Кіріспе

Америкалық романист және антрополог (1901–1963)

Оливер Хазард Перри Ла Фардж II (19 желтоқсан 1901 – 2 тамыз 1963) – американдық жазушы және антрополог. 1925 жылы ол Мексикадағы ерте ольмектердің қоныстарын зерттеді, ал кейін Орталық Америка және Американың оңтүстік-батысындағы басқа да жерлерді зерттеді. 15-тен астам ғылыми еңбек, көбінесе американдықтар туралы, сондай-ақ Пулитцер сыйлығына ие болған «Күлімдеген ұл» (1929) романын жазды. Ла Фардж «The New Yorker» және «Esquire» сияқты журналдарда әңгімелер жазып, жариялады. Оның көркем және ғылыми еңбектерінің көпшілігі американдықтардың мәдениетін көрсетеді. Ол навахо тайпасын жақсы білді, олардың тілін білді және олар оны «Анаст’харзи Нез», яғни «Биік тік жарлықтағы адам» деп атады.

Ерте өмір және білім

Оливер Ла Фардж Нью-Йорк қаласында дүниеге келді, бірақ Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында өсті. Ол белгілі Beaux Arts сәулетшісі Кристофер Грант Ла Фардж пен Флоренс Байард Локвудтың ұлы болды. Оның үлкен ағасы Кристофер Ла Фардж жазушы болды және романда жазды. Ла Фардж және оның әкесінің інісі, сәулетші Оливер Х. П. Ла Фардж екеуі де бес атасы Оливер Хазард Перридің құрметіне аталған. Ла Фардж Гарвард университетінен 1924 жылы бакалавр, ал 1929 жылы магистр дәрежесін алды.

Мансап

Ла Фарж жазушы және антрополог ретінде жұмыс істеді. 1925 жылы ол Тулан университетінде сабақ берген даниялық археолог Франс Бломмен бірге қазіргі Ольмектердің орталық аймағы деп белгілі болған жерге сапар шекті. Ол Сан-Мартин Паджапан монументі 1-ді және одан да маңыздысы, ірі Ольмек орталықтарының бірі – Ла-Вентаның қираған жерлерін (қайта) ашты. Ла Фарж 1933 жылы Санта-Фе, Нью-Мексикоға көшіп келгеннен кейін Американың жергілікті халықтары мен мәселелерін жан-жақты зерттеуге белсенді түрде кірісті. Ол американдық үндістердің құқықтарын қорғаушы болды және бірнеше жыл бойы Америкалық үндістер ісі жөніндегі қауымдастықтың президенті қызметін атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ла Фарж АҚШ Әуе көлігі басқармасында қызмет етті, майор шенімен аяқтады. Ол полковник Бернт Балхеннің басшылығымен Гренландия шайқасына қатысты. Балхен, Кори Форд және Ла Фарж Гренландияны қорғауға жасалған әрекеттер туралы «Мұз төмендегі соғыс: Гренландия үшін шайқас» (1944) атты кітап жазды.

Неке және отбасы

Ла Фарж мұрагер Ванден Мэтьюсқа үйленді және екеуі екі балаға ие болды: Оливер Альби Ла Фарж (1931 жылы туған, кейіннен Питер Ла Фарж атымен танылды) және Пови есімді қыз. Олар 1933 жылы Санта-Феге көшіп келді, бірақ Ванденге бұл аймақ ұнамады, соңында 1937 жылы ажырасты. Олардың үлкен ұлы Оливер Альби әкесінен суық қарым-қатынас жасап, атын Питер Ла Фарж деп өзгертті. Оның ұлы Нью-Йорк қаласына көшіп, 1950-ші және 1960-шы жылдары Гринвич Виллиджде танымал фольклор орындаушысы және ән жазушы болды. Оның ең табысты әндерінің кейбіреулерінде американдық мотивтер кездеседі, соның ішінде "As Long as the Grass Shall Grow" әні, атауы әкесінің кітаптарының бірінен алынған. Ла Фарж екінші рет Консуэло Отиле Бакаға үйленді, одан Джон Пендариес "Пен" Ла Фарж есімді ұлы дүниеге келді. Ла Фарждың "Таулардың артында" (1956) атты деректі кітабы Консуэлоның отбасы – Нью-Мексикодағы Бака отбасының естеліктеріне негізделген, олар Солтүстік Нью-Мексикода мал шаруашылығымен айналысқан. Ол Санта-Федегі "The New Mexican" газетінде тұрақты баған жазды. Оның бағандарының бір бөлігі жиналып, "Калабаш құбыры бар адам" (1966) деген атпен жарияланды. Ла Фарж 1963 жылы 61 жасында Санта-Феде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Аударма

"Адамның орны" (1940), Рамон Дж. Сендердің "El lugar de un hombre" кітабының аудармасы.