New Zealand Māori. Up until relatively recently there was continuous contact between both lands where back and forth migration and trade took place. The Cook Islands Te Reo Māori language is closely related to the Te Reo Maori indigenous language of New Zealand. Spanish ships visited the islands in the 16th century; the first written record of contact with the islands came with the sighting of Pukapuka by Spanish sailor Álvaro de Mendaña de Neira in 1595 who called it San Bernardo (Saint Bernard). A few years later, a Spanish expedition led by Pedro Fernandes de Queirós made the first recorded European landing in the islands when he set foot on Rakahanga in 1606, calling it Gente Hermosa (Beautiful People). The country is named after British captain Captain James Cook who surveyed and landed on some of the islands between 1774 and 1777.
Пасха аралы
Пасха аралы – Жер бетіндегі ең жас қоныстанған аймақтардың бірі, және Пасха аралы тарихының көп бөлігінде ол Жер бетіндегі ең шалқап оқшауланған қоныстанған аймақ болып келді. Оның тұрғындары, Рапа-Нуи халқы, аштықтарға, эпидемияларға, азаматтық соғысқа, құлға салу шабуылдарына және отаршылдыққа шыдады, халық саны бірнеше рет күрт азайды.
Easter Island is one of the youngest inhabited territories on earth, and for most of the history of Easter Island it was the most isolated inhabited territory on Earth. Its inhabitants, the Rapa Nui, have endured famines, epidemics, civil war, slave raids, and colonialism; have seen their population crash on more than one occasion.
Фиджи
Фиджи тарихы көне заманға дейін жетеді. Фиджи ұлтының қалай пайда болғаны туралы көптеген теориялар бар. Шамамен б.з.д. 1500 жылы Фиджиге австронезиялық теңіз саяхатшылары қоныстанды. Б.з.д. 900–600 жылдары Мотурики аралына адамдар қоныстанған. Б.з.д. 500 жылға қарай, меланезиялық теңіз саяхатшылары Фиджиге жетіп, австронезиялық тұрғындармен араласып, қазіргі фиджиліктердің пайда болуына әкелді. 1643 жылы Абель Тасман Вануа Леву аралын және солтүстік Тавеуниді көріп өткен. Жергілікті ауыз әңгімелеріне сәйкес, фиджиліктер Танганикадан (Танзания) келген көшпелі тайпаның ұрпақтары екендігі айтылады.
The history of Fiji dates back to ancient times. There are many theories as to how the Fijian race came into existence. Around 1500 BC Fiji was settled by Austronesian seafarers. Around 900–600 BC Moturiki Island was settled. By 500 BC, Melanesian seafarers had reached Fiji and intermarried with the Austronesian inhabitants, giving rise to the modern Fijian people. In 1643 AD, Abel Tasman sighted Vanua Levu Island and northern Taveuni. According to native oral legends Fijians were also descendants of a nomadic tribe from Tanganika (Tanzania).
Гуам және Солтүстік Мариана аралдары
Гуам тарихының кезеңдері, соның ішінде қазіргі таңда ежелгі Чаморро деп аталатын адамдардың ерте келуі, «байланысқа дейінгі» қоғамның дамуы, испан отарлауы және аралдың қазіргі американдық билігі. Археологтар радиокөміртек әдісін қолдана отырып, Гуамның (яғни Чаморроның) байланысқа дейінгі тарихын үш кезеңге бөлді: «Латтеге дейінгі» (б.з.д. 2000? – б.з. 1), «Өткінші Латтеге дейінгі» (б.з. 1 – б.з. 1000) және «Латте» (б.з. 1000 – б.з. 1521). Археологиялық деректер 1521 жылы Фердинанд Магеллан экспедициясы келген кезде, латте тастары үлкендегендігіне байланысты, Чаморро қоғамы тағы бір өрбу кезеңінің алдында болғанын көрсетеді. Гуамның түпкі тұрғындары Тайваньның биік тауларынан б.з.д. 4000 жылға дейін шыққан тайваньдық тайпалардың ұрпақтары деп есептеледі, олардың тілдік және мәдени ерекшеліктері Малайзия, Индонезия және Филиппинмен сабақтас. Гуамның отаршылдық тарихы Тынық мұхиты аралдары арасында ең ұзағы және Чаморролар Тынық мұхитындағы ең көне аралас нәсілдердің бірі саналады. 1668 жылы испандықтар аралдарды ресми түрде Испан Шығыс Индиясына қосып, Гуамда батысқа бет алған Манила галеондарының тоқтау орны ретінде колония құрды. Испания бұл аумақты екі ғасырдан астам уақыттан кейін, 1898 жылы Испания-Америка соғысынан кейін АҚШ-қа өткізді. Чаморро мәдениеті еуропалықтармен байланысқа келгеннен бері көп өзгерді және испандық және американдық отарлаудың ықпалына түсті. Түпкі мәдениет қазір толыққанды жойылмаса да, ол заманауи баламалармен және басқа Тынық мұхиты аралдарымен стильдік ұқсастықтармен қайта жаңғыртылуда. Бірегейлік емес, барлық элементтердің үйлесімінен туған стильдің ерекшелігі, бүгінгі таңдағы олардың мәдениетінің болу мүмкіндігі туралы заманауи түсінік. Сондай-ақ, Гуамдағы Чаморролар өздерінің мәдениеті мен тілін Солтүстік Мариана аралдарындағы Чаморролардан өзгеше көреді.
The history of Guam involves phases including the early arrival of people known today as the ancient Chamorros, the development of "pre contact" society, Spanish colonization, and the present American rule of the island. Archaeologists using carbon dating have broken Pre Contact Guam (i. e. Chamorro) history into three periods: "Pre Latte" (BC 2000? to AD 1) "Transitional Pre Latte" (AD 1 to AD 1000), and "Latte" (AD 1000 to AD 1521). Archaeological evidence also suggests that Chamorro society was on the verge of another transition phase by 1521, when Ferdinand Magellan's expedition arrived, as latte stones became bigger. The original inhabitants of Guam are believed to be descendants of Taiwanese indigenous peoples originating from the high mountains of Taiwan as early as 4,000 BC, having linguistic and cultural similarities to Malaysia, Indonesia, and the Philippines. Guam's history of colonialism is the longest among the Pacific islands and Chamorros are considered one of the oldest mixed race in the Pacific. In 1668 the Spanish formally incorporated the islands to the Spanish East Indies and founded a colony on Guam as a resting place for the west bound Manila galleons. The territory was ceded by Spain more than two centuries later, when in 1898 the United States took over the islands following the Spanish–American War. The chamorro culture has evolved much since European contact and has been much influenced by Spanish and American colonization. Although the original culture no longer exists, it is now being revived with contemporary alternatives and similarities in styles with all the other pacific islands. Not one unique, but all combined to form a uniqueness in style, to today's modern interpretation of what their culture might have been. It should also be mentioned that the Chamorros on Guam view their culture & language differently than the Chamorros on the Northern Mariana Islands.
Гавайи
Гавай тарихы үлкен полинезия құбылысымен тығыз байланысты. Гавай – Тынық мұхитындағы үш арал тобымен анықталатын полинезия үшбұрышының ең солтүстік бұрышы: Гавай, Рапа-Нуи (Пасха аралы) және Аотеароа (Жаңа Зеландия). Полинезия үшбұрышындағы көптеген арал мәдениеттері 5000 жыл бұрын Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылған прото-малайя-полинезия тілінен туындаған ұқсас тілдерді бөліседі. Полинезиялықтар дін, әлеуметтік құрылым, мифтер және материалдық мәдениет сияқты ортақ мәдени дәстүрлерге де ие. Антропологтар барлық полинезиялықтардың Оңтүстік-Шығыс Азиядан көшіп келген австронезиялық (малайя-полинезиялық) халық жасаған Оңтүстік Тынық мұхитының алғашқы мәдениетінен тарағанын айтады. Полинезияның жеті негізгі мәдениеті – Аотеароа, Гавай, Рапа-Нуи, Маркиза, Самоа, Таити және Тонга. Гавай аралдарының алғашқы қоныстану тарихы әлі де талқылау тақырыбы болып қалуда.
Hawaiian history is inextricably tied into a larger Polynesian phenomenon. Hawaii is the northernmost vertex of the Polynesian Triangle, a region of the Pacific Ocean anchored by three island groups: Hawaii, Rapa Nui (Easter Island), and Aotearoa (New Zealand). The many island cultures within the Polynesian Triangle share similar languages derived from a proto Malayo Polynesian language used in Southeast Asia 5,000 years ago. Polynesians also share cultural traditions, such as religion, social organization, myths, and material culture. Anthropologists believe that all Polynesians have descended from a South Pacific proto culture created by an Austronesian (Malayo Polynesian) people that had migrated from Southeast Asia. The seven main Polynesian cultures are Aotearoa, Hawaii, Rapa Nui, Marquesas, Samoa, Tahiti, and Tonga. The early settlement history of Hawaii is a topic of continuing debate.
Кирибати
Кирибати тарихында қазіргі Кирибати Республикасын құрайтын аралдарда кем дегенде жеті жүз жыл, мүмкін одан да ұзақ уақыттан бері адамдар қоныстанған. Алғашқы Микронезиялықтар, олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін сақталған, 16 ғасырда еуропалық теңізшілер бұл аралдарды "жанынан өтіп кеткенге" дейін Полинезиялық және Меланезиялық шапқындармен кездесті. Содан кейінгі көп жылдар бойы негізгі аралдар тізбегі – Гилберт аралдары Британ империясының бір бөлігі ретінде басқарылды. Ел 1979 жылы тәуелсіздік алып, сол кезде Кирибати деп аталды.
In the history of Kiribati, the islands which now form the Republic of Kiribati have been inhabited for at least seven hundred years, and possibly much longer. The initial Micronesian population, which remains the overwhelming majority today, was visited by Polynesian and Melanesian invaders before the first European sailors "discovered" the islands in the 16th century. For much of the subsequent period, the main island chain, the Gilbert Islands, was ruled as part of the British Empire. The country gained its independence in 1979 and has since been known as Kiribati.
Жаңа Каледония
Жаңа Каледония тарихында Меланезия архипелагына қоныстанған әртүрлі халықтар Лапита деп белгілі. Олар шамамен 1500 ж.б. қазіргі Жаңа Каледония және Лоялдық аралдары деп аталатын архипелагқа келді. Лапиталар – Тынық мұхитының кең аумағына әсер еткен, теңізді жақсы білетін және егіншілікпен айналысқан халық еді. 11 ғасырдан бастап полинезиялықтар да келіп, архипелаг тұрғындарымен араласты. Еуропалықтар Жаңа Каледония мен Лоялдық аралдарын алғаш рет 18 ғасырдың соңында көріп шықты. Британдық саяхатшы Джеймс Кук 1774 жылы Гранде-Терреге жол тауып, оны Жаңа Каледония деп атады, ал Каледония – Шотландияның латынша атауы. Осы саяхаты барысында ол Жаңа Каледонияның солтүстігіндегі аралдарды Шотландияның солтүстігіндегі аралдардың құрметіне Жаңа Гебридтер деп атады (қазіргі Вануату).
In the history of New Caledonia, the diverse group of people that settled over the Melanesian archipelagos are known as the Lapita. They arrived in the archipelago now commonly known as New Caledonia and the Loyalty Islands around 1500 BC. The Lapita were highly skilled navigators and agriculturists with influence over a large area of the Pacific. From about the 11th century Polynesians also arrived and mixed with the populations of the archipelago. Europeans first sighted New Caledonia and the Loyalty Islands in the late 18th century. The British explorer James Cook sighted Grande Terre in 1774 and named it New Caledonia, Caledonia being the Latin name for Scotland. During the same voyage he also named the islands to the north of New Caledonia the New Hebrides (now Vanuatu), after the islands north of Scotland.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия тарихы кем дегенде 700 жылға дейін, оны Полинезиялықтар ашып, қоныстанған кезге дейін барып жетеді. Олар туыстық байланыстар мен жерге негізделген ерекше маори мәдениетін дамытты. 1642 жылы алғашқы еуропалық саяхатшы – голландиялық Абель Тасман Жаңа Зеландияға келді. 18 ғасырдың соңынан бастап елге зерттеушілер, теңізшілер, миссионерлер, саудагерлер мен авантюристтер үнемі келіп тұрды. 1840 жылы Ұлыбритания Коронасы мен түрлі маори басшылары арасында Уайтанги шартына қол қойылды, бұл Жаңа Зеландияны Британ империясына қосты және маорилерге британдық азаматтармен тең құқықтар берді. Осы ғасырдың қалған бөлігінде еуропалық және бірқатар азиялық қоныс аударулар кеңінен тарады. Соғыс және еуропалық экономикалық және құқықтық жүйенің енгізілуі Жаңа Зеландия жерінің көп бөлігінің маорилерден еуропалықтарға өтуіне әкелді, соның салдарынан көптеген маорилер кедейлікке ұшырады. 1890 жылдардан бастап Жаңа Зеландия Парламенті прогрессивті бастамалар қабылдады, оның ішінде әйелдердің сайлау құқығы және егде саягөлдәулерге зейнетақы берілуі болды. 1930 жылдардан бастап экономика қатаң реттелді және кең ауқымды әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесі құрылды. Осы кезеңде маори мәдениеті қайта жанданды, ал 1950 жылдардан бастап маорилер көптеп қалаларға көшіп баруын бастады. Бұл маори наразылық қозғалысының пайда болуына әкелді, ол 20 ғасырдың соңында Уайтанги шартының кеңірек мойындалуына ықпал етті. 1980 жылдары экономика көбінесе либералдануға ұшырады және гомосексуализмді қылмыстық жазадан босату сияқты бірқатар либералдық саясаттар енгізілді. Бұрын Ұлыбритания мен АҚШ-тың саясатын ұстанған сыртқы саясат көбірек тәуелсіздікке ие болды. Келесі үкіметтер әдетте осы саясатты сақтап келді, бірақ еркін нарық идеологиясын біршама жұмсартты.
The History of New Zealand dates back to at least 700 years to when it was discovered and settled by Polynesians, who developed a distinct Māori culture centred on kinship links and land. The first European explorer, the Dutch Abel Tasman, came to New Zealand in 1642. From the late 18th century, the country was regularly visited by explorers and other sailors, missionaries, traders and adventurers. In 1840 the Treaty of Waitangi was signed between the British Crown and various Māori chiefs, bringing New Zealand into the British Empire and giving Māori equal rights with British citizens. There was extensive European and some Asian settlement throughout the rest of the century. War and the imposition of a European economic and legal system led to most of New Zealand's land passing from Māori to European ownership, and most Māori subsequently became impoverished. From the 1890s the New Zealand parliament enacted a number of progressive initiatives, including women's suffrage and old age pensions. From the 1930s the economy was highly regulated and an extensive welfare state was developed. Meanwhile, Māori culture underwent a renaissance, and from the 1950s Māori began moving to the cities in large numbers. This led to the development of a Māori protest movement which in turn led to greater recognition of the Treaty of Waitangi in the late 20th century. In the 1980s the economy was largely deregulated and a number of socially liberal policies, such as decriminalisation of homosexuality, were put in place. Foreign policy, which had previously consisted mostly of following Britain or the United States, became more independent. Subsequent governments have generally maintained these policies, although tempering the free market ethos somewhat.
Ниуэ
Ниуэ тарихы 1000 жыл бұрын полинезиялықтардың осында қоныстануымен басталады. Жергілікті тілде, негізінде самоан және тонга тілдеріне құрылған, пукапула диалектісінің іздері әлі де сақталып қалған. Полинезиялық қоныс салушылар өте оқшауланған, себебі аралдар арасындағы сауда аз болды, сонымен қатар әктас аралда өзендер мен өңделетін топырақ болмағандықтан өмір тіршілігі де қиын болды. Ниуэдің қазіргі заманғы тарихы 1774 жылы капитан Джеймс Кук келген кезден басталады. Кук өз жазбаларында аралды "Жабайы арал" деп сипаттады, себебі жергілікті тұрғындар жат жұрттықтарға ықылас көрсетпеді. Бұл оның "Достық аралдар" деп атаған тонгалықтарға керісінше еді. Капитан Кук аралға үш рет қонуға тырысты, бірақ әр үш рет те тойтарыс алды. Сол кездегі жергілікті тұрғындар жат жұрттықтарға жаулы көзбен қарады. 1846 жылы Пенамина Самоада дінге келгеннен кейін христиан дінін аралға әкелді. 19 ғасырдың соңына қарай арал тұрғындары христиан дініне толыққандай көшті. Содан кейін отарлау орын алып, арал Британ империясының бір бөлігі деп жарияланды. Арал елі 1974 жылы тәуелсіздік алды, бірақ Жаңа Зеландиямен еркін серіктестік туралы келісімге ие және оның көптеген азаматтары Жаңа Зеландия азаматтары болды. Қазір арал елінде демократия орнаған, оны 20 мүшеден тұратын заң шығарушы жиналыс басқарады. Ниуэ – әлемдегі ең кішкентай демократия.
The history of Niue can be traced back to a 1,000 years when the Polynesian settles came here. Traces of Pukapulan dialect are still there in the native language which is based on the Samoan and Tongan language. The Polynesian settlers were rather isolated as there was very little inter island trade and the existence of the limestone island was in itself very difficult due to lack of rivers and cultivable soil. The modern history of Niue can be traced back to 1774 with the arrival of Captain James Cook. Cook described the island as "Savage Island" in his records as the natives were not very welcoming to strangers. This was in complete contrast to the Tongans he described as "The Friendly Islands". Captain Cook tried to set his foot thrice on the island but was repulsed each of the three times. The natives at that time were quite hostile to strangers. Christianity was brought to the island by Peniamina in the year 1846 when he got converted during his stay at Samoa. The islanders were completely converted to Christianity by the end of the 19th century. Colonization took place thereafter and the island was declared as a part of the British Empire. The island country became independent in 1974 but still have a free association agreement with New Zealand and many of its citizens have become citizens of New Zealand. Now the Island country has a democracy and is governed by a legislative assembly consisting of 20 members. Niue is the smallest democracy in the world.
Папуа - Жаңа Гвинея
Папуа-Жаңа Гвинеяның тарихы шамамен 60 000 жыл бұрын, адамдар алғаш рет Австралия құрлығына көшіп келген кезден басталады. Жазбалардағы тарих еуропалық теңізшілердің Жаңа Гвинеяны алғаш рет 16 ғасырдың басында көрген сәтінен басталады. Батыстан португалдық, ал кейіннен шығыстан испандық саяхатшылар Тынық мұхитын кесіп өткен соң осы аралға жетті. Аралға 1545 жылы жағалауын зерттеген испандық саяхатшы Иниго Ортис де Ретез «Жаңа Гвинея» деген ат берді. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, адамдар Жаңа Гвинеяға кем дегенде 60 000 жыл бұрын, мұз дәуірінде, теңіз деңгейі төмендегенде және аралдар арасындағы қашықтық қысқарғанда Оңтүстік-Шығыс Азиядан теңіз жолымен келген. Жаңа Гвинея құрамына кіретін құрлықтың геологиялық тарихы туралы толық мәліметтерді «Австралия – Жаңа Гвинея» бетінен таба аласыз. Алғашқы қоныс аударушылар аңшы-жинақшылар болғанымен, ерте дәлелдер адамдардың орманды азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін басқарып отырғанын көрсетеді. Жаңа Гвинеяның таулы аймандарының бақшалары – ежелгі, қарқынды пермакультуралар, олар жоғары халық тығыздығына, өте көп жауын-шашынға (жылына 10 000 мм-ге дейін), жер сілкіністеріне, бейіттелген жерге және кейде қырауға бейімделген. Дәлелдер Мезопотамия мен Египетте егіншілік дамыған кезеңде бау-бақша шаруашылығының да жүргізілгенін көрсетеді.
The History of Papua New Guinea can be traced back to about 60,000 years ago when people first migrated towards the Australian continent. The written history began when European navigators first sighted New Guinea in the early part of the 16th century. Portuguese explorers first arrived from the west and later Spanish navigators from the east, after crossing the Pacific. The island was given its name "New Guinea" by Spanish explorer Yñigo Ortiz de Retez who sailed its coast in 1545. Archaeological evidence indicates that humans arrived on New Guinea at least 60,000 years ago, probably by sea from Southeast Asia during an ice age period when the sea was lower and distances between islands shorter. For an overview of the geological history of the continent of which New Guinea is a part, see Australia – New Guinea. Although the first arrivals were hunter gatherers, early evidence shows that people managed the forest environment to provide food. The gardens of the New Guinea highlands are ancient, intensive permacultures, adapted to high population densities, very high rainfalls (as high as 10,000mm/yr (400in/yr)), earthquakes, hilly land, and occasional frost. There are indications that gardening was being practised at the same time that agriculture was developing in Mesopotamia and Egypt.
Самуа
Самоа тарихында еуропалықтармен байланыс 18 ғасырдың басында басталды, бірақ ағылшындар келгенге дейін күшейе түспеді. 1722 жылы голландиялық Якоб Роггевен аралдарды көрген алғашқы еуропалық болды. 1830 жылдары миссионерлер мен саудагерлер келді. 19 ғасырдың ортасында Ұлыбритания, Германия және АҚШ Самоа патшалығының бөліктеріне талас тігіп, сауда посттарын құрды. 1898 жылы король Малиетоа Леаупепе қайтыс болды, оның орнын Малиетоа Тооа Матаафа басты. АҚШ және Ұлыбритания консулдары Леаупепе ұлы Малиетоа Тануды қолдады. АҚШ және Ұлыбританияның әскери кемелері, соның ішінде USS Филадельфия 1899 жылдың 15 наурызында Апияны атқылады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлттар Лигасы Самоаны бөліп алды. Ұлыбритания мен Жаңа Зеландия батыс аралдарды иеленді, олар «Батыс Самоа» атанды, ал АҚШ елдің шығыс бөлігін талап етті, ол Америка Самоасы болды. 1962 жылы Батыс Самоа саяси тәуелсіздік алған алғашқы Тынық мұхиты арал мемлекетіне айналды. 1997 жылы Самоа өзінің атынан «Батыс» деген сөзді жойды, себебі ол оның отаршылдық дәуірінен қалған қосымша еді.
In the history of Samoa, contact with Europeans began in the early 18th century but did not intensify until the arrival of the English. In 1722, Dutchman Jacob Roggeveen was the first European to sight the islands. Missionaries and traders arrived in the 1830s. Halfway through the 19th century, the United Kingdom, Germany, and the United States all claimed parts of the kingdom of Samoa, and established trading posts. King Malietoa Leaupepe died in 1898 and was succeeded by Malietoa Tooa Mataafa. The US and British consuls supported Malietoa Tanu, Leaupepe's son. US and British warships, including the USS Philadelphia shelled Apia on 15 March 1899. After World War I, the League of Nations carved up Samoa. Britain and New Zealand took over the western islands which became 'Western Samoa' and USA claimed the eastern half of the country which became American Samoa. In 1962, Western Samoa became the first Pacific Island nation to gain political independence. In 1997, Samoa officially dropped the 'Western' from its name as it was an appendage from its colonial era.
Соломон аралдары
Соломон аралдарының адам тарихы кемінде 30 000 жыл бұрын Жаңа Гвинеядан келген алғашқы қоныс жайлаушылармен басталады. Олар Тынық мұхитына адамдардың кең таралуының ең шеткі нүктесін білдірді, дейін б.з.д. 4000 жыл шамасында аустронезиялық тілдерде сөйлейтін халықтардың таралуына дейін, олар жаңа егіншілік және теңіздік технологиялар әкелді. Бүгінде Соломон аралдарында қолданылатын көптеген тілдер осы кезеңде пайда болды, бірақ аустронезиялықтар келгенге дейін қоныстанған халықтың отыздан астам тілі сақталған (Шығыс Папуа тілдеріне қараңыз). Еуропалықтармен алғашқы байланыс испан саяхатшысы Альваро де Менданя де Нейрамен болды, оның экспедициясы 1568 жылдың 7 ақпанында Санта-Исабель аралын алғаш көрді. Гуадалканалда аллювиалды алтынның белгілерін тапқан Менданя, Сүлеймен патшаның байлығының көзін тапқанына сенді және аралдарға «Сүлеймен аралдары» деп ат қойды. Гуадалканал, Санта-Круз аралдары, Сан-Кристобаль, Санта-Ана және Санта-Исабель сияқты көптеген аралдар да осы саяхатшылардың құрметіне аталды. 1595 және 1605 жылдары Испания аралдарды табу және оларға отар құру үшін бірнеше экспедиция жіберді, бірақ бұл әрекеттері сәтті болмады. 1767 жылы капитан Филип Картерет Санта-Круз және Малаита аралдарын қайта ашты. Кейіннен голланд, француз және британ теңізшілері аралдарға сапар жасады, олардың қабылдауы көбінесе жаушылдықпен болды.
The human history of the Solomon Islands begins with the first settlement at least 30,000 years ago from New Guinea. They represented the furthest expansion of humans into the Pacific Ocean until the expansion of Austronesian language speakers through the area around 4000 BCE, bringing new agricultural and maritime technology. Most of the languages spoken today in the Solomon Islands derive from this era, but some thirty languages of the pre Austronesian settlers survive (see East Papuan languages). The first European contact was that of Spanish explorer Álvaro de Mendaña de Neira whose expedition first sighted Santa Isabel island on 7 February 1568. Finding signs of alluvial gold on Guadalcanal, Mendaña believed he had found the source of King Solomon's wealth, and consequently named the islands "The Islands of Solomon". Many of the islands were also named by these explorers, including Guadalcanal, the Santa Cruz Islands, San Cristobal, Santa Ana and Santa Isabel. In 1595 and 1605 Spain again sent several expeditions to find the islands and establish a colony, though these were unsuccessful. In 1767 Captain Philip Carteret rediscovered Santa Cruz and Malaita. Later, Dutch, French and British navigators visited the islands; their reception was often hostile.
Таити
Таити тарихында Таитиге Тонга мен Самоадан келген полинезиялықтардың біздің заманымыздың 300 және 800 жылдары аралығында қоныстанғаны болжанады, бірақ кейбір деректер бұл мерзімді одан да ертерек көрсетеді. Аралдың құнарлы топырағы және балық аулау мүмкіндігі тұрғындарға мол азық-түлік қамтамасыз еткен. Еуропалықтар бұл аралдарды алғаш рет 1606 жылы испандық кемемен көріп өткенімен, Испания аралдармен сауда жасауға немесе отарлауға ұмтылмаған. Ағылшын теңіз саяхатшысы Самуэль Уоллис 1767 жылдың 18 маусымында Таитиді көріп, аралға келген алғашқы еуропалық саналады. Жергілікті халықтың тыныш және қанағатқа толы мінезі, сондай-ақ аралдың жұмақ сияқты сипатталуы алғашқы еуропалықтарға үлкен әсер етіп, Батыста осы аралды романтизациялауға негіз салды, ол дәуірге дейін сақталған.
In the history of Tahiti, Tahiti is estimated to have been settled by Polynesians between CE 300 and 800 coming from Tonga and Samoa, although some estimates place the date earlier. The fertile island soil combined with fishing provided ample food for the population. Although the first European sighting of the islands was by a Spanish ship in 1606, Spain made no effort to trade with or colonize the island. Samuel Wallis, an English sea captain, sighted Tahiti on 18 June 1767, and is considered the first European visitor to the island. The perceived relaxation and contented nature of the local people and the characterization of the island as a paradise much impressed early European visitors, planting the seed for a romanticization by the West that endures to this day.
Токелау
Археологиялық деректер Токелаудың Атафу, Нукунону және Факаофо атолдарының шамамен 1000 жыл бұрын, күні бұрынғы Самоа, Кук аралдары және Тувалудан келген саяхаттар арқылы қоныстанғанын көрсетеді. Ауызша тарих жергілікті дәстүрлер мен шежірелерді бірнеше ғасырға дейін жетеді. Тұрғындары Полинезия мифологиясын, жергілікті құдай Туи Токелаумен бірге ұстанды және музыканың (Токелау музыкасын қараңыз) және өнердің түрлерін дамытты. Үш атол әлеуметтік және тілдік байланысты сақтай отырып, көбінесе дербес дамыды. Токелау қоғамы басты кландармен басқарылды, атолдар арасында шағын қақтығыстар мен соғыстар, сондай-ақ әр түрлі некелер болды. "Басты арал" Факаофо Атафу мен Нукунонуға қарағанда белгілі бір үстемдікке ие болды. Атолдардағы өмір балық пен кокосқа негізделген, күнкөріспен байланысты болды.
Archaeological evidence indicates that history of Tokelau's atol—Atafu, Nukunonu, and Fakaofo—were settled about 1,000 years ago, probably by voyages from Samoa, the Cook Islands and Tuvalu. Oral history traces local traditions and genealogies back several hundred years. Inhabitants followed Polynesian mythology with the local god Tui Tokelau; and developed forms of music (see Music of Tokelau) and art. The three atolls functioned largely independently while maintaining social and linguistic cohesion. Tokelauan society was governed by chiefly clans, and there were occasional inter atoll skirmishes and wars as well as inter marriage. Fakaofo, the "chiefly island," held some dominance over Atafu and Nukunonu. Life on the atolls was subsistence based, with reliance on fish and coconut.
Тонга
Тонга тарихы шамамен 1000 жылға дейін, полинезиялықтар келген кезден басталады. Тонга кең ауқымды сауда арқасында және Тынық мұхитының бір бөлігіне (мысалы, Самоа, Фиджи) жасаған ықпалы мен күш көрсетуі арқылы Тонга империясы ретінде танымал болды. Еуропалықтар 17 ғасырда келді, одан кейін бірнеше жүз жыл өткен соң біртұтас Тонга патшалығы құрылды. Археологиялық дәлелдер Тонгаға алғашқы қоныс аударушылардың Санта-Крус аралдарынан, Оңтүстік-Шығыс Азиядан 6000 жыл бұрын көшіп келген австронезиялық тайпалардың (лапиталар) бір бөлігі ретінде кемемен келгенін көрсетеді. Археологиялық зерттеулер Тонганы Полинезиядағы ерекше лапита керамикасына ие ең ежелгі орын ретінде анықтады, ол қазіргі уақыттан 2800-2750 жыл бұрын жасалған.
The history of Tonga stretches back to around roughly 1000 AD, when the Polynesians arrived. Tonga became known as the Tongan Empire through extensive trading and its influence and show of strength and domination over parts of the Pacific (e. g. Samoa, Fiji). The Europeans arrived in the 17th century which was followed after a couple hundred years by a single unified Tongan kingdom. Archaeological evidence shows that the first settlers in Tonga sailed from the Santa Cruz Islands, as part of the original Austronesian speakers' (Lapita) migration which originated out of southeast Asia some 6,000 years before present. Archaeological dating places Tonga as the oldest known site in Polynesia for the distinctive Lapita ceramic ware, at 2800–2750 years before present.
Тувалу
Тувалу тарихы кем дегенде 1000 жылға дейін, полинезиялықтар оны ашып, қоныстанған кезге дейін барып салады. Тувалу халқының тегі туралы мәселелер Оңтүстік-Шығыс Азиядан, Тайвань арқылы, Меланезиядан және Тынық мұхиты аралдары арқылы Полинезия құру теорияларында қарастырылады. Еуропалықтармен байланысқа дейінгі кезеңде аралдар арасында каноэлермен жиі саяхаттар жасалған, себебі полинезиялықтардың навигация шеберлігі екі қабатты немесе қанатты каноэлерде мақсатты саяхаттар жасауға мүмкіндік берген. Тувалудың тоғыз аралының сегізінде адамдар тұрған, сондықтан «Тувалу» атауы тувалу тілінде «сегіз бірге тұрған» деген мағынаны білдіреді. Полинезиялықтар Самоа аралдарынан Тувалу атолдарына тараған, ал Тувалу Меланезия мен Микронезиядағы Полинезиялық шет аймақтарына көшіп-қонуға көмектескен. 1568 жылы испандық теңізші Альваро де Менданя аралдар арқылы өтіп, Терра Аустралис іздеу кезінде Нуи аралын көрген алғашқы еуропалық болды. Еуропалық саяхатшылар екі ғасырдан кейін ғана оралды. 1819 жылы Фунафути аралы Эллис аралы деп аталды; ағылшын гидрографы Александр Джордж Финдлейдің (1812–1876) жұмысынан кейін «Эллис» атауы барлық тоғыз аралға қолданылды. 19 ғасырдың соңында аралдар Ұлыбританияның ықпалына кірді, сол кезде HMS Curacoa кемесінің капитаны Гибсон Р.Н. 1892 жылдың 9-16 қазан аралығында Эллис аралдарының әрқайсысын британдық протекторат деп жариялады. Эллис аралдары 1892 жылдан 1916 жылға дейін Британдық Батыс Тынық мұхиты аумақтарының (ББТМ) бөлігі ретінде, ал кейін 1916 жылдан 1974 жылға дейін Гилберт және Эллис аралдарының колониясының бөлігі ретінде Резидент комиссар арқылы басқарылды. 1974 жылдың желтоқсан айында Гилберт және Эллис аралдарының әрқайсысының өз әкімшілігі болуы керек пе, жоқ па деген мәселені анықтау үшін референдум өтті. Референдум нәтижесінде Гилберт және Эллис аралдарының колониясы 1976 жылдың 1 қаңтарында таратылды және Кирибати мен Тувалудың жеке британдық колониялары құрылды. Тувалу 1978 жылдың 1 қазанында Ұлттар Достастығы құрамында толық тәуелсіздік алды. 2000 жылдың 17 қыркүйегінде Тувалу Біріккен Ұлттар Ұйымының 189-шы мүшесі болды.
The history of Tuvalu dates back to at least 1,000 years to when it was discovered and settled by Polynesians. the origins of the people of Tuvalu is addressed in the theories regarding the spread of humans out of Southeast Asia, from Taiwan, via Melanesia and across the Pacific islands to create Polynesia. During pre European contact times there was frequent canoe voyaging between the islands as Polynesian navigation skills are recognised to have allowed deliberate journeys on double hull sailing canoes or outrigger canoes. Eight of the nine islands of Tuvalu were inhabited; thus the name, Tuvalu, means "eight standing together" in Tuvaluan. The pattern of settlement that is believed to have occurred is that the Polynesians spread out from the Samoan Islands into the Tuvaluan atolls, with Tuvalu providing a stepping stone to migration into the Polynesian Outlier communities in Melanesia and Micronesia. In 1568, Spanish navigator Álvaro de Mendaña was the first European to sail through the islands and sighted Nui during his expedition in search of Terra Australis. European explorers did not return until two centuries later. In 1819 the island of Funafuti was named Ellice's Island; the name Ellice was applied to all nine islands after the work of English hydrographer Alexander George Findlay (1812–1876). The islands came under Britain's sphere of influence in the late 19th century, when each of the Ellice Islands was declared a British protectorate by Captain Gibson R. N., of HMS Curacoa, between 9 and 16 October 1892. The Ellice Islands were administered as British protectorate by a Resident Commissioner from 1892 to 1916 as part of the British Western Pacific Territories (BWPT), and later as part of the Gilbert and Ellice Islands colony from 1916 to 1974. A referendum was held in December 1974 to determine whether the Gilbert Islands and Ellice Islands should each have their own administration. As a consequence of the referendum, the Gilbert and Ellice Islands colony ceased to exist on 1 January 1976 and the separate British colonies of Kiribati and Tuvalu came into existence. Tuvalu became fully independent within the Commonwealth on 1 October 1978. On 17 September 2000 Tuvalu became the 189th member of the United Nations.
Вануату
Вануату тарихында археологиялық деректерге сәйкес, Вануатудың тарихқа дейінгі кезеңі туралы қалыптасқан теория, австронезиялық тілдерде сөйлейтін адамдар алғаш рет 4000-6000 жыл бұрын аралдарға келгенін көрсетеді. Б.з.д. 1300 жылға дейінгі қыш сынықтары табылды. Вануатудың еуропалықтармен байланысқа дейінгі тарихы туралы білгеніміз аз, ол ауызша хабарлар мен аңыздар арқылы жеткен. Маңызды ерте патшалардың бірі – Рой Мата, ол бірнеше тайпаны біріктірді және көптеген ілесушілерімен бірге үлкен дөңгелекке жерленді. Вануатумен еуропалықтардың алғашқы кездесуі 1606 жылы болды, ода португалдық саяхатшы Педро Фернандес де Кирос басқарған испан экспедициясы Эспириту Сантоны ашты, оны Оңтүстік құрға жеткенін ойлап, «Австралия дель Эспириту Санто» деп атады. Еуропалықтар 1768 жылға дейін оралмады, ол кезде Луи Антуан де Бугенвиль аралдарды қайта ашты.
In the history of Vanuatu, the commonly held theory of Vanuatu's prehistory from archaeological evidence supports that peoples speaking Austronesian languages first came to the islands some 4,000 to 6,000 years ago. Pottery fragments have been found dating back to 1300 BC What little is known of the pre European contact history of Vanuatu has been gleaned from oral histories and legends. One important early king was Roy Mata, who united several tribes, and was buried in a large mound with several retainers. The first European contact with Vanuatu came in 1606, when a Spanish expedition led by the Portuguese explorer Pedro Fernández de Quirós discovered Espiritu Santo, naming it Australia del Espiritu Santo, believing he had arrived in the southern continent. Europeans did not return until 1768, when Louis Antoine de Bougainville rediscovered the islands.
Басқа аралдар
Америка Самоасының тарихы б.з.д. 1000 жылға дейін соққанда, ал Еуропалық зерттеушілер Самоаға 18 ғасырда келген. Бейкер аралының тарихы 1857 жылы Америка Құрама Штаттары аралды иеленуімен басталды, содан кейін 19 ғасырдың екінші жартысында АҚШ және британдық компаниялар оның гуано кен орындарын қазып алды. 1935 жылы осы аралда және жақын маңдағы Хауленд аралында отарлауға әрекет жасалды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс осы әрекеттерді тоқтатты және кейіннен олар тасталды. Қазіргі уақытта арал АҚШ Ішкі істер министрлігі басқаратын Ұлттық жабайы табиғат қорығы болып табылады, батыс жағалауының ортасында күндізгі маяк орналасқан. Каролина аралдарына еуропалықтардың алғашқылары 1525 жылы португалдық Диого да Роша және оның ұшқышы Гомес де Секейра келді, олар осы аралдарды Секейра аралдары деп атады. Шамамен сол уақытта, 1526 жылы, испандық Торибио Алонсо де Салазар оларды көрді және Киелі Рим императоры Карл V-нің құрметіне «Каролиналар» деп атады. Аймақтағы алғашқы испандық теңізшілер (1543 жылдан бастап) оларды «Жаңа Филиппин» деп атағанмен, адмирал Франсиско Лазеано 1686 жылы Испания королі Карл II-нің құрметіне оларды Каролиналар деп атады. Француз Полинезиясының тарихында, Француз Полинезиясының арал тобы 1889 жылы француз протектораты құрылғанға дейін ортақ тарихқа ие болған жоқ. Полинезиялықтар алғашқы рет 300 жылы Маркиз аралдарына және 800 жылы Қоғам аралдарына қоныстанды. Полинезиялықтар кішігірім басшылықтарға бөлінген. Тарихи деректер Хауленд аралының тарихқа дейінгі қонысқа ие болғандығын көрсетеді, бұл қоныс Феникс аралдарының Раваки, Кантон, Манра және Оронаға дейін 500-700 км оңтүстік-шығысқа дейін созылған болуы мүмкін. Бұл қоныс бірнеше іргелес аралдарды пайдаланатын бір қауымның түрін алған болуы мүмкін, бірақ осы оқшауланған аралдардағы ауыр өмір, тұщы сумен қамтамасыз етудің белгісіздігімен бірге, қоныс тепкен халықтардың жойылуына немесе тасталуына әкелді, сондықтан аймақтағы басқа аралдар (мысалы, Киритимати және Питкэрн) тасталды. Мұндай қоныстар б.з.д. 1000 жыл шамасында шығыс меланезиялықтар солтүстікке көшіп кеткен кезде басталған болуы мүмкін. Джарвис аралының тарихы еуропалықтардың аралды алғаш рет 1821 жылы 21 тамызда Эдвард, Томас және Уильям Джарвиске тиесілі және капитан Браун басқаратын ағылшын кемесі «Элиза Фрэнсис» (немесе «Элиза Фрэнсис») арқылы байқауынан басталады. 1857 жылдың наурыз айында адам тұрмайтын арал Гуано аралдары туралы заң бойынша АҚШ үшін талап етілді және 1858 жылдың 27 ақпанында ресми түрде қосылды. Маркиза аралдарының тарихында Маркиза аралдарының алғашқы қоныстанушылары полинезиялықтар болды, олар археологиялық дәлелдерге сүйенсек, 100 жылға дейін келген деп есептеледі. Этнологиялық және тілдік деректерге сүйенсек, олар Тонга және Самоа аймағынан келген болуы мүмкін. Аралдарға өз атауын 1595 жылы 21 шілдеде оларға жеткен испан зерттеушісі Альваро де Менданя де Нейра берген. Ол оларды өзінің қамқоршысы Гарсия Хуртадо де Мендоса, 5-ші маркиз Канете, ол кезде Перудің вице-королі болған, құрметіне атады. Менданя алдымен Фату-Хиваға, содан кейін Тауатаға барып, Соломон аралдарына барды. Меланезия тарихында қазіргі Меланезия деп аталатын аралдардың алғашқы тұрғындары қазіргі папуа тілінде сөйлейтін адамдардың ата-бабалары болған. Бұл адамдар Жаңа Гвинеяда ондаған мың жыл бұрын өмір сүрген және аралдарға 35000 жыл бұрын жеткен (радиокөміртекпен санау). Олар осы аралдарды солтүстікке қарай Соломон аралдарының негізгі аралдарына (яғни Сан-Кристобальды қоса алғанда) және тіпті шығысқа қарай кішігірім аралдарға дейін қоныстанған көрінеді. Микронезия тарихында «микронезиялықтар» деп аталатын халықтың ата-бабалары осыдан 4000 жыл бұрын осы жерге қоныстанған. Бастысы - орталықтандырылмаған басшылық жүйе, ақырында Яппен ортақтасқан орталықтандырылған экономикалық және діни империяға айналды. Еуропалық зерттеушілер - алдымен португалдар дәмдеуіш аралдарын (Индонезия) іздеп, содан кейін испандар - 16 ғасырда Каролин аралдарына жетті, Испания егемендікті орнатты. Маршалл аралдарының тарихын зерттеушілер, Оңтүстік-Шығыс Азиядан көшіп келген халықтардың бірінен соң бірі 3000 жыл бұрын Батыс Тынық мұхит арқылы таралып, олардың кейбіреулері осы аралдарға келіп, осы аралдарда қалды дегенге келіседі. 1529 жылы испан зерттеушісі Алонсо де Салазар сол жерге келіп қонды. Олар 1799 жылы келген ағылшын зерттеушісі Джон Маршаллдың есімімен аталған. Маршалл аралдарын Испания 1874 жылы иелік етеді. Папаның делдалдық әрекеті мен Германияның 4,5 миллион долларлық өтемақысынан кейін Испания 1885 жылы Германияның талабын мойындады, бұл протекторатты орнатып, аралдардағы Джалуит және Эбон аралдарында гүлденген копра (кептірілген кокос еті) саудасын жүзеге асыру үшін сауда станцияларын құрды. Маршаллдық Ирож (жоғары басшылар) неміс әкімшілігінің бақылауымен әкімшілік етуді жалғастырды. Қоғам аралдарының тарихында архипелагтың атауын капитан Джеймс Кук Корольдік қоғамның құрметіне бергеніне кеңінен сенеді, ол аралдардың алғашқы британдық ғылыми зерттеуінің демеушісі болды, бірақ Кук өзінің күнделігінде аралдарды «олар біріне-бірі жақын орналасқандықтан» Қоғам деп атағанын айтады. Туамоту тарихында Туамоту аралдарын алғашқы рет 1521 жылы Фернандо Магеллан басқарған испан экспедициясы ашты. Инка империясынан Тупак Инка Юпанки шамамен 1480 жылы Тынық мұхитында 10 айға жуық саяхат жасағаны да айтылады. Бұл визиттердің ешқайсысы саяси маңызға ие болған жоқ, аралдар Таитидегі Помаре әулетінің ықпал аймағында болды. 18 ғасырдың басында алғашқы христиан миссионерлері келді. Аралдардың інжулері 19 ғасырдың соңында еуропалық нарыққа еніп, оларды ізделіс тудырды. Таитидегі Помаре V патшасының мәжбүрлі түрде бас тартуынан кейін аралдар Францияның теңіз заңдылығындағы шетелдік аумақ ретінде қосылды.
The history of American Samoa begins with inhabitation as early as 1000 BC, Samoa was not reached by European explorers until the 18th century. The history of Baker Island began when the United States of America took possession of the island in 1857, and its guano deposits were mined by U. S. and British companies during the second half of the 19th century. In 1935, a short lived attempt at colonization was begun on this island – as well as on nearby Howland Island – but was disrupted by World War II and thereafter abandoned. Presently the island is a National Wildlife Refuge run by the U. S. Department of the Interior; a day beacon is situated near the middle of the west coast. Westerners arrived in Caroline Islands in 1525, by the Portuguese Diogo da Rocha and his pilot Gomes de Sequeira, naming them the Sequeira Islands. At about the same time, in 1526, they were sighted by the Spanish Toribio Alonso de Salazar, he called them "Carolinas" after Holy Roman Emperor Charles V. Though early Spanish navigators in the area (from 1543) called them the Nuevas Filipinas ("New Philippines"), Admiral Francisco Lazeano named them the Carolinas after King Charles II of Spain in 1686. In the history of French Polynesia, the French Polynesian island groups do not share a common history before the establishment of the French protectorate in 1889. The first French Polynesian islands to be settled by Polynesians were the Marquesas Islands in AD 300 and the Society Islands in AD 800. The Polynesians were organized in petty chieftainships. Historical evidence suggests that Howland Island was the site of prehistoric settlement, which may have extended down to Rawaki, Canton, Manra, and Orona of the Phoenix Islands 500 to 700 km southeast. This settlement might have taken the form of a single community utilising several adjacent islands, but the hard life on these isolated islands, together with the uncertainty of fresh water supplies, led to an extinction of or dereliction by the settled peoples, in such a way that other islands in the area (such as Kiritimati and Pitcairn) were abandoned. Such settlements probably began around 1000 BC, when eastern Melanesians traveled north. The history of Jarvis Island begins with the island's first known sighting by Europeans was on 21 August 1821 by the British ship Eliza Francis (or Eliza Frances) owned by Edward, Thomas, and William Jarvis and commanded by Captain Brown. In March 1857 the uninhabited island was claimed for the United States under the Guano Islands Act and formally annexed on 27 February 1858. In the history of Marquesas Islands, the first recorded settlers of the Marquesas were Polynesians, who, from archеological evidence, are believed to have arrived before 100 AD. Ethnological and linguistic evidence suggests that they likely arrived from the region of Tonga and Samoa. The islands were given their name by the Spanish explorer Álvaro de Mendaña de Neira who reached them on 21 July 1595. He named them after his patron, García Hurtado de Mendoza, 5th Marquis of Cañete, who was Viceroy of Peru at the time. Mendaña visited first Fatu Hiva and then Tahuata before continuing on to the Solomon Islands. In the history of Melanesia, the original inhabitants of the islands now named Melanesia were likely the ancestors of the present day Papuan speaking people. These people are thought to have occupied New Guinea tens of millennia ago and reached the islands 35,000 years ago (according to radiocarbon dating). They appear to have occupied these islands as far east as the main islands in the Solomon Islands (i. e., including San Cristobal) and perhaps even to the smaller islands farther to the east. The ancestors of the so called "Micronesians" in the history of Micronesia settled there over 4,000 years ago. A decentralized chieftain based system eventually evolved into a more centralized economic and religious empire centred on Yap. European explorers – first the Portuguese in search of the Spice Islands (Indonesia) and then the Spaniards – reached the Carolines in the 16th century, with Spain establishing sovereignty. Researchers of the history of the Marshall Islands agree on little more than that successive waves of migratory peoples from Southeast Asia spread across the Western Pacific about 3,000 years ago, and that some of them landed on and remained on these islands. The Spanish explorer Alonso de Salazar landed there in 1529. They were named for English explorer John Marshall, who visited them in 1799. The Marshall Islands were claimed by Spain in 1874. Following papal mediation and German compensation of $4.5 million, Spain recognised Germany's claim in 1885, which established a protectorate and set up trading stations on the islands of Jaluit and Ebon to carry out the flourishing copra (dried coconut meat) trade. Marshallese Iroij (high chiefs) continued to rule under indirect colonial German administration. In the history of the Society Islands, the archipelago is generally believed to have been named by Captain James Cook in honour of the Royal Society, sponsor of the first British scientific survey of the islands; however, Cook states in his journal that he called the islands Society "as they lay contiguous to one another". In the history of Tuamotu, the Tuamotus were first discovered by a Spanish expedition led by Ferdinand Magellan in 1521. From the Inca Empire, Tupac Inca Yupanqui is also credited with leading a nearly 10 month voyage of exploration into the Pacific around 1480. None of these visits were of political consequence, the islands being in the sphere of influence of the Pomare dynasty of Tahiti. At the beginning 18th century, the first Christian missionaries arrived. The islands' pearls penetrated the European market in the late 19th century, making them a coveted possession. Following the forced abdication of King Pomare V of Tahiti, the islands were annexed as an overseas territory of France.