Кіріспе

1935 ж. АҚШ-тың федералды еңбек заңы жұмысшылар мен кәсіподақтардың құқықтарын реттейді. 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заң, сондай-ақ Вагнер заңы деп белгілі, АҚШ еңбек құқығының негізгі заңы болып табылады. Ол жеке сектордағы қызметкерлердің кәсіподақтар құруға, ұжымдық сауда-саттық жүргізуге және ереуілдер сияқты ұжымдық әрекеттер жасауға құқығын кепілдейді. Заңның маңызды бөлігі – компаниялық кәсіподақтарға тыйым салу. Бұл заң сенатор Роберт Ф. Вагнердің қаламынан туған, 74-ші АҚШ Конгресінде қабылданды және президент Франклин Д. Рузвельт қол қойды. Ұлттық еңбек қатынастары туралы заң, кәсіподақтар мен жұмыс берушілер арасындағы ұжымдық келіссөздерді ынталандыру арқылы жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасындағы "келісім-шарт жасау мүмкіндігінің теңсіздігін" түзетуді мақсат етеді. Заң бойынша Ұлттық еңбек қатынастары жөніндегі кеңес құрылды, оның міндеті – еңбек заңнамасын бұзушыларды сотқа беру және қызметкерлердің еңбек ұйымымен өкілдік ету мәселесін қарау процесін бақылау. Сондай-ақ, заң ұжымдық сауда-саттыққа қатысты түрлі ережелерді белгіледі және жұмыс берушілердің еңбек одақтарын құруға немесе ұйымдастыруға араласуы сияқты әділетсіз еңбек тәжірибелерінің тізімін анықтады. Бұл заң кейбір жұмыскерлерге қолданбайды, оларға басшылар, ауыл шаруашылығы қызметкерлері, үй шаруасындағы жұмыскерлер, мемлекеттік қызметкерлер және тәуелсіз мердігерлер жатады. NLRA-ға консерваторлар мен Республикалық партияның өкілдері қарсы болды, бірақ 1937 жылғы 12 сәуірде шешілген NLRB v. Jones & Laughlin Steel Corp. ісінде Жоғарғы Сот оны қолдады. 1947 жылғы Тафт-Хартли заңы NLRA-ға түзетулер енгізіп, кәсіподақтар үшін еңбек тәжірибелерін белгіледі және штаттарға «еркін жұмыс істеу» заңдарын қабылдау құқығын берді.

Мазмұны

Заңның 1-тарауында заңның негізгі принциптері мен саяси тұжырымдары түсіндіріледі, олар заңның негізі болды. Заңның мақсаты – «жұмысшылар мен жұмыс берушілер арасындағы келіссөз жүргізу мүмкіндігінің теңсіздігін түзету, себебі заңды қолдаушылардың пікірінше, жұмысшыларда толық бірлесу еркіндігі немесе нақты келісімшарт жасау еркіндігі жоқ, ал жұмыс берушілер корпоративтік немесе басқа да меншік түріндегі ұйымдарда біріккен». Осы мақсатқа жету үшін, басты идея – тәуелсіз кәсіби одақтардың жұмыскерлер атынан жұмыс берушімен ұжымдық келіссөздер жүргізуін ілгерілету, ұжымдық келіссөздерді жүргізу тәжірибесі мен процедурасын қолдау, сондай-ақ жұмысшылардың толық бірлесу еркіндігін, өздігінен ұйымдасуын және өздері таңдаған өкілдерді тағайындауын қорғау, осы арқылы еңбек шарттарын немесе өзара көмек немесе қорғау мәселелерін келісуді қамтамасыз ету. 2-тарауда түрлі анықтамалар түсіндіріледі, оның ішінде 2(5) тармағы «еңбек ұйымын» және 2(9) тармағы «еңбек дауын» анықтайды. Заң жұмыскерлерді топ ретінде қорғауға бағытталған, сондықтан ол жұмыс беруші мен жұмыскер арасындағы формалды немесе заңдық қатынасқа негізделмейді.

Атқару

1935 жылғы NLRA-ның 3-6-тармақтарында құрылған Ұлттық еңбек қатынастары жөніндегі кеңес (NLRB) осы Заңның негізгі орындаушысы болып табылады. Қызметкерлер мен кәсіподақтар өз құқықтарын қорғау үшін өздері әрекет ете алады, бірақ ұжымдық іс-қимылдармен байланысты мәселелер мен сот процесінің құнына байланысты Ұлттық еңбек қатынастары жөніндегі кеңес (NLRB) көмек көрсетуге және шығындардың бір бөлігін көтеруге арналған. 3-тармаққа сәйкес, NLRB-нің екі негізгі функциясы бар: қызметкерлердің еңбек ұйымымен өкілдік ету мәселесін қарау процесін бақылау және заң бұзушылықтарды қудалау. Бұл процестер NLRB-нің аймақтық кеңселерінде басталады. NLRB-нің Бас кеңесшісі заңдық кеңес береді. 4 және 5-тармақтарда Кеңестің лауазым иелері мен олардың шығындарына қатысты ережелер келтірілген. 6-тармақ Кеңеске еңбек заңнамасын түсіндіретін қағидаларды қабылдауға өкілеттік береді. Бұл қағидалар, әдетте, міндетті болып табылады, егер сот оны өкілеттігінен асып кеткен деп таба алмаса. 10-тармаққа сәйкес NLRB әділетсіз еңбек тәжірибесіне жол бермеуге құқылы, және осы мәселе соттарда қаралуы мүмкін. 11-тармаққа сәйкес тергеу жүргізуге, дәлелдер жинауға, сотқа шақыру қағаздарын беруге және куәларды куәлік беруге міндеттеуге болады. 12-тармақ бойынша Кеңестің жұмысына заңсыз кедергі келтіру қылмыс болып саналады. Іс жүзінде, бұл заң саяси билікке ыңғайлы жағдайларда жиі елемелі болды, әсіресе 1940 жылы Уолт Диснейдің заңға қайшы келіп, кәсіподақ құру арқылы «Cartoon Unionists Guild» – сауда одағының Disney Studios-та бекінуіне кедергі келтіргені.

Ұжымдық сауда-саттық

7-бөлімде қызметкерлердің кәсіподаққа мүше болуға және ұжымдық келіссөздерге қатысуға құқығы бар екендігінің жалпы принципі баяндалған. Қызметкерлердің өздігінен ұйымдасуға, еңбек ұйымдарын құруға, оларға қосылуға немесе оларға көмек көрсетуге, өздері таңдаған өкілдер арқылы ұжымдық сауда-саттық жүргізуге және ұжымдық сауда-саттық немесе өзара көмек немесе қорғау мақсатында басқа да бірлескен іс-қимылдарға қатысуға құқығы бар. Сондай-ақ, 8-бапта көзделгендей, жұмысқа орналасу шарты ретінде еңбек ұйымына мүшелік талап ететін келісіммен шектелетін жағдайларды қоспағанда, мұндай іс-қимылдардың кез келгенінен немесе барлығынан бас тартуға құқығы бар. Ұжымдық келіссөздерді қолдауға қатысты арнайы ережелер төмендегідей: қызметкерлер тобы үшін бір ғана өкілді келіссөз жүргізуші болуы мүмкін. Ұжымдық келіссөздердің тәжірибесі мен процедурасын дамыту. Жұмыс берушілер өз қызметкерлерінің өкілімен келіссөздер жүргізуге міндетті. Қызметкерлерге еңбекақы туралы талқылауға рұқсат етіледі.

Келіссөз жүргізуші өкілдерді сайлау

9-тарма бойынша, жұмыскерлердің көпшілігімен сайланған адамдар жұмыс берушімен ұжымдық келіссөздерде жұмыскерлердің өкілдігіне толық құқық алады.

Ерекшеліктер

NLRA 1935 жылғы заң екі негізгі топтағы қызметкерлерді қамтымайды: үкіметте және теміржол немесе әуе тасымал салаларында жұмыс істейтіндер. 2-тараудың (2) тармағында (29 USC §152(2)) Заңның «АҚШ немесе толығымен мемлекеттік меншіктегі кез келген корпорация, немесе кез келген Федералдық резервтік банк, немесе кез келген штат немесе оның саяси бөлімшесі, немесе Теміржол еңбек заңына бағынатын кез келген тұлға» қызметкерлеріне қолданылмайтыны көрсетілген. 19-бапқа сәйкес, кәсіподаққа қосылуға діни көзқарастарына байланысты қарсылық білдіретін адамдар, оған мүше болудан және қаржылай қолдау көрсетуден бас тартуға құқылы. NLRA 1935 жұмыс орнындағы нәсілдік азшылықтардың құқықтарын қорғауға қосымша шаралар енгізбейді. Сол кезде Америка Еңбек Федерациясы сияқты кәсіподақтар қара нәсілді жұмысшыларға мүшелік бермеді, ал CIO сияқты басқа кәсіподақтар ішкі дискриминацияға ұшырап, ақ мүшелеріне жақсырақ жұмыс орындары мен өтілдік құқықтарды берді. Жұмыс берушілер де қара нәсілді кәсіподақ мүшелеріне қарсы дискриминация жасады, олардың ақ жұмысшылармен бірлесіп ұйымдасу және ұжымдық келіссөздер жүргізу мүмкіндіктерін шектеді. NAACP сенатор Роберт Вагнерді кәсіподақтар мен жұмыс берушілер тарапынан жасалатын нәсілдік дискриминациядан қорғау үшін заңға дискриминацияға қарсы ереже қосуға шақырды. NAACP және Ұлттық қалалық лигасының дискриминациялық тәжірибелерді түзету жөніндегі күш-жігеріне қарамастан, заң дискриминацияға қарсы бапсыз жазылды. Үй шаруасындағы жұмысшылар мен ферма жұмысшылары да осы заңның қамтылуына кірмейді. Соңғы жылдары Ұлттық үй шаруасындағы жұмысшылар альянсы сияқты әлеуметтік қорғау ұйымдары үй шаруасындағы жұмысшылардың құқығы туралы заңды қабылдау үшін штат деңгейінде жұмыс істеді, осы арқылы NLRA аясында үй шаруасындағы жұмысшыларға берілетін қорғауды кеңейтуді көздеді. Ферма жұмысшыларының мүдделерін қорғау үшін де ұқсас күш-жігер жұмыстануда.

Реакциялар

Республикалық партия мен бизнес топтары бұл заңға қатысты қатты қарсылық білдірді. Америкалық Бостандық Лигасы бұл заңды бостандыққа қауіп төндіретін нәрсе деп қарастырып, осы "социалистік" бастамаларды жою мақсатында қарсылық науқанына кірісті. Бұл науқан жұмыс берушілерді Ұлттық Еңбек Қатынастары Кеңесінің (NLRB) талаптарына бағынудан бас тартуға және NLRB-нің жұмысын тоқтату үшін бүкіл ел бойынша сотқа шағымдануға шақырды. Бұл науқан Жоғарғы Сот 1937 жылы «Ұлттық Еңбек Қатынастары Кеңесі v. Джонс және Лафлин Болат Корпорациясы» ісінде NLRA-ны конституциялық деп тапқанға дейін жалғасты. Еңбек ұйымдары, көбінесе қолдау көрсеткенмен, бірқатар алаңдаушылықтарын білдірді. Америкалық Еңбек Федерациясы және кейбір жұмыс берушілер NLRB-нің Өнеркәсіптік Ұйымдар Конгресін (CIO) жақтауға бейім екенін айыптады, әсіресе кәсіподақ сайлауын бүкіл зауыт бойынша немесе «қабырғадан қабырғаға» өткізу мәселесінде – CIO осыны қалаған, немесе жеке мамандықтар бойынша бөлек сайлау өткізуде, мұны Америкалық Еңбек Федерациясы (AFL) жақтаған. NLRB бастапқыда CIO-ның өнеркәсіптік синдикализмін қолдағанмен, бірнеше жылдан кейін Конгресс тарапынан көрсетілген қысымға ыңғайласып, қолөнер одақтарына бірдей зауыттағы жұмысшылардың шағын топтарын бөлек өкілдік етуге мүмкіндік берді, ал екінші кәсіподақ «қабырғадан қабырғаға» бірлікке ұмтылған. Жұмыс берушілер мен олардың Конгресстегі одақтастары NLRA-ны «қызметкер» ұғымының кең анықтамасы үшін және қадағалаушылар мен зауыт күзетшілеріне, олар қадағалауы немесе күзетуі тиіс қызметкерлерді білдіретін кәсіподақтар құруға мүмкіндік бергені үшін сынады. Көптеген адамдар NLRB-ді жалпы кәсіподақтарды жақтауға және жұмыс берушілерге қарсы бейімділікке айыптады, оның ішінде жұмыс берушінің сөз бостандығы және «аралас ниеттер» сияқты даулы мәселелердегі Басқарманың шешімдеріне назар аударды, онда NLRB жұмыс берушінің кәсіподақ қызметіне қатысқан қызметкерді жұмыстан босатуға себеп болған бұрынғы тәртіпсіздікті заң бұзу деп тапты. Сонымен қатар, жұмыс берушілер жылдар бойы жабық дүкендер, екіншілік бойкоттар, юрисдикциялық ереуілдер, жаппай пикеттер, келісімшарттағы ереуілге тыйым салу шарттарын бұзу, кәсіподақтар ұйымдастырған зейнетақы және денсаулық сақтау жоспарлары және бірнеше жұмыс берушімен келіссөздер жүргізу сияқты кәсіподақтардың бірқатар тәжірибелерін тыйым салуға ұмтылды. Бұл сын-пікірлердің көпшілігі NLRA-ға енгізілмеген жұмыс берушілер мен олардың одақтастарының ұсыныстарын қамтыды. Ал кейбіреулері NLRB шешімдеріне жауап ретінде пайда болды. Жалпы алғанда, олар NLRB-нің келіссөздер жүргізуге бейтарап болуын қалады, бірақ NLRA-ның саясат бөлімі қызметкерлерді жақтауға бағытталған позицияны қабылдайды:

«АҚШ-тың саясаты – коммерцияның еркін ағынына кедергі келтіретін белгілі бір маңызды кедергілердің себептерін жою және олар туындаған жағдайда осы кедергілерді жеңілдету және жою, ұжымдық келіссөздерді ынталандыру және жұмысшылардың өздері таңдаған өкілдерді тағайындау, ұйымдасу және қауымдастық құрудың толық еркіндігін қорғау арқылы іске асырылады. Бұл өзгерістердің кейбіреулері кейіннен 1947 жылғы түзетулерде жүзеге асырылды. Уақыт өте келе, АҚШ Жоғарғы Соты NLRA-ның тиімділігін біртіндеп төмендетіп, заңның өзгеретін жағдайларға қолданылуына кедергі келтірді.

Мұра

Ида Клаустың жазған "Кішкентай Вагнер актісі" – Вагнер актісінің Нью-Йорк қалалық нұсқасы. 1937 жылы Нью-Йорк штатының Еңбек қатынастары заңы қабылданды. Басқа факторлармен қатар, бұл заң еңбек одақтарының мүшелік санының үлкен өсуіне, әсіресе жаппай өндіріс саласында ықпал етті. Еңбек одақтарының мүшелерінің жалпы саны 1933 жылы үш миллионнан 1930 жылдардың соңында сегіз миллионға дейін өсті, олардың басым көпшілігі Оңтүстік Америка Құрама Штаттарынан тыс жерлерде тұрды.