Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нүрек су электр станциясы (Нурекская ГЭС; тәжік тілінде: Нерӯгоҳи обии Норак, Nerūgohi obii Norak – Нүрек су электр станциясы) – Тәжікстандағы Вахш өзеніндегі топырақтан жасалған бөгет. Оның басты мақсаты – электр энергиясын өндіру, ал электр станциясының қуаты 3015 МВт құрайды. Бөгеттің құрылысы 1961 жылы басталды, ал электр станциясының бірінші генераторы 1972 жылы пайдалануға берілді. Соңғы генератор 1979 жылы, ал жобаның толық аяқталуы 1980 жылы болды, сол кезде Тәжікстан әлі КСРО құрамында еді. Осы кезде бұл бөгет әлемдегі ең биік бөгеттердің бірі болды.
The Nurek Dam (Нурекская ГЭС; Tajik: Нерӯгоҳи обии Норак, Nerūgohi obii Norak, Tajik for Nurek Hydro electric Station) is an earth fill embankment dam on the Vakhsh River in Tajikistan. Its primary purpose is hydroelectric power generation and its power station has an installed capacity of 3,015 MW. Construction of the dam began in 1961 and the power station's first generator was commissioned in 1972. The last generator was commissioned in 1979 and the entire project was completed in 1980 when Tajikistan was still a republic within the Soviet Union, becoming the tallest dam in the world at the time. At ,
Бөгет Тәжікстанның батысындағы Вахш өзенінің терең шатқалында орналасқан, елдің бас қаласы Душанбеден шамамен шығысқа қарай орналасқан. Бөгеттің электр станциясында жұмыс істейтін инженерлер мен басқа да жұмысшылар Нүрек деп аталатын қалашықта тұрады.
The dam is located in a deep gorge along the Vakhsh River in western Tajikistan, about east of the nation's capital of Dushanbe. A town near the dam, also called Nurek, houses engineers and other workers employed at the dam's power plant.
Электр энергиясын өндіру
Нұрек бөгетінің электр стансасына барлығы тоғыз Франсис турбиналық генератор орнатылған. Бастапқыда олардың әрқайсысы 300 МВт (барлығы 2700 МВт) қуатқа ие болған, бірақ 1984 және 1988 жылдар аралығында қайта жобаланып, жаңартылғаннан кейін қазір әрқайсысы 335 МВт (барлығы 3015 МВт) қуат береді. 2024 жылдың басына қарай, ол Тәжікстанның электр қуатының 70% қамтамасыз етеді.
A total of nine Francis turbine generators are installed in the Nurek Dam's power station. Originally having a generating capacity of 300 MW each (2,700 MW total), they were redesigned and retrofitted between 1984 and 1988 so now have a capacity of 335 MW each (3,015 MW total). As of early 2024, it supplies 70% of Tajikstan's electricity.
Қойма
Нұрек бөгеті құрған, жай ғана Нұрек деп аталатын су қоймасы – Тәжікстандағы ең үлкен су қоймасы, сыйымдылығы 10,5 км3. Су қоймасының ұзындығы белгілі бір шамадан асады, ал беттік ауданы құрайды. Су қоймасы бөгет ішінде орналасқан гидроэлектр станциясын қозғауға мүмкіндік береді. Сақталған су ауыл шаруашылығы жерлерін суару үшін де пайдаланылады. Суару суы 14 шақырымдық Дангара суару туннелі арқылы тасымалданып, шамамен еңбек етілетін жерлерді суаруға қолданылады. Су қоймасы толтырылған кезде жер сілкінісін тудырған болуы мүмкін деген күдік бар.
The reservoir formed by the Nurek Dam, known simply as Nurek, is the largest reservoir in Tajikistan with a capacity of 10.5 km3. The reservoir is over in length, and has a surface area of The reservoir drives the hydroelectric plant located within the dam. Stored water is also used for irrigation of agricultural land. Irrigation water is transported 14 kilometers through the Dangara irrigation tunnel and is used to irrigate about of farmland. It is suspected that the reservoir may have caused induced seismicity when being impounded.