Кіріспе

Бірмалық американдықтар — толық немесе ішінара бірмалық тегі бар американдықтар, қазіргі Мьянма (немесе Бірма) аумағындағы тегі бар, этникалық қатысуына қарамастан, барлық этникалық топтарды қамтиды. Азиялық американдықтардың бір тобы ретінде, бірмалық американдықтар негізінен Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік Азиялық американдық қауымдастықтарына енген. 2021 жылы бірмалық американдықтардың саны 233 347 адамды құрады, ал ең көп бірмалықтардың үлесі кездесетін штат – бұл. Индианаполис, Миннеаполис-Сент-Пол және Форт-Уэйн қалаларында бірмалық американдықтардың ең ірі топтары тұрады. 2023 жылғы тамыз айының мәліметтері бойынша, Бірмалық американдық қауымдастық институтының мәліметінше, бірмалықтардың саны 322 000-ға жеткен.

Тарих

АҚШ-та оқыған алғашқы бірмалық – мон тайпасынан шыққан Маунг Шоу Ло, ол 1858 жылы Пенсильвания штатындағы Льюисбург университетінде (қазіргі Бакнелл университеті) оқыды. 1867 жылы медицина ғылымдарының дәрежесін алып, келесі жылы Бірмаға оралды. 1894 жылы «Ин Ре По» ісі бойынша, қалыпты білім және заңдық прецеденттерге сәйкес, бірмалықтардың ақ нәсілге жатпайтыны шешілді. Бірмадан (қазіргі Мьянма) көшіп келушілердің алғашқы ірі толқыны 1960 жылдардан 1970 жылдардың соңына дейін, Не Виннің 1962 жылы әскери билік орнатуынан кейін, 1962 жылғы Мьянма төңкерісінен соң болды. Көшіп келгендердің көпшілігі – қытай-бірмалық текті адамдар еді, олар 1967 жылғы қытайларға қарсы тәртіпсіздіктерден кейін көбейіп кетті. Бірмалық қытайлар – Америка Құрама Штаттарына көшіп келген теравада буддистерінің алғашқы ірі тобы болды және олардың көпшілігі білімді мамандар, кәсіпкерлер және техникалық білікті жұмысшылар еді. Екінші толқын 1988 жылғы ұлттық көтерілістен кейін, 1980 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін болды. 1977 мен 2000 жылдар аралығында 25 229 бірмалық АҚШ-қа көшіп келді, бірақ бұл көрсеткіш нақты емес, себебі басқа елдер арқылы АҚШ-қа көшіп келген бірмалықтар ескерілмеген.

2006 жылдан бері жалғасып келе жатқан иммиграцияның үшінші толқыны негізінен Мьянмадағы этникалық азшылықтардан, әсіресе Таиланд-Бірма шекарасынан келген карен босқындарынан құралды. 2010 жылғы халық санағына дайындық кезеңінде, американдық-бірмандық ұйымдардан тұратын Бірма толық санақ комитеті, американдық-бірмандықтарды санақ нысандарында өздерін «бірмандық» деп көрсетуге көндіру үшін түсіндіру жұмыстарын жүргізді. 2010 жылғы халық санағынан кейін «бірмандықтар» жеке этникалық категорияға айналды (бұрын олар «басқа азиялықтар» деп жіктеліп келген). 2010 жылдан 2021 жылға дейін халық саны екі еседен астамға өсті. 2021 жылғы ақпан төңкерісінен кейін бірмалықтардың толқындары әскери хунтадан қашып, халық санының өсуіне себепкер болды. Бірмалық-американдық қауымдастық институтының мәліметі бойынша, 2023 жылдың тамыз айына қарай американдық-бірмандықтардың саны 322 000-ға жетті.

Дін

Бірмалықтардың көпшілігі буддистер болғандықтан, АҚШ-тың көптеген ірі қалаларында көптеген бірмелік буддалық монастырлар (кяунг) пайда болды, олардың көпшілігі сонымен қатар қоғамдық орталықтар ретінде де қызмет етеді. Аз ғана этникалық мон және ракхайн монастырлары өз этникалық топтарына қызмет көрсетеді. Ірі қалаларда негізінен этникалық карен, чин, качин және англо-бирмелік қауымдарынан тұратын бірмелік христиан шіркеулерін де кездестіруге болады. Көптеген бірмелік христиандар АҚШ-та босқындар ретінде пана берілді.

Тілдер

Бірмадан келген көшіп келгендердің бірінші және екінші толқындарынан шыққан мамандар көбінесе бірма және ағылшын тілдерін біледі.

Үй шаруашылығының табысы

2019 жылы Бирмалық американдықтардың шаруашылық табысының орташа көрсеткіші Азиялық американдықтардың орташа көрсеткішіндегіден едәуір төмен болды.