Кіріспе

Астыңғы глазурь – керамикалық бұйымдарды безендіру әдісі, онда боялған өрнек мөлдір керамикалық глазурьмен жабылудан және пеште қыздырылудан бұрын бетке жағылады. Глазурь осы өрнекті жапқандықтан, мұндай безендіру толыққанды түрде берік болады және бір текті жылтырлыққа ие беткейлі керамика жасауға мүмкіндік береді. Астыңғы глазурьде қолданылатын пигменттер – оксидтерден алынады, олар пеште қыздырылғанда глазурьбен бірігіп кетеді. Бұл әдіс арзан, себебі бір рет қыздыру жеткілікті, ал үстіңгі глазурьмен безендіру үшін төмен температурада екінші рет қыздыру қажет. Көптеген тарихи стильдер, мысалы, парсы минаи ыдыстары, жапондық Имари ыдыстары, қытайлық дукай және укай стильдері, екі түрлі безендіруді біріктіреді. Мұндай жағдайларда, ыдыс денесінің, астыңғы глазурьдің және глазурьдің бірінші қыздырылуынан кейін, үстіңгі глазурь эмальдары жағылғаннан соң екінші қыздырылу жүргізіледі. Дегенмен, негізгі немесе глост қыздырылуы үстіңгі глазурьмен безендіруге қарағанда жоғары температурада болатындықтан, астыңғы глазурьде қолданылатын түстердің диапазоны шектеулі, әсіресе тарихи кезеңдерде фарфор үшін, себебі фарфор денесін қыздыру үшін қажетті температура ерекше жоғары. Ертедегі фарфор көбінесе көк, қоңыр және қызыл түстермен шектелген. Басқа түстер жоғары температурада қыздырылғанда қара түске айналады. Глост қыздырылу кезінде түсін жоғалтпайтын оксидтердің мысалдары – қытайлық Мин әулетінің көк-ақ фарфорымен танымал кобальт көгі, кобальт және түркіз көгі, ақшыл қызыл, шалфей жасылы және Изник керамикасына тән қызыл топырақ түсі. Қолданылатын сурет салу стилдері (басқа да мақалалармен қатар): қытай сурет салуы, көк-ақ керамика, қалайы глазурьленген керамика, майолика, египеттік фаянс, Делфтер керамикасы. Қазіргі уақытта астыңғы глазурь үшін кең ауқымды түстер қолжетімді. Тунгуан пешінің орнында жүргізілген археологиялық қазбалар астыңғы глазурь түсі технологиясы Тан және Бес әулет кезеңдерінде пайда болғанын және Тунгуан, Чаншадан бастау алғанын көрсетті. Алайда, кобальт көгі алғаш рет парсы керамикасында қолданылған. Бұл техника құмыра және фарфор үшін кеңінен қолданылған, бірақ тас ыдыстарда осылай жиі қолданылмайды.

Птолемейлік фаянс

Жаңа патшалық кезеңіндегі ежелгі Мысыр фаянсын өндіруде, жасыл және көк түсті бұйымдар жасауда басқа дәуірлерден ерекшеленетін астыңғы глазурь қолданылған. Бұл, астыңғы глазурьтің үстіңгі глазурьден өзгеше болуы арқылы қол жеткізілді. Осылайша, табақтар мен құмыралар сияқты ыдыстарға бедерленген суреттерге арнаулы жарық түсіріп, түс спектрін өзгерту әсеріне қол жеткізілді. Көк және жасыл түстерді алу үшін, олардың глазурьлеу процесінде мыс тотығы қолданылған. Птолемейлік фаянс өзінен-өзі глазурьденеді. Птолемейлік фаянс астыңғы глазурьден кейін бірнеше қабат глазурь жағудан бас тартып, пештің температурасын төмендеткен. Пісіру кезеңінде, түркіз көк пен жасыл түстердің арасындағы спектрді алу үшін қосымша күйдіру жүргізілген. Птолемейлік фаянста астыңғы глазурь, патшалықтың соңғы кезеңінде қабірлерге қосылатын Ушабти қуыршақтарын көптеп жасау үшін кеңінен қолданылған.

Қытай қышқылы

Юань және Мин әулеттері кезінде императорлық фарфор қызыл оксидпен және одан да танымал кобальт көк түсімен жасалған. Кобальт көк түсті сырлау порцеланы Юань, Мин және Цин династиялары кезінде отандық өндіріс пен қытайлық экспорттық порцелин үшін императорлық стильге енгізілді. Сюанде дәуірінің соңына дейін кобальт Парсыдан импортталды; оның құрамында темірдің жоғары және марганецтің төмен мөлшері болды. Бұл кобальт қалайы глазурьде қолданғанда ағып кетуге бейімді болды, ал парсы шеберлері Цзиньдечжэнь порцелиніндегі қытайлық тәжірибелерге сүйеніп, өз керамикаларында ашық көк түсті суреттер жасады. Қытайлық ақ керамикалық бұйымдар ислам елдерінде бағалы импорт ретінде танылды, олар кейін қытай фарфорын көптеп өндіру үшін кобальтқа сауда жасады. Кейін бұл кобальттың қытайлық түріне көшті, оның кен түрінде (якобзит) құрамы (темір(II,III) оксидінен) гөрі жоғары болды. Таяу Шығыста көк-ақ порцелинге деген сұранысқа байланысты, осы сырлау технологиясы исламдық өрнектермен көптеген суреттер жасау үшін негізгі қолданысқа ие болды.

Фейенс

Бұл топтағы стильдердің көпшілігі, мысалы, Дельфт керамикасы, көбінесе көк және ақ түсті керамикалық өрнектерді пайдаланған.

Ислам әлемі

Осман империясының классикалық Изник керамикасы тас паста немесе фриттен жасалған, оған қалайы емес, қорғасын глазурь қолданылған және көбінесе көп түсті бояулармен суреттелген. Осы кезеңде қытай стильдерімен таныс болған парсы керамикасы, көбінесе бір түспен, жиі жергілікті кобальттан алынған көк түспен, сондай-ақ қара түспен астыңғы глазурьде безендірілген.

Ағылшынша перфорациялық баспа қыш бұйымдары

Астындағы әдетте мөлдір глазурь қолданылады, сондықтан отталған дененің безендірілмеген бөліктері көрінеді. Порцелан үшін бұл бөліктер ақ түсті, бірақ көптеген имитациялық түрлер, мысалы, Дельфтер, қоңыр түсті қыш ыдыстардан жасалған, оларға ақ қалайы глазурь жағылады, содан кейін глазурь астында немесе глазурь үстінде безендіріледі. 18 ғасырда ағылшындар крем құмырасын және басқа да ақ түсті қыш ыдыстарды ойлап тапқаннан кейін, астындағы безендіру балшық ыдыстар мен порцелан үшін кеңінен қолданыла бастады. Астындағы суреттерді көшіру Англияда 1760 жылдардан бастап Стаффордшир керамикасында дамыды. Үлгілер сол кезде өнеркәсіптік өндірісте болған баспа гравюралар сияқты жасалды. Дизайнмен жазылған мыс баспа тақтасы, ылғалданған қағазға оралған пресс арқылы астындағы пигментті жеткізеді, содан кейін ол қышқа жабыстырылады. Түс беруші заттар кобальт көгі сияқты металл пигменттері болды, сонымен қатар жасыл және қоңыр түстерді жасау үшін хром да қолданылды. Бастапқыда өндірістің көп бөлігі бір түсті қамтыды, бірақ кейінірек бірнеше түсте басып шығару үшін жаңа техникалар жасалды. Көк, жасыл, қызғылт сары және сары түстерді пайдаланатын ағылшын крем ыдыстарының бір түрі, жетекші өндірушінің атымен "Праттвейр" деп аталады. Бұл техника 19 ғасырда Еуропа мен Америкада да крем ыдыстарда қолданылды.

Қазіргі қолданылуы

Глорификация әртүрлі түстерде сауда орындарында қолжетімді және керамикалық бұйымдарды өнеркәсіптік өндірісте қолданылады. Төмен температурада күйдірілетін глорификациялар, сондай-ақ глазурь немесе қатты саз блоктары түріндегі қолдану опциялары жасалған. Глорификация астындағы техникалардың қолданылуы кеңейді, және көптеген суретшілер қалаған эффектілерге қол жеткізу үшін өздерінің жеке химиялық процестерін жасады. Өнеркәсіптік өндірісте 18 ғасырмен салыстырғанда глорификация қолдануы азайды, себебі басқа глазурь техникалары жасалды және жетілдірілді, олар соншалық жоғары температура талап етпейді. Бұрын тек глорификация ғана бере алатын жарқын түстер енді әртүрлі глазурь түрлерімен қол жеткізіледі, сондықтан глорификацияның өнеркәсіптік өндірістегі артықшылығы жойылды. 1940 жылдардағы Нью-Йорктегі белгілі глорификация плиткалары мен керамика шебері Кэрол Джейнвей (1913-1989) сегіз жыл бойы қорғасын негізіндегі глазурь қолданғаннан кейін қорғасынмен улану диагнозы қойылды және 1950 жылы зейнеткерлікке шықты. Оның плиткаларының глазурьлері 2010 жылы рентгендік флуоресценция технологиясымен сыналып, қорғасынның жоғары деңгейі анықталды.

Гласс астынан берілетін трансферттер

Астыңғы эмальға түсіру – бұл үлгіні көшірме қағазына (көбінесе күріш қағазы немесе газет) экранды басып шығару немесе қолмен салу арқылы жасалатын техника, содан кейін ол ылғалдандырылып, жылтыратылып, былғары тәрізді кеуекті топыраққа жабыстырылады (сияқты жасылған және жабыстырылатын татуировка қолданылатындай). Суретшілер өздерінің жеке дизайндарын жасау үшін күріш қағазын сатып ала алады, сондай-ақ алдын ала басылған дизайндарды онлайн режимінде таба алады. Үстіңгі эмальға жабыстырылатын суреттерден айырмашылығы, астыңғы эмальға жабыстырылатын суреттер көбінесе жасыл топыраққа және бисквитке жабыстырылады және олардың үстіңгі эмальға жабыстырылатын әріптестеріне қарағанда жоғары температурада күйдіріледі.

Жалған өнімдер

Қытай фарфорының ақ және көк түсті сырлаудың белгілі бір кезеңдеріне деген құштаршылық кең және күрделі жалған жасау операцияларына алып келді. Көк және ақ түсті сырлау порцелянының коллекционерлік нарығы Еуропадағы шығыс мәдениетіне деген танымалдылығымен ерекшеленеді. Мин және Цин дәуірінің көк және ақ түсті сырлау порцелянына деген сұраныстан пайда табу үшін жалған бұйымдар жасау операциялары Қытайдың өзінде де, шетелде де дамыды. Барокко кезеңінен бастап еуропалық қатты паста техникалары дамығандықтан қытай фарфорын жалған жасаудың пайдалылығы азайып, бірақ Германия және Франция сияқты елдерде өнеркәсіптік құпия ретінде сақталды. Бұл ретте, қытай көк және ақ түсті сырлау порцеланына еуропалық сұраныс жоғары болып қала берді. Соңғы үш онжылдықта Қытайдың өсіп келе жатқан орта тап арасында Мин және Цин фарфорының антиквариаттарына сұраныс күрт өсті, бұл көптеген жаңа коллекционерлерді қамтамасыз ету үшін жалған өнімдер жасауға тағы бір серпіліс жасады. Бұл жалған өнімдер Қытайда жасалып, бұрынғы еуропалық жағдайлардан өзгеше, Қытай халқына сатылады.

Құрамын талдау

Қытай көк және ақ фарфорын жасауға тырысудың кең таралған салдарынан, ксерорадиография арқылы су астындағы бояуларда қолданылатын кобальттың құрамын егжей-тегжейлі ғылыми талдауға басымдық берілді. Бұл, түпнұсқа су астындағы бояу рецептерінің химиялық құрамын химиялық деңгейде анықтауға мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде, әрбір туындының өндірілген кезінде Қытайдағы оның жеткізілуі мен өндіріс саласы туралы тарихи мәліметтер ашылды.

Пигменттерді ғылыми зерттеулерде анықтау

Академиялық және ғылыми тұрғыдан бірнеше түрдегі астыңғы глазурьдің физикалық және химиялық құрамын сандық тұрғыда анықтауға қатысты көптеген сұрақтар туындап келеді. Рентгендік флуоресценция осының негізгі құралы болып табылады, бірақ толыққанды түсіну үшін жеткіліксіз. Көбінесе қолданылатын әдістерге синхротрон сәулеленуіне негізделген техникалар жатады. Бұл астыңғы глазурьдің микроқұрылымын талдауға және Мин әулеті сияқты тарихи фарфорларды тексеруге және мерзімдеуге бағытталған. Бұл пигменттерді және олардың қандай жерден алынғанын анықтауға мүмкіндік береді. Мұндай мәліметтер белгілі бір кезеңдегі елдердің сауда байланыстарын түсінуге көмектеседі, себебі пигменттер халықаралық деңгейде тасымалданды және мемлекеттер немесе империялар арасындағы қарым-қатынастарды көрсетеді. Таяу Шығыс және Азия аймақтарында астыңғы глазурьді бояу үшін қолданылған әртүрлі кобальттар саудаланды, және керамиканың тарихи үлгілерінің микроқұрылымын зерттеу арқылы осы мәдениеттердің өзара әрекеттесуі туралы археологиялық деректерді растауға болады.