Кіріспе
Еңбек одақтары 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары заңы қабылданғаннан бері АҚШ еңбек заңдарымен танылған көптеген салалардағы АҚШ жұмысшыларын өкілдік етеді. Олардың бүгінгі қызметі мүшелері үшін жалақы, әлеуметтік жәрдемақылар және еңбек жағдайлары бойынша ұжымдық келіссөздер жүргізуге, сондай-ақ келісімшарт талаптары бұзылғанда басшылықпен дауларда мүшелерінің мүддесін қорғауға бағытталған. Ірі кәсіподақтар әдетте мемлекеттік және федералдық деңгейде лоббилік қызметпен және сайлау кампанияларына қатысады. АҚШ-тағы көптеген кәсіподақтар екі ірі ұйымның бірімен біріктірілген: 1955 жылы құрылған AFL–CIO және 2005 жылы Американың Еңбек конгресінен (AFL–CIO) бөлінген Change to Win Federation (қазіргі Стратегиялық ұйымдастыру орталығы) (SOC). Екеуі де АҚШ және Канададағы жұмысшылардың мүддесін қорғайтын саясат пен заңнаманы қолдайды және саяси өмірде белсенді рөл атқарады. AFL–CIO әсіресе әлемдік сауда мәселелеріне көңіл бөледі. Кәсіподаққа мүше жұмысшылардың үлесі (немесе жалпы кәсіподақ "тығыздығы") елден елге өзгереді. 2022 жылы АҚШ-та бұл көрсеткіш 10,1% құрады, ал 1983 жылы 20,1% болған. 2022 жылы АҚШ-та 14,3 миллион мүше тіркелді, бұл 1983 жылғы 17,7 миллионнан кем. Жеке сектордағы кәсіподақ мүшелігі 6,0%-ға төмендеді, бұл мемлекеттік сектордағы жұмысшылардың көрсеткішінің (33,1%, 2022 жыл) бес бөлігіне тең. 2016 жылы АҚШ 36 ЭҮДҰ мүше елдері арасында ең төменгі кәсіподақ тығыздығына ие болған бес елдің бірі болды. XXI ғасырда ең белгілі кәсіподақтар қалалық қызметкерлер, мемлекеттік қызметкерлер, мұғалімдер және полиция қызметкерлері сияқты мемлекеттік сектордағы қызметкерлер арасында кездеседі. Кәсіподақ мүшелері көбінесе үлкен жасқа, ер адамдарға және Солтүстік-шығыс, Орта Батыс және Калифорнияда тұратын адамдарға тиесілі. АҚШ-та кәсіподақ мүшелері мен мүше емес жұмысшылар арасында айлық жалақының айырмашылығы бар; кәсіподақ мүшелерінің жалақысы, жеке, жұмыс және еңбек нарығының ерекшеліктерін ескере отырып, мүше емес жұмысшыларға қарағанда жоғары. Зерттеулер көрсеткендей, жеке сектордағы кәсіподақ жалақы айырмашылығы мемлекеттік секторға қарағанда жоғары, ал ерлер үшін әйелдерге қарағанда жоғары. Жеке сектордағы кәсіподақ күшінің кәсіподақ емес жеке сектордағы жалақыға оң әсері бар (кәсіп, автоматтандыру қаупі, офшорлау, мемлекеттік сектордағы кәсіподақ күші, жалпы жұмыспен қамту деңгейі және басқа факторларды ескере отырып); бұл кәсіподақ әсері деп аталады. 1950 жылдардағы ең жоғары мүшелік деңгейімен салыстырғанда әлдеқайда төмен болғанына қарамастан, американдық кәсіподақтар өз мүшелерін жұмылдыру және иммигранттардың құқықтары, қоршаған ортаны қорғау, сауда саясаты, денсаулық сақтау және тұрмыстық жалақы сияқты мәселелер бойынша бірдей идеологиялық ұйымдармен коалиция құру арқылы саяси фактор болып қала береді. Қалалар мен штаттардың болашақта зейнеткерлікке шыққан кәсіподақ мүшелеріне тиіс зейнетақы міндеттемелерін азайтуға бағытталған әрекеттері алаңдау тудырады. 1964 жылдан 2004 жылға дейінгі АҚШ сайлауларын зерттеу кәсіподақтардың мүшелері мен мүше еместердің сайлауға қатысуын арттыратынын көрсетті. Jan E. Leighley & Jonathan Nagler, Unions, Voter Turnout, and Class Bias in the U. S. Electorate, 1964–2004, Journal of Politics, 69-том, 2-сан (2007), 430–441 беттер. Еңбек одақтары Демократиялық партиямен ұзақ жылдардан бері одақтас, ал кәсіподақ мүшелері партияның маңызды бөлігін құрайды. Республикалық партия кәсіподақтарға қарсы тұрып, жұмысқа қатысты заңдарды қабылдау, мемлекеттік сектордағы кәсіподақтардың ұжымдық келіссөздерін шектеу, қолданыстағы жалақы заңдарын жою және жергілікті ең төменгі жалақы заңдарын жою сияқты түрлі кәсіподақтарға қарсы саясатты қолдады. Еңбек одақтары экономикалық теңсіздікті азайтатынына дәлелдер жеткілікті. Зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-тағы табыстың теңсіздігінің өсуі еңбек қозғалысының және кәсіподақ мүшелігінің төмендеуімен байланысты, және бұл тек корреляция емес. Сондай-ақ зерттеулер кәсіподақтардың табыстылыққа, жұмыспен қамтуға және бизнес өсу қарқынына зиян келтіруі мүмкін екенін көрсетті.
Labor unions represent United States workers in many industries recognized under US labor law since the 1935 enactment of the National Labor Relations Act. Their activity today centers on collective bargaining over wages, benefits, and working conditions for their membership, and on representing their members in disputes with management over violations of contract provisions. Larger labor unions also typically engage in lobbying activities and electioneering at the state and federal level. Most unions in the United States are aligned with one of two larger umbrella organizations: the AFL–CIO created in 1955, and the Change to Win Federation (current Strategic Organizing Center) (SOC) which split from the American Federation of Labor Congress of Industrial Organizations (AFL–CIO) in 2005. Both advocate policies and legislation on behalf of workers in the United States and Canada, and take an active role in politics. The AFL–CIO is especially concerned with global trade issues. The percentage of workers belonging to a union (or total labor union "density") varies by country. In 2022 it was 10.1% in the United States, compared to 20.1% in 1983. There were 14.3 million members in the U. S. in 2022, down from 17.7 million in 1983. Union membership in the private sector has fallen to 6.0%, one fifth that of public sector workers, at 33.1% (2022). From a global perspective, in 2016 the US had the fifth lowest labor union density of the 36 OECD member nations. In the 21st century, the most prominent unions are among public sector employees such as city employees, government workers, teachers and police. Members of unions are disproportionately older, male, and residents of the Northeast, the Midwest, and California. There is a substantial wage gap between union and nonunion workers in the U. S.; unionized workers average higher pay than comparable nonunion workers (when controlling for individual, job, and labor market characteristics); research shows that the union wage gaps are higher in the private sector than in the public sector, and higher for men than women. Private sector union strength positively affects the wages of nonunion private sector wages" (when controlling for background conditions, such as industry, the automation risk, offshoring, public sector union strength, overall employment levels, and other factors); this is called the union spillover effect. Although much smaller compared to their peak membership in the 1950s, American unions remain a political factor, both through mobilization of their own memberships and through coalitions with like minded activist organizations around issues such as immigrant rights, environmental protections, trade policy, health care, and living wage campaigns. Of special concern are efforts by cities and states to reduce the pension obligations owed to unionized workers who retire in the future. A study of U. S. elections from 1964 to 2004 found that unions increase voter turnout of both members and nonmembers. Jan E. Leighley & Jonathan Nagler, Unions, Voter Turnout, and Class Bias in the U. S. Electorate, 1964–2004, Journal of Politics, Vol 69, Issue 2 (2007), pp. 430 441. Labor unions have a longstanding alliance with the Democratic Party, and union members make up an important part of the party's base. By contrast, the Republican Party has opposed unions and championed various anti union policies, such as the adoption of right to work laws, restrictions on public sector union collective bargaining, the repeal of prevailing wage laws, and preemption of local minimum wage laws. There is substantial evidence that labor unions reduce economic inequality. Research suggests that rising income inequality in the United States is partially attributable to the decline of the labor movement and union membership, and that this is not only a correlation. Research has also found that unions can harm profitability, employment and business growth rates.
Тарих
Одақтар 19-ғасырдың ортасында Өнеркәсіптік революцияның әлеуметтік және экономикалық салдарына жауап ретінде құрыла бастады. Ұлттық еңбек одақтары Азамат соғысынан кейінгі кезеңде пайда болды. 1880-ші жылдардың соңында Еңбекшілер Ордені маңызды күш ретінде көтерілді, бірақ нашар ұйымдастырылуы, тиімді басшылықтың болмауы, мақсаттардағы келіспеушіліктер және жұмыс берушілер мен мемлекеттік биліктің күшті қарсылығынан қаңғып қалды. 1886 жылы құрылған және 1924 жылы қайтыс болғанға дейін Сэмюэл Гомперс басқарған Америка Еңбек Федерациясы одан әлдеқайда тұрақтырақ болды. Ол түрлі жергілікті кәсіподақтардың кең коалициясы ретінде құрылды. Ол ереуілдерді үйлестіруге және қолдауға көмектесті, соңында ұлттық саясаттағы маңызды ойыншыға айналды, көбінесе демократтардың жағында болды. Америка кәсіподақтары 1930 жылдары Франклин Делано Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасынан үлкен пайда көрді. Әсіресе Вагнер заңы кәсіподақтардың ұйымдасу құқығын заңмен қорғады. Осыдан бастап кәсіподақтар Демократиялық партиямен тығыз байланыс орнатып, «Жаңа саясат» коалициясының негізгі тірегі саналды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Бизнесті қолдаушы консерваторлар 1946 жылы Конгрессті бақылауға алды, ал 1947 жылы сенатор Роберт А. Тафт жасаған Тафт-Хартли заңы қабылданды. Президент Трумэн оған вето қойды, бірақ консервативтік коалиция ветоны жоққа шығарды. Ветоны жоққа шығаруға Демократиялық партияның айтарлықтай қолдауы болды, оның ішінде Палатадағы 177 демократтың 106-сы және Сенаттағы 42 демократтың 20-сы. Заң әлі де күшінде, саяси кандидаттарға кәсіподақ жарналарын тыйым салды, кәсіподақтардың "ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін" ереуілдерді шақыру құқығын шектеді және коммунистік кәсіподақ басшыларын қызметтен шығаруды міндеттеді (Жоғарғы Сот коммунизмге қарсы ереженің конституцияға қайшы екенін анықтады және ол енді қолданылмайды). Кәсіподақтар заңды жою үшін жылдар бойы күшпен күресті, бірақ сәтті болмады. 1950 жылдардың соңында, 1959 жылғы Ландрум-Гриффин заңы Конгресс Тимстерлер және басқа да кәсіподақтардағы жемқорлық пен демократиялық емес ішкі саясатты тергегеннен кейін қабылданды. 1955 жылы ең ірі екі еңбек ұйымы, АФЛ және КОО біріктіріліп, 20 жылдан астам уақытқа созылған бөлінуді аяқтады. АФЛ президенті Джордж Мини жаңа АФЛ-КОО президенті болды, ал АФЛ хатшысы-қазынашысы Уильям Шницлер АФЛ-КОО хатшысы-қазынашысы болды. Конституцияның жобасын негізінен АФЛ вице-президенті Мэтью Уолл және КОО бас кеңесшісі Артур Голдберг жазды, ал бірлескен саясатты мәлімдемелер Уолл, КОО хатшысы-қазынашысы Джеймс Кэри, КОО вице-президенттері Дэвид Макдональд және Джозеф Курран, Теміржол кеңсе қызметкерлерінің президенті Джордж Харрисон және Иллинойс АФЛ-КОО президенті Рубен Содерстром жазды. АҚШ-та кәсіподаққа мүше жұмысшылардың үлесі (немесе "тығыздығы") 1954 жылы шамамен 35%-ға жетті, ал кәсіподақ мүшелерінің жалпы саны 1979 жылы 21,0 миллионға бағаланды. Мүшелік саны содан бері азайды, жеке сектордағы кәсіподақ мүшелігі тұрақты түрде төмендеді, бұл 2010 жылдарға дейін жалғасты, бірақ мемлекеттік сектордағы кәсіподақтардың мүшелігі тұрақты түрде өсті. 3,7 миллион федералдық азаматтық қызметкерлерді ескерсек, 2010 жылы 8,4 миллион мемлекеттік қызметкер кәсіподақтармен өкілдік етілді, оның ішінде федералдық қызметкерлердің 31%-ы, штаттық қызметкерлердің 35%-ы және жергілікті қызметкерлердің 46%-ы. 1970 жылдарға қарай, импорттың қарқынды өсуі (мысалы, Германия мен Жапониядан автомобильдер, болат және электроника, Азиядан киім мен аяқ киім) американдық өндірушілердің бәсекеге қабілетін төмендетті. 1980 жылдары жұмыспен қамтуда үлкен өзгерістер болды, жоғары жалақылы секторларда жұмысшылар саны азайды, ал төмен жалақылы секторларда жұмысшылар саны көбейді. Көптеген компаниялар зауыттарын жапты немесе оңтүстік штаттарға көшірді (онда кәсіподақтар нашар болды), ереуіл қаупіне қарсы зауытты жабу немесе көшіру арқылы қарсы шара қолданды. 1970 жылы 381 болған ірі ереуілдер мен жұмыстан босатулар саны 1980 жылы 187-ге, ал 2010 жылы 11-ге дейін төмендеді. Саяси майданда, кәсіподақтардың ықпалы Демократиялық партияда азайды, ал кәсіподақтарды қолдайтын либералды республикашылар жоғалып кетті. Жеке сектордағы жұмысшылардың кәсіподаққа мүшелігі күрт азайды, бірақ 1970 жылдан кейін федералдық, штаттық және жергілікті үкіметтердегі қызметкерлердің кәсіподақтары өсті. 1970 және 1980 жылдардағы интеллектуалдық көңіл-күй реттеуді жеңілдетуге және еркін бәсекелестікке басымдық берді. Көптеген салалар, соның ішінде әуе тасымалы, жүк тасымалы, теміржол және телекоммуникация, қатысқан кәсіподақтардың қарсылығына қарамастан, дерегуляцияланды. 1981 жылы президент Рональд Рейган – бұрынғы кәсіподақ президенті – заңсыз Әуе қозғалысын бақылау ұйымының (PATCO) ереуілін тоқтатты, бұл кәсіподақтарға ауыр соққы болды. Республикашылар мемлекеттік қызметкерлердің кәсіподақтарының күшін шектеу және бизнес ережелерін жою үшін заңнамалық жобаларды ұсынуды бастады.
XXI ғасырдағы кәсіподақтар
Бүгінде АҚШ-тағы көптеген кәсіподақтар екі ірі бас ұйымның біріне мүше: Америка Еңбек Федерациясы – Өнеркәсіптік Ұйымдар Конгресі (AFL–CIO) немесе 2005–2006 жылдары AFL–CIO-дан бөлінген Стратегиялық Ұйымдастыру Орталығы (SOC). Екі ұйым да АҚШ және Канададағы жұмысшылардың мүддесін қорғайтын саясат пен заңнаманы қолдайды және саяси аренада белсенділік танытады, көбінесе Демократиялық партияны қолдайды, бірақ оған ғана шектелмейді. AFL–CIO әсіресе жаһандық сауда және экономикалық мәселелерге баса назар аударады. Жеке сектордағы кәсіподақтар 1935 жылы қабылданған және кейіннен өзгертілген Ұлттық Еңбек Қатынастары Заңы (NLRA) арқылы реттеледі. Бұл заңға тәуелсіз федералдық агенттік – Ұлттық Еңбек Қатынастары Кеңесі (NLRB) қадағалайды. Мемлекеттік сектордағы кәсіподақтар федералдық және штаттық заңдармен бірдей реттеледі. Жалпы алғанда, олардың өсу қарқыны жоғары, себебі жалақы мен еңбек жағдайлары сайланған жергілікті және штаттық билік өкілдерімен келіссөздер арқылы анықталады. Дәстүрлі кәсіподаққа қосылу үшін жұмысшылар жұмыс берушінің ерікті мойындауын алуы немесе келіссөздер жүргізуге құқығы бар жұмысшылардың көпшілігі кәсіподақ өкілдігін қолдауы керек. Екі жағдайда да, үкімет жаңадан құрылған кәсіподақты тіркеуі тиіс. Кәсіподақтың басқа да түрлері бар, мысалы, азшылық кәсіподақтары, ынтымақты кәсіподақтары және Әлемдік Өнеркәсіп Жұмысшылары сияқты ұйымдардың тәжірибесі, олар әрқашан дәстүрлі ұйымдық модельдерді ұстанбайды. Мемлекеттік сектордағы жұмысшылар одақтарының қызметі 50 штаттың әрқайсысында еңбек заңдары мен еңбек кеңестерімен реттеледі. Солтүстік штаттар көбінесе өздерінің заңдары мен кеңестерін NLRA және NLRB үлгісінде құрады. Басқа штаттарда мемлекеттік қызметкерлердің заңды түрде кәсіподақ құруға құқығы жоқ. (АҚШ-тағы мемлекеттік қызметкерлердің шамамен 40%-ы заңды түрде құрылған кәсіподақ құруға құқығы жоқ.) Федералдық үкімет жүргізген жалақы сатысы бойынша сараптама көрсеткендей, кәсіподақ мүшелері кәсіподаққа мүше емес әріптестеріне қарағанда 33%-ға дейін жоғары табыс табады, сондай-ақ жұмыс орнының тұрақтылығы, қауіпсіз және сапалы еңбек жағдайларымен қамтамасыз етіледі. 2014 жылы кәсіподақ қызметкерлерінің орташа апталық табысы 973 долларды құраса, кәсіподаққа мүше емес қызметкерлердің орташа апталық табысы 763 долларды құрады.
Еңбек келіссөздері
Кәсіподақ келіссөздер жүргізуші топтың көпшілігінің қолдауына ие болғаннан кейін және жұмыс орнында сертификат алғаннан кейін, еңбек шарттарын келіссөздер жүргізуде жалғыз өкілеттікке ие болады. NLRA бойынша, көпшілік қолдау таппаса, қызметкерлер тек қана мүше болуға ниет білдіргендердің құқықтарын білдіретін азшылық одақ құра алады. Алайда, кәсіпорындар азшылық одақты өз мүшелері үшін ұжымдық келіссөз жүргізуші ретінде тануға міндетті емес, сондықтан азшылық одақтың күші шектеулі. Бұл азшылық үлгісі бұрын кеңінен қолданылған, бірақ кәсіподақтар үнемі көпшілік қолдау таба бастаған кезде тоқтатылды. Кәсіподақтар жұмысшылардың ұйымдасу қабілетін шектейді деп санайтын еңбек заңына енгізілген жаңа өзгерістерге байланысты, кәсіподақтар мүшелерге ғана арналған одақтық модельді қайта қарастыруды бастады. Жұмыс беруші мен кәсіподақ еңбек шарттарын заңды түрде міндетті келісімшартпен жасайды. Келісімшарт бойынша даулар туындаған кезде, көптеген келісімшарттар тараптарды дауды өзара шешу мүмкіндігін тексеру үшін шағымдану рәсімін жүргізуге шақырады. Егер кәсіподақ пен жұмыс беруші мәселені шеше алмаса, тараптардың бірі дауды бейтарап үшінші тараптың алдында талқылау арқылы төрелікке жіберуге болады. Еңбек құқығы туралы заңдар кәсіподақтардың кәсіподақ және агенттік дүкендерімен келіссөздер жүргізуіне тыйым салады. Осылайша, кәсіподақтар "жұмыс істеу құқығы" бар штаттарда болса да, олар әдетте әлсіз болады. Еңбек одақтарының мүшелері "Вейнгарден құқықтарынан" пайдаланады. Егер басшылық кәсіподақ мүшесінен тәртіптік жазаға немесе еңбек жағдайларын өзгертуге әкелуі мүмкін мәселе бойынша сұрақтар қойса, кәсіподақ мүшелері кәсіподақ өкілінің қатысуын сұрай алады. "Вейнгарден құқықтары" осы құқықтарды мойындаған Жоғарғы соттың алғашқы шешімімен аталды. NLRA жұмысшылардың кәсіподақ құру құқығын қорғауда одан да әрі басады. Ол жұмысшылардың өзара көмек немесе қорғау үшін кез келген "бірлескен әрекетке" қатысу құқығын қорғайды. Осылайша, кәсіподақ байланысы қажет емес. Бірлескен әрекет "бастапқыда тек сөйлеуші мен тыңдаушыны қамтиды, өйткені мұндай әрекет қызметкердің өзін-өзі ұйымдастыруының қажетті алғы шарты болып табылады". Кәсіподақтар қазіргі уақытта жаңа федералды заңға, "Жұмысшылардың еркін таңдау туралы" заңға (EFCA) қолдау көрсетуде. Бұл заң жұмысшыларға қолдау картасына қол қою арқылы ғана кәсіподақ өкілдігін сайлауға мүмкіндік береді. Қазіргі федералды заңмен белгіленген процедура қызметкерлердің кем дегенде 30% -ының одаққа қолдау карталарына қол қоюын талап етеді, содан кейін федералды лауазымды тұлғаның 45-тен 90 күнге дейін жасырын дауыс беруді өткізуін күтеді, онда жұмыс берушіге келіссөздер жүргізуге міндеттеу үшін қызметкерлердің қарапайым көпшілігі одаққа дауыс беруі керек. Кәсіподақтар қазіргі жүйеде көптеген жұмыс берушілер 45-90 күндік кезеңді кәсіподаққа қарсы науқандар жүргізу үшін пайдаланады деп хабарлайды. Бұл заңға қарсылардың кейбіреулері жасырын дауыс беруді алып тастау кәсіподақтар тарапынан жұмысшыларды қорқыту мен мәжбүрлеуге әкелуі мүмкін деп қорқады. 2008 жылғы сайлау кезінде "Жұмысшылардың еркін таңдау туралы" заң Палата мен Сенаттың көптеген заң шығарушыларының, сондай-ақ Президенттің кең қолдауын алды. Содан бері EFCA-ның "картаны тексеру" ережелеріне қолдау едәуір азайды.
Мүшелік
АҚШ-та 1954 жылдан бері кәсіподақ мүшелігі азайып келеді, ал 1967 жылдан бастап кәсіподақ мүшелігінің төмендеуімен қатар орта таптың жалпы табыстағы үлесі де сәйкесінше қысқарды. 2007 жылы Еңбек департаменті 25 жыл ішіндегі кәсіподақ мүшелігінің алғашқы өсімін және 1979 жылдан бергі ең үлкен өсімін тіркеді. Кәсіподақ мүшелігінің соңғы өсімі көбінесе қызмет көрсету саласында байқалды, ал өндіріс секторында кәсіподақтанған қызметкерлердің саны азайды. Қызмет көрсету саласындағы өсімнің көп бөлігі Калифорния сияқты Батыс жағалау штаттарында тіркелді, онда кәсіподақ мүшелігі қазір 16,7%-ды құрап, ұлттық орташа көрсеткіш 12,1%-ға тең. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1960 жылдардан бері мемлекеттік қызметкерлердің кәсіподақтарының қарқынды өсуі жеке сектордағы кәсіподақ мүшелігінің одан да айқын төмендеуін жасырды. 1940 жылдары кәсіподақтардың ең жоғары деңгейіне жеткен кезде мемлекеттік қызметкерлердің барлық 9,8%-ы ғана кәсіподақтармен өкілдік етті, ал жеке, ауыл шаруашылығымен айналыспайтын жұмысшылардың 33,9%-ы осындай өкілдікке ие болды. Осы онжылдықта бұл көрсеткіштер дерлік кері өзгерді, мемлекеттік қызметкерлердің 36%-ы кәсіподақтармен өкілдік етсе, жеке сектордағы кәсіподақтардың деңгейі шамамен 7%-ға дейін төмендеді. АҚШ Еңбек статистикасы бюросының соңғы сараптамасы бойынша, АҚШ-тағы кәсіподақ мүшелігі барлық жұмысшылардың 12,4%-ына жетті, бұл 2007 жылы 12,1% болған. Қысқа мерзім ішінде жеке сектордағы кәсіподақ мүшелігі 2007 жылғы 7,5%-дан 2008 жылы 7,6%-ға дейін өсті. 2023 жылы Еңбек статистикасы бюросы АҚШ-тағы кәсіподақ мүшелігінің барлық уақыттағы ең төменгі деңгейге жеткенін, 10,3%-дан 10,1%-ға дейін төмендегенін хабарлады. 2005 және 2014 жылдар аралығында Ұлттық еңбек қатынастары кеңесі 18 577 кәсіподақ өкілдігін анықтау бойынша сайлауды тіркеді; осы сайлаулардың 11 086-сында (60 пайызы) жұмысшылардың көпшілігі кәсіподақ өкілдігіне дауыс берді. Сайлаулардың көп бөлігі (15 517) қызметкерлердің өкілдік ету туралы өтініштерімен шақырылды, олардың ішінде кәсіподақтар 9 933 сайлауда жеңіске жетті. Аз кездесетін сайлаулар қызметкерлердің өкілдіктен шығару туралы өтініштерімен (2 792, оның ішінде кәсіподақтар 1 070 сайлауда жеңді) және жұмыс берушілердің өкілдік ету немесе өкілдіктен шығару туралы өтініштерімен (268, оның ішінде кәсіподақтар 85 сайлауда жеңді) байланысты болды.
Еңбекке тәрбиелеу бағдарламалары
АҚШ-та Гарвард университетінің профессоры Джон Томас Данлоп 1942 жылы құрған Гарвард кәсіподақ бағдарламасы сияқты еңбек білімі беру бағдарламалары, кәсіподақ мүшелерін сол кездегі маңызды жұмыс орындары мен еңбек заңнамасы мәселелерімен күресуге дайындауға бағытталған. Гарвард кәсіподақ бағдарламасы қазір Гарвард құқық мектебіндегі «Еңбек және өмір салты» бағдарламасы деп аталатын, кәсіподақ зейнетақы инвестициялық қорларынан бастап, нанотехнологияның еңбек нарығы мен жұмыс орындасына тигізетін әсеріне дейін, еңбек және жұмыспен қамту мәселелерінің кең ауқымын қамтитын ірі бастаманың бір бөлігі болып табылады. Корнелл университеті 1945 жылы Корнелл университетінің Өндіріс және еңбек қатынастары мектебін құрған әлемдегі еңбек білімі берудің жетекші орталықтарының бірі ретінде танымал. Мектептің мақсаты – көшбасшыларды дайындау, ұлттық және халықаралық жұмыспен қамту және еңбек саясатын анықтау, сондай-ақ бакалавриат және магистратура білімі арқылы еңбек өмірін жақсарту. Мектеп «Өнеркәсіптік және еңбек қатынастары туралы шолуды» жариялайды және оның профессорлық құрамында Франсис Перкинс болған. Мектепте алты академиялық факультет бар: экономика, адам ресурстарын басқару, халықаралық және салыстырмалы еңбек, еңбек қатынастары, ұйымдық мінез-құлық және әлеуметтік статистика. Оқу курстарының ішінде «Жаһандық солтүстіктің саясаты» және «ЖОО-ның экономикалық талдауы» бар.
Құзыреті
Еңбек одақтары "юрисдикция" терминін белгілі бір жұмыс түрін атқаратын жұмысшыларды өкілдік ету туралы талаптарын және олардың мүшелерінің осындай жұмыс істеу құқығын білдіру үшін пайдаланады. Мысалы, АҚШ порттарында контейнерлік жүктерді тасымалдау жұмысы, Халықаралық порттық жұмысшылар қауымдастығы, Халықаралық порттар және қоймалар одағы, сондай-ақ Халықаралық жүк тасымалдаушылар одағы өздерінің өкілдік ететін жұмысшыларына жүктелуі тиіс деп мәлімдеген жұмыс. Юрисдикциялық ереуіл – бұл одақ мүшелерінің осындай жұмысқа құқығын қорғау және даулы жұмысты басқа одақ мүшелеріне немесе ұйымдаспаған жұмысшыларға беруге қарсылық білдіру үшін ұйымдасқан түрде жұмыстан бас тарту. Юрисдикциялық ереуілдер көбінесе АҚШ-та құрылыс саласында болады. Одақтар өздерінің географиялық шекараларын көрсету үшін де "юрисдикция" терминін қолданады, мысалы, ұлттық немесе халықаралық одақ жұмысшылардың жұмыс істейтін жеріне байланысты, географиялық принцип бойынша немесе саяси юрисдикциялардың шекараларын қабылдап, әртүрлі жергілікті одақтар арасында өкілдік ету құқығын бөледі. Бұрынғыдай, нақты мүдделік топтарды қолдаудан кең ауқымды демократиялық қозғалыстарға қарай жалпы ауысым байқалды. Еңбек одақтары кейде экологиялық топтарға қарсы жұмыс істеді, себебі экологиялық белсенділік экономикалық өсуді шектейтіндей болып көрінді. Олар 2022 жылдың тамызында қайтадан сауалнама жүргізіп, мақұлдау деңгейі 71%-ға жеткенін анықтады, бұл 1965 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш, ал 2016 жылдан бері мақұлдау үнемі өсіп келеді, онда ол 56% құрады. Одақтардың ықпалы күшейе ме, әлде әлсірейе ме деген сұраққа қатысты, Gallup 2000 жылы бұл сұрақты алғаш қойғаннан бері халықтың пікірі екіге бөлінгенін анықтады, көпшілік күшейтуге немесе әлсіретуге қолдау көрсетпеді. 2018 жылдың тамызында 39% одақтардың ықпалы күшейе түсуін қаласа, 29% - ы әлсіреуін, ал 26% - ы еңбек одақтарының ықпалының қазіргі деңгейде қалуын тіледі. Pew Research Center 2009-2010 жылдар аралығында жүргізген сауалнамасы Ұлы дағдарыс кезінде еңбек одақтарына қолдау 41% жағымды, 40% жағымсыз болғанын көрсетті. 2018 жылы одақтарға қолдау 55%-ға дейін өсті, ал жағымсыз пікір 33% құрады. Бұл көрсеткіштерге қарамастан, одақ мүшелігі азаюын жалғастырды.
Қатысушылықтың төмендеуінің мүмкін себептері
Көптеген өнеркәсіптік дамыған елдерде кәсіподаққа мүшелік деңгейі төмендегенімен, кәсіподақтардың тығыздығының төмендеуі (жұмыс істейтін халықтың кәсіподаққа қатысу үлесі) АҚШ-та басқа елдерге қарағанда күрт болды.
Институционалдық орта
Көптеген факторлар елдер арасындағы кәсіподақтардың тығыздығының төмендеуіне ықпал етуі мүмкін деп анықталды. Сано мен Уильямсон осы факторлардың әр елдегі маңыздылығын бағалайтын сандық зерттеулерді көрсетеді. Бірінші факторлар тобы кәсіподақтардың институционалдық ортасының қабылдауға дайындығымен байланысты. Мысалы, Гент жүйесінің болуы (кәсіподақтар жұмыссыздық жәрдемақысын таратуға жауапты) және орталықтандырылған ұжымдық келіссөздер (ұлттық немесе салалық деңгейде ұйымдастырылған, жергілікті немесе кәсіпорын деңгейіне қарағанда) кәсіподақтарға келіссөз жүргізуге көбірек мүмкіндік береді және кәсіподақтардың тығыздығының жоғары деңгейімен оң байланысты. <blockquote>Біріншіден, ол 1930-шы жылдардағы кең ауқымдағы ұйымдастыруды тоқтатты. Ол жаппай пикетке шығуды, бейтарап жұмыс берушілерге қарсы екінші реттік ереуілдерді, жұмыс орындарында отырып ереуілдерді – қысқасы, [CIO негізін қалаушы Джон Л.] Льюис 1930-шы жылдарда жасағанның бәрін тыйым салды. Тафт-Хартлидің екінші әсері одан әлсіз және баяу болды. Ол тіпті қарапайым, төмен деңгейде болса да, жаңа ұйымдастырудың өзін тоқтатуға бағытталды. Мысалы, Тафт-Хартли «карта бойынша тексерулерді» жойды. Тафт-Хартли кәсіподақ ресми түрде мойындалмас бұрын тыңдаулар, үгіт науқандары, құпия дауыс беру және кейде қосымша тыңдаулар қажет етті. Бұдан өзге, жұмыс берушілерге ұйымдасуға ниет білдірген жұмысшыларды қорқытуға рұқсат берілді, тіпті оларды осыған итермеледі. Жұмыс берушілер «жабық отырыстар» өткізіп, жұмысшыларды кеңсеге шақырып, кәсіподақ туралы ойлағандары үшін оларды жазғырып айыптауға болады. Тафт-Хартли 1960-шы жылдардың соңында басталып, бүгінге дейін жалғасып келе жатқан «кәсіподақтарды жоюға» әкеп соқты. Бұл еңбек кеңесшілерінің жаңа «кәсібі» жұмыс берушілерді [1935 жылғы еңбекшілерді қолдайтын] Вагнер заңын бұзуға болатынына көндіре бастады, жұмысшыларды өз еркімен жұмыстан босатуға, олардың заңдық құқықтарын пайдаланғаны үшін әдейі жұмыстан босатуға, және ешқандай салдары болмайтынына сендірді. Вагнер заңында ешқандай нақты санкциялар болған жоқ. Неге жұмыс берушілер Вагнер заңын бұзбай отырды? Алғашқыда, 1930-шы және 1940-шы жылдары олар тырысты, бірақ оның нәтижесінде көшеде тәртіпсіздіктер болды: жаппай пикеттер, екінші реттік ереуілдер және т.б. Бірақ Тафт-Хартлиден кейін кәсіподақтар осылай жауап бере алмады, әйтпесе олар айыппұл төлеуге және түрмеге отыруға мәжбүр болар еді.</blockquote>
Экономикалық жаһандану
Соңғы уақытта кәсіподақтар нарық интеграциясының олардың әл-ауқатына тигізетін әсеріне көбірек мән беруге басталғандықтан, ғалымдар әлемдік "ең төменгі деңгейге құлдырау" деген алаңдаушылықтардың кәсіподақтардың күшінің елдер аралық салыстыруларында көрінетінін бағалауға кірісті. Бұл ғалымдар елдің нарыққа интеграциялану деңгейін бағалау үшін тікелей шетелдік инвестицияларды (ТШИ) және елдің халықаралық саудасының оның ЖІӨ-сінің пайыздық қатынасы ретіндегі көлемін пайдаланады. Зерттеушілер көбінесе жаһандану кәсіподақтардың тығыздығына әсер ететінін, бірақ бұл кәсіподақтардың жұмыс орындарына қол жеткізуі және сауда-келісімдерді орталықтандыру сияқты басқа факторларға байланысты екенін анықтайды. Сано мен Уильямсон жаһанданудың әсері елдің еңбек тарихымен шартталғанын айтады. Атап айтқанда, дәстүрлі түрде кәсіподақтардың тығыздығы төмен деңгейде болған АҚШ-та жаһандану кәсіподақтардың тығыздығына елеулі әсер етпеді.
Жұмыс берушілердің стратегиясы
АҚШ еңбек қозғалысын зерттеуге бағытталған зерттеулер құрылымдық факторлардың маңыздылығы туралы салыстырмалы тұжырымдарды растайды, бірақ жаһанданудың салдарынан еңбек нарығының өзгеруіне байланысты әсерлерді көбірек атап көрсетеді. Бронфенбреннер экономикадағы өзгерістер, атап айтқанда жаһандық бәсекелестіктің күшеюі, капиталдың елден кетуі, өндірістік экономикадан қызмет көрсету экономикасына өту және уақытша және шартты жұмыспен қамтылғандарға көбірек жүктеме беру, кәсіподақтардың санының төмендеуіне үштен бір бөлігі ғана себеп болғанын айтады. Бронфенбреннердің пікірінше, 1980-ші жылдары АҚШ федералды үкіметі жұмыс берушілерге кәсіподақ құруға қарсы агрессивті стратегияларды қолдануға болатыны туралы түсінік қалыптастыруға басты жауапкер болды. Ричард Фриман да кәсіподақтардың азаюына жұмыс берушілердің қысым көрсету стратегияларының ролін атап көрсетеді және антикәсіподақтық мемлекеттік идеологияның осы стратегияларды жасырын түрде қабылдағанын көрсетеді. Ол өндірістің басқа жерге көшірілу қаупі кәсіподақтардың келіссөз жүргізу мүмкіндігін азайтатынын, тіпті оларды жоймаса да, жаһанданудың еңбек күшіне тигізетін көптеген әсерлерінің тікелей емес екенін жазады. Олар негізінен кейбір салаларды дерегуляциялау және жекешелендіруді қолдаған, сондай-ақ еңбек нарығында жұмыс берушілердің икемділігін арттырған неолибералды саяси ахуалда көрінеді.
Жаһандануға қарсы союздық шаралар
Нарықтық интеграцияның кәсіподақтардың санына немесе жұмысшыларға тигізетін нақты әсеріне қарамастан, ұйымдасқан еңбек жаһандану күнтәртібін шектеу және халықаралық деңгейде еңбек заңнамасын ілгерілету үшін түрлі стратегияларды қолданып келеді. 1948 жылы Женевада және 1978 жылы Токиода өткен халықаралық сауда келіссөздерінде еңбек құқықтары қарастырылмады. Бірақ АҚШ оларды 1994 жылы Уругвай раундында көтеріп, Халықаралық Еңбек Ұйымының қарауына берді. Бұл рас болғанымен, Саммерс АҚШ экспортінің капиталды, ал импорт еңбек күшін қажет ететінін айтады, сондықтан NAFTA сияқты келісімдер жаңа жұмыс орындарынан гөрі жоғалған жұмыс орындарының көбеюіне әрі қарай ықпал етеді. Дегенмен, Майер NAFTA-ға қарсы кәсіподақтардың оппозициясы ұйымдасқан еңбек күштерінің еңбек стандарттары жөніндегі пікірсайысқа ықпал ету мүмкіндігін қауіпке тікелей салғанын жазды. Клинтонның президенттік науқаны кезінде кәсіподақтар NAFTA-ға халықаралық әлеуметтік хартаны, ішкі соттарда да, халықаралық институттарда да күшіне енетін стандарттарды қамтамасыз ету үшін қосымша келісімді қосуды талап етті. Сол кездегі АҚШ сауда өкілі Микки Кантор ұйымдасқан еңбекпен тығыз байланыста болды және одақтарды келісімге көндіре алатынына сенді, әсіресе егер олар келіссөздер процесінде үнқатысу мүмкіндігіне ие болса. Граубарттың айтуынша, кәсіподақтар осы еңбек бойынша келіссөздердің нәтижесіне көңілі толмаса да, AFL–CIO-ны қоса алғанда, еңбек белсенділері NAALC-тің азаматтардың өтінішін пайдаланып, өз елдеріндегі саяси науқандар мен күреске назар аударды. Ол заңдық ережелердің салыстырмалы әлсіздігіне қарамастан, қосалқы келісімнің белгілі бір әлеуметтік күреске жаңа мәртебе беру арқылы заңдылықпен жұмыс істейтінін айтады. Кейдің пікірінше, NAFTA-ға қарсы күрес барысында белсенділер тобы мобилизациялау және трансұлттық желілер құру қабілетіне ие болды, бұл оларға 1998 жылы Инвестициялар жөніндегі көпжақты келісімдерді және 2005 жылы Американың еркін сауда келісімін жеңуге көмектесті. Олар осы кодекстер жақсы тәжірибеге сәйкес келмейтін компанияларға заңдылық беруі мүмкін деп алаңдайды және компаниялар кодекстерді кәсіподақтарды қуғын-сүргін жасаудан ақтау үшін немесе назарды аудару үшін пайдалана алады. Браун мен Гирхарт атап өткендей, кәсіподақтар осы келісімдердің құрылымына қатысса да, олардың мінез-құлық кодексіне деген бастапқы қызығушылығы адам құқықтары және басқа да үкіметтік емес белсенділердің мүдделерінен ерекшеленді. Кәсіподақтар мінез-құлық кодекстері компанияның кейінірек ұйымдастыру келісімшарттарында орындауға міндетті жазбаша қағидаларды құрудағы маңызды алғашқы қадамдар болады деп сенді, бірақ Әділ Еңбек Ассоциациясы сияқты бақылау жүйелерін құруды көздеген жоқ. Бұл авторлар мұндай ұйымдардың күш-қуатымен ынталандырылатындығын, саяси инсайдер мәртебесін алуды қалайтындығын және оларға тікелей пайда беруді талап ететін сайлаушылар алдында есеп беретінін атап өтеді. Ал үкіметтік емес сектордың белсенділері идеалдармен жетекшілік етеді, жауапкершіліктен азат және саяси аутсайдер болудан заңдылық алады. Сондықтан кәсіподақтардың мүдделері корпоративтік мінез-құлық кодекстерін құрастырушылар мен бақылаушылардың мүдделерімен сәйкес келмеуі мүмкін. Жоғары кәсіподақ жалақысы жаһандалған экономикада өндірісті бәсекеге қабілетсіз етеді деген ойға қарсы еңбек заңгері Томас Геогеган болды. АҚШ үлгісінде кәсіподақтарды тарату, Қытай және басқа елдермен бәсекелесудің басты жолы [тиімді емес]. Жоғары жалақы төлейтін Швеция, Франция және Германия сияқты әлеуметтік демократиялардың қазір АҚШ пен Ұлыбританиядан да көп өндірісі бар екендігі кездейсоқ емес. АҚШ пен Ұлыбритания солай істеді: олар кәсіподақтарды таратып, шығынға байланысты бәсекеге түсуге мәжбүр болды. Нәтижесі қандай болды? Олар өнеркәсіптік базасын тез арада қиратты. Кәсіподақтар шекарадан тыс ұйымдасуға бірнеше әрекеттер жасады. Эдер трансұлттық ұйымдастыру жаңа құбылыс емес екенін, оған технологиялық өзгерістер ықпал еткенін айтты. Дегенмен, ол кәсіподақтар жаһандық ынтымақтастыққа сөз жүзінде ғана құрмет көрсетсе де, олар көбінесе өздерінің ұлттық мүдделерін қорғайды деп мәлімдеді. Оның пікірінше, әлемнің солтүстігіндегі кәсіподақтар саяси белсенділігін жоғалтып, оңтүстіктегілер саяси белсенділікке ие болып келеді, өндіріс процестерінің әртүрлілігі әртүрлі аймақтарда әртүрлі стратегиялар мен мүдделерге әкеледі. Бұл құрылымдық айырмашылықтар тиімді жаһандық ынтымақтастыққа кедергі келтіреді. Алайда, халықаралық еңбек құқығының әлсіздігін ескере отырып, Герод өндірістің жаһандануына қарсы тұру үшін кәсіподақтар стратегияларын жаһандануға бейімдеудің қажеті жоқ екенін жазды. Герод сондай-ақ, 1998 жылы United Auto Workers компаниясының General Motors компаниясына қарсы өткізген ереуілі сияқты жергілікті стратегиялар, кең таралған нарықтық интеграциядан бұрын мүмкін болмаған жағдайларда жаһандық өндіріс процесін тиімді түрде тоқтатуға қабілетті екенін көрсетті. Осылайша, жұмысшылар трансұлттық корпорацияның мінез-құлқына тиімді әсер ету үшін әлем бойынша ұйымдық байланысқа ие болуы міндетті емес.
Тиімділігі мен сын-пікірлері
2018 жылы Economic History Review журналында жарияланған зерттеуде еңбек одақтарының 1930 және 1940 жылдары күшеюі табыс теңсіздігінің төмендеуімен байланысты екені анықталды. 2020 жылғы зерттеуде конгрестік өкілдердің кәсіподақ мүшелігі жоғары аудандардағы кедейлердің мүдделерін жақтап шығуы жиі болатыны анықталды. 2020 жылғы тағы бір зерттеуде мемлекеттік деңгейде ата-ана демалысы заңнамасын қабылдау және еңбек одақтарының күші арасындағы байланыс анықталды. 2021 жылы ILR Review журналында жүргізілген зерттеуде мемлекеттік одақ тығыздығы одақтас және одақтас емес үй шаруашылықтарындағы кедейліктің төмендеуімен байланысты екені көрсетілді. Принстон университетінің социологы Мэтью Десмондтың пікірінше, соғыстан кейінгі кезеңде еңбек одақтарының күші 1970-ші жылдардың соңына дейін АҚШ экономикасының өсуінің нәтижелерін жұмысшы табымен бөлісуге және еңбекшілерді қанаушылықтан қорғауға маңызды рөл атқарды, бұл "адал еңбектің лайықты жалақысын" қамтамасыз ететін кезең болды. Дегенмен, ол расизмнің, "екі партияның да мүдделерін қорғауға тырысқан" корпоративтік лоббистердің шабуылдары және экономиканың өзгеруі одақтарды әлсіретіп, "еңбек қозғалысының толық потенциалын іске асыруына кедергі келтірді" деп мойындайды. Гувер институтының сарапшылары еңбек одақтарын қолдау үшін келтірілген экономикалық теңсіздік туралы аргументтің "бірнеше жағынан дұрыс еместігін" айтады. Олардың пікірінше, жоғары одақтық жалақылар шетелдік бәсекеге немесе жаңа, одаққа мүше емес фирмаларға қарсы тұра алмайды. Одақ мүшелеріне пайда әкелудің жалғыз жолы – фирмалар монополиялық жағдайда иеленген пайданың бір бөлігін алу. Сондай-ақ, сарапшылар АҚШ-тағы еңбек одақтарының әлсіреуі "білім экономикасының өсуі және халықтың қартаюы сияқты факторлардың әсерінен туындаған жалпы халық арасындағы теңсіздікті күшейтпейді" деп мәлімдейді. 2020 жылы American Journal of Political Science журналында жарияланған зерттеуде ақ нәсілді адамдар одаққа мүше болғанда, нәсілдік кешірімсіздік сезімі төмендейтіні көрсетілді. Одақтардың тығыздығы жоғары болғанда, өзіне-өзі қол жұмсау және нашақорлықтан болатын өлім-жітім көрсеткіштері төмендегені байқалды. АҚШ-та одақ мүшелігінің төмендеуі еңбек оқиғаларынан болатын өлім-жітімнің өсуімен байланысты. Басқа зерттеулер одақтардың табыстылыққа, жұмыспен қамту деңгейіне және бизнес өсуіне кері әсер ететінін көрсетті. Одақтардың әлсіреуі Республикалық партияның сайлаудағы табысына оң әсер етеді. Алайда, республикашылдар басқаратын штаттарда одақтар күшті болған кезде, жұмысшыларға қатысты шектеуші саясатты қабылдау ықтималдығы төмендеуі мүмкін.