Кіріспе

2005 жылы 23 шілдеде Жапонияда көрсетілімге шыққан Сейжи Мизусиманың "Шамбаланың жеңімпазы" фильмі. Фильмге Мичиру Осима мен L'Arc en Ciel жасаған музыкасы енген CD саундтрегі де жарық көрді. Жапонияда фильм стандартты DVD және лимиттік басылымда шығарылды. Кейін Funimation компаниясы Солтүстік Америкада фильмге лицензия алып, оны қысқа мерзімге кинотеатрларда көрсетті, сондай-ақ DVD және Blu-ray форматтарында шығарды. "Fullmetal Alchemist" анимесінің көптеген қызметкерлері аниме аяқталғаннан кейін дер кезінде "Шамбаланың жеңімпазы" фильмін жасауға кірісті. Фильмнің ұзақтығы 105 минут болғандықтан, бастапқы сценарий қысқартылуға тиіс болды. Жапониядағы тұсаукесер кезінде "Шамбаланың жеңімпазы" сол жылғы ең танымал фильмдердің бірі болды. Фильмге сыншылардың пікірі көбінесе жағымды болды, олар фильмнің сюжеті мен анимациясын жоғары бағалады.

Сюжет

Эдвард Элрик қолын және ағасы Альфонстың денесін қалпына келтірген соң, Эдвардты туған әлемінен 1923 жылы Алхимия қақпасы – алхимиялық энергияның бастауы – арқылы Жердің параллель әлеміне сүйреп әкеледі. Бұл әлем алхимия емес, қазіргі заманғы ғылым заңдарымен басқарылады. Эдвард келген кезде алхимиялық күштерінен және жаңадан қалпына келтірілген қолы мен аяғынан айырылғанын біледі. Екі жыл өткен соң, Германияның Мюнхен қаласында Эдвард досы Альфонс Хайдерихпен бірге ракета жасауды зерттейді. Альфонс Альфонске ұқсайтын жас жігіт. Эдвард Ноа есімді қуғынға түскен рома әйелін сатудан құтқарады. Эдтың досы Розға ұқсайтын Ноаны Эдвард өзімен және Альфонспен бірге тұруға қабылдайды, ол Эдвардтың өз әлеміндегі өмірі туралы көріністер көре бастайды. Келесі күні Эдвард Фриц Лэнгпен танысады, ол Брэдли патшаға ұқсайтын еврей кинорежиссері. Фриц Эдвардты келесі фильмі үшін шабыт іздеп жүрген аждаһаны аулауға көмектесуге көндіреді. Аждаһа, ішінде Гомункул Кекпек (Envy) болып шығады, Эдвардқа шабуыл жасайды, бірақ кейін әлсіреп, Туле қоғамының мүшелері қолға түсіреді. Карл Хаушхофер мен Дитлинде Экхарт басқаратын Туле қоғамы Хогенхаймнан алған ақпарат бойынша, Эдвардтың әлемін Шамбала деп есептеп, оған портал ашу үшін Кекпекті және Эдвардтың әкесі Хогенхаймды (әкесі ұрланған) катализатор ретінде пайдаланады. Портал арқылы бірнеше қарулы сарбаз жіберіледі, олар Лиор қаласында зомби сияқты өзгерген жаратылыстарға айналады. Лиорға келген Альфонс қарулы сарбаздармен күресіп, үш костюміне жанының бөліктерін біріктіріп, оларға жауынгерлік көмек көрсетеді. Сонымен қатар Эдвард Туле қоғамының штаб-пәтеріне кіріп, порталды қайта ашады, өлген сарбаздарды Жерге қайтарады және Альфонстың қарулы түрі ағасымен қысқа уақытқа қайта қосылуға мүмкіндік береді, содан кейін жаны денесіне оралады. Бұл Эдвардтың өз әлеміне оралуға деген ниетін күшейтеді. Альфонс Гомункул Ашудың (Wrath) басшылығымен Аместристің Орталық қаласының астындағы жер асты қаласына Алхимия қақпасын қайта ашуға бағыт алады. Олар Гомункул Ашкөздікпен (Gluttony) шабуылға ұшырайды, ол Ашуды жаралайды. Ашудың тілегі бойынша Альфонс екі гомункулды материал ретінде пайдаланып, қақпаны ашады. Осы уақытта Мюнхенде Туле қоғамы Ноаны Эдвардтың ойын оқып білгендеріне сүйене отырып, қақпаны дұрыс ашуға бағыттап, көндіреді. Эдвард Лангтан Туле қоғамының Адольф Гитлерге революция жасауға көмектесу үшін оның әлемінен қару алып келмекші екенін біліп, оларды тоқтатуға барады. Хогенхайм мен Кекпек Альфонс Ашу мен Ашкөздікті өзгертетін кезде бірдей өзгертіледі. Қақпа ашылғаннан кейін Экхарт флотты басқа әлемге алып өтеді, онда ол алхимияны қолдану қабілетін иеленеді. Бірақ ол күшке құмарланып, жаңа ортасынан қорқып, есінен шығып, Орталық қалаға шабуыл жасайды. Альфонс Эдвардты ракеталық ұшаққа отырғызып, оны өз әлеміне қайтару үшін атып жібереді, ал өзі оққа ұшырайды. Эдвард өз әлеміне оралып, Альфонс пен досы Уинри Рокбеллмен қайта қосылады. Уинри Эдвардқа жаңа автоматты аяқ-қолдар орнатады. Аместрис әскері Рой Мустангтың көмегімен Экхарттың сарбаздарының көп бөлігін тоқтатуға жетеді. Эдвард Экхартпен шайқасады, ал Альфонс жанынан бөлінген бөліктерді қарулы топқа айналдырып, оны қоршап алады, олардың тағдыры белгісіз. Өз әлеміне оралған Экхарт қақпадан шыққан көлеңкелі жаратылыстармен жабылып, Мустангтың досы Мейс Хьюз сияқты офицер оны қорқыныштан өлтіреді. Екі әлем арасындағы байланыстың қаупін түсінген Эдвард қақпаны екінші жақта жабу үшін Жерге оралады, онда мәңгі тұтқында қалатынын біледі. Бірақ Эдвардтың тілегі бойынша Альфонс Мустангқа қақпаны жауыруды тапсырады және ағасымен бірге қалу үшін оның артынан келеді. Альфонстың жерленгенінен кейін Элрик ағайындылары Нуамен бірге Мюнхеннен кетеді, олар Гитлердің шабуылында қолданылатын қаруды жоюға және жаңа үйлерін қауіпсіз орынға айналдыруға ниетті.

Шығарылу және таралу

Фильмнің премьерасы Жапонияда 2005 жылдың 23 шілдесінде өтті. Сол күні арнайы қорап, ағылшын тіліндегі субтитрлер және басқа да қосымшалар сериясы бар шектеулі басылым жарық көрді. Фильм театрлардан алынған соң да, белгілі бір жарнамалық шаралар жүргізілді. Фильмнің трейлері 2006 жылдың 27 сәуірінде Хьюстон қаласындағы (Техас штаты) Shiokazecon фестивалінде шамамен 300 адамға көрсетілді. Эдвард Эльриктің ағылшын тіліндегі дауыстық актері Вик Мигнонья да аниме конвенцияларында фильмді насихаттады. 2006 жылдың 27 ақпанында Funimation компаниясы фильмге лицензия алғанын жариялады. Фильмнің премьерасы 2006 жылдың 22 шілдесінде Монреаль Фантазия фестивалінде болды. Фильмнің американдық премьерасы 3 шілдеде Anime Expo-да өтті, ал кейіннен 8 қыркүйекте Funimation Films 40 кинотеатрда көрсетілді. Фильмнің MySpace желісіндегі парақшасында фильмнің 2007 жылдың 20 қыркүйегінде таңдалған кинотеатрларда қайта көрсетілетіні, бірақ тек бір күнге ғана екені хабарланды. 2006 жылы Nan Desu Kan аниме конвенциясында фильм көрсетілді. Фильмнің режиссері Сейжи Мизусима көрсетілімге қатысты. Funimation ағылшын тіліндегі DVD-ді 2006 жылдың 12 қыркүйегінде, ал шектеулі басылымын 2006 жылдың 14 қарашасында шығарды. 2009 жылдың 23 маусымында қосымша материалдар, кітап және карточкалар кіретін арнайы басылым жарық көрді. 2009 жылдың мамыр айында Funimation фильмнің Blu-ray форматында шығатынын хабарлады. Ол 2009 жылдың 17 қарашасында жарық көрді және шектеулі басылымдағы арнайы мүмкіндіктерге ие болды, тек 18 беттік нұсқаулықтан басқа. 2016 жылдың 1 ақпанында Funimation өзінің ресми блогы арқылы компанияның Full Metal тақырыбына құқықтарының 2016 жылдың 31 наурызында аяқталатынын мәлімдеді. Осы күннен бастап фильм де, сериал да Funimation.com сайтында ағынмен қарауға қолжетімді болмай, олардың үй видео көшірмелері де шығарылмады.

Қабылдау

Премьера кезінде "Шамбаланың жеңімпазы" жапондық кассада 3-ші орынды иеленді. Екінші аптада 7-орынға түсіп қалды. Келесі аптада ол 10-орында тұрды, бірақ одан кейінгі апталарда ондыққа кірмеді. 2005 жылы жапон нарығында фильмнің жалпы кірісі 9 712 635 долларға жетті. Шетелдерде 2005 жылы 10 197 984 доллар жинады. 2007 жылы жапондық кассада 1,22 миллиард иена (10,8 миллион доллар) кіріс тапты. Ол 2005 жылы Жапонияда шыққан ең танымал аниме фильмдерінің жетіншісі болды. "9-шы жапондық Медиа өнер фестивалінің жеңімпаздары" іс шарасында фильм "ұсынылатын аниме" деп тізілді. Токио аниме жәрмеңкесінде фильм "Жылдың анимациясы", "Ең үздік түпнұсқа әңгіме" (Хирому Аракава) және "Ең үздік музыка" (Мичиру Осима) номинацияларында жеңіске жетті. 2005 жылы Oricon жүргізген сараптамада фильмнің "Link" әні (L'Arc en Ciel орындауында) 235 751 дана сатылып, "2005 жылғы ең үздік 10 аниме әні" тізімінде 4-орынды иеленді. Сонымен қатар, фильм Mainichi Film Awards сыйлығында "2005 жылғы анимацияның үлкен жүлдесін" және Fantasia International Film Festival (Монреаль, Квебек, Канада) кинофестивалінде "Ең үздік анимациялық фильм" жүлдесін жеңіп алды. Американдық аниме сыйлығында фильм "Ең үздік аниме фильмі" номинациясына ұсынылды. 2006 жылы АҚШ-тағы бірінші ағылшын тіліндегі DVD нұсқасы ең көп сатылған үшінші жапон аниме DVD-і болды, сатылған саны #1 атаудың сатылған санымен салыстырғанда 31-ге тең болды. 2007 жылы фильмнің лимиттік DVD нұсқасы 23-орынды иеленді. Neo Awards 2007 сыйлығында "Шамбаланың жеңімпазы" "Ең үздік аниме фильмі" номинациясында жеңіске жетті. Фильмге сыншылардың пікірі көбінесе оң болды. Anime News Network сайтынан Терон Мартин "Шамбаланың жеңімпазын" өте қызықты фильм деп бағалады, "сериалды осы деңгейге көтерген барлық экшн, жарқын сиқыр, комедия, жылдам диалог, драма және интрига бар". Ол сюжеттегі кемшіліктердің бірі – аниме сериалында кездесетін моральдық мәселелердің талқыланбауы және "жазу мен сюжет сериалдағыдай өткір емес" екенін айтты. Ол лимиттік DVD нұсқасындағы қосымша контентті, сондай-ақ ағылшын тіліндегі дубляжды жоғары бағалады, бірақ субтитрлердегі грамматикалық қателерді сынға алды. Mania Entertainment сайтынан Дани Моуре бұл әңгіме өте түпнұсқа емес деп тапса да, оның тақырыптардың үйлесіміне байланысты оны жақсы көреді, осылайша оны көңілді фильмге айналдырады. Ол сондай-ақ сериалдың командасын мақтап, олардың "тамаша жұмыс істегенін" және фильмді "сериалдың атын лайықты алып жүретін жалғастыру" деп бағалады. Newtype USA журналынан Крис Джонстон бұл фильмді "сериалды аяқтаудың тамаша жолы" деп мақтап, оны "көтеріңкі, экшнге толы және жүректі ауыртушы жабылу" деп сипаттады. IGN сайтынан Джереми Муллин да фильмді жоғары бағалады, оған 10 балдық шкала бойынша 9 бал берді, фильмде қолданылған графикаға және фильмнің Fullmetal Alchemist әңгімесін қалай кеңейтетініне жақсы пікір білдірді. Фильм екі атау да аниме аяқтарын кеңейтетіндіктен, "нақты аяқтауға" қол жеткізгендіктен, The End of Evangelion фильмімен салыстырылды. Муллин "Шамбаланың жеңімпазы" фильмінің аудиосын да жақсы көреді, бірақ кейбір ағылшын тіліндегі актерлердің акценттерінің жетіспеушілігін атап өтті. DVD Talk жазушысы Тод Дуглас-младший де фильмді ұнатып, "оқиғаның кемшіліксіз орындалғанын хабарлауға қуаныштымын. Эдвардтың біздің әлемде екенін түсінуге көмектесетін нақты оқиғалар бар, бірақ оны көргеннен кейін бұл өте керемет болып көрінді". Ол фильмнің аяқталуы Fullmetal Alchemist сериясына лайықты деп тапты және оның серияның жанкүйерлері тарапынан жақсы қабылданатынына сенімді. Д. Дуглас арнайы DVD нұсқасын қарап отырып, DVD-дегі қосымшалардың "ақшасына тұрарлық" екенін айтты. Алайда ол "кейбір адамдар қосымшаларға қызығушылық танытпайды" деп қосты және "бұл жақсы қайта шығарылған, бірақ одан да жақсы болуы мүмкін, бірақ қазіргі күйі де жақсы" деп қорытындылады.