Кіріспе

Үш бауырлар үңгіріндегі үңгір суреті, Ариеж, Франция. "Жыншы" – бұл шамамен б.з.д. 13 000 жылдары жасалған, "Қасиетті орын" деп аталатын Үш бауырлар үңгірінде табылған жұмбақ үңгір суретінің бір атауы. Бұл бейненің мағынасы белгісіз, бірақ ол көбінесе қандай да бір ұлы рух немесе жануарлардың билеушісі деп түсіндіріледі. Қасиетті орынның ерекше безендірілуі бұл жайда сиқырлы рәсімдер өткізілгенін көрсетеді. Анри Брейль үңгір суреттерінің эскиздерінде мүйізді адам денесін бейнелеген, ал бұл суреттің 1920 жылдары жариялануы кейінірек осы бейне туралы көптеген теорияларға ықпал етті. Дегенмен, Брейльдің эскизі соңғы жылдары сынға ұшырады. Жоғарғы палеолит үңгір суреттерінде бір ғана ерекше адам бейнесі кездеседі, ал суреттердің көп бөлігі жануарларды бейнелейді.

Брюильдің суреті

Анри Бройль үңгір суреті шаман немесе сиқыршыны бейнелейтінін айтты – осы түсіндірме суреттің атын анықтады – және ол суреттеген бейнені осылай сипаттады.

Сын-пікір

Кейбір заманауи ғалымдар Брейльдің суретінің дұрыстығына күмән келтіріп, қазіргі фотосуреттерде атақты мүйіздердің көрінбейтінін айтады. Рональд Хаттон Брейльдің өзінің аң ауу сиқыры туралы теориясын қолдау үшін дәлелдерді бейімдегенін болжады, оның айтуынша, "Брейль салған сурет шын мәнінде үңгір қабырғасындағы боялған суреттен өзгеше". Хаттонның теориясы оны соңғы ғалымдардың көптегенінің Брейльдің бастапқы эскизіне сүйенуінің нәтижесінде "Солдатшының" палеолит дәуірінен бастап мүйізді құдай концепциясының дәлелі екенін қате түрде мәлімдегеніне әкелді. Сонымен қатар, "Солдатшы" көміртекті суреттер мен тас ішіндегі өрнектерден тұрады; олардың мөлшері мен жарық көзінің сапасына байланысты фотосуреттерде өрнек сияқты егжей-тегжейлі бөлшектерді көру қиын. Әсіресе танымал тарихшы Жан Клотт Брейльдің суретінің дұрыс екенін айтады: "Мен оны жылдар бойы шамамен 20 рет өз көзіммен көрдім".

Дамыған ықпал

Жалпы бағалау бұл суретті үңгір өнерін түсінудің орталық тұлғасы ретінде қарастырады: 1959 жылы С. Г. Ф. Брэндон айтқандай, "Бұл 'Биші Сиқыршы' суреті үңгірді пайдаланған қауым үшін зор маңызға ие болған құдайға табыну нысаны болды деп жалпыға келісім бар сияқты". 1996 жылғы Дэниел Куинннің "Б-ның тарихы" романында бұл суретті кейінгі палеолиттік анимизмнің көрінісі ретінде түсіндіреді, ол басқа жануарлармен бірлікте болу сезімін білдіретін символ. Magic Tree House балалар кітаптар сериясының 1996 жылғы "Сабер тістің батуы" бөлімінде Сиқыршы шаман сияқты саяхатшы ретінде бейнеленген, ол басты кейіпкерлер Джек пен Энниді құтқарып, үйлеріне оралуға көмектеседі.