Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фарах – Ауғанстанның батысындағы Фарах провинциясының астанасы және ең ірі қаласы. Ол Иран шекарасына жақын, Фарах өзенінің жағасында орналасқан. Халық саны бойынша Батыс Ауғанстанның ірі қалаларының бірі болып табылады, қалалық ауданында шамамен 1,5 миллион адам тұрады.
Farah is the capital and largest city of Farah Province in western Afghanistan. It is located on the Farah River, close to the border with Iran. It is one of the largest cities of western Afghanistan in terms of population, with about 1.5 million people living in its urban area.
Жерді пайдалану
Фарах Батыс Ауғанстанда Кандагар мен Гераттың арасында, Иран шекарасына жақын орналасқан, бірақ Иранмен тікелей жол байланысы жоқ. Фарахтың жоғары тығыздықпен орналасқан тұрғын аудандары арқылы өте анық жол желісі жүргізілген. Дегенмен, шөлейт жерлер (35%) және бос жатқан участақтар (25%) ең көп пайдаланылатын жерлер болып табылады және жалпы жер пайдаланудың 60% құрайды.
Farah is located in western Afghanistan between Kandahar and Herat, close to the border with Iran, although it lacks a direct road connection with the latter. Farah has a very clear grid of roads distributed through the higher density residential areas. However barren land (35%) and vacant plots (25%) are the largest land uses and combine for 60% of total land use.
Ежелгі тарих
Фарахтың Цитаделі, әлдебір Ұлы Александр салған қамалдардың бірі болуы мүмкін, ал қала Александрия Арахозия (қазіргі Қандаһар) мен Герат арасындағы тоқтау орны болған. Александр келген 330 жылға дейін қаланың атына "Александрия" префиксі қосылды. Парф империясы тұсында Фарах Ария сатрапиясының құрамына кірді және оның маңызды қалаларының бірі болды. Бұл қала біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Исидор Караценус айтқан Фра, немесе Плиний Ақсақал, Византиялық Стефан (Стефан оны Фрада (Φράδα) деп те атаған) және 4-ші ғасырдың Путингер картасында көрсетілген Александрия Профтасия деп саналады. Біздің заманымыздың 5-ші ғасырында Фарах Сәсәни империясының шығыс шебіндегі маңызды бекіністердің бірі болды. Ол стратегиялық тұрғыдан маңызды болды, Гераттан Үндістан мен Систанға қарай соққан жолдарды бақылап тұрды.
The Citadel at Farah is probably one of a series of fortresses constructed by Alexander the Great, the city being an intermediate stop between Alexandria Arachosia (modern Kandahar) and Herat, the location of another of Alexander's fortresses. The "Alexandria" prefix was added to the city's name when Alexander came in 330 BC. Under the Parthian Empire, Farah fell under the satrapy of Aria, and was one of its key cities. It is thought to be Phra, mentioned by Isidorus Characenus in the 1st century AD, or Alexandria Prophthasia mentioned by Pliny the Elder, Stephanus of Byzantium (Stephanus also called it Phrada (Φράδα)) and the 4th century Peutinger Map. In the 5th century AD Farah was one of the major strongholds on the eastern frontier of the Sassanid Empire. It was of some strategic importance, commanding the approaches to India and Sistan from Herat.
Кеңес-Афған соғысы
1979 жылы кеңестік басқыншылық басталғанда, Фарах, Герат, Шинданд және Кандагар қалаларымен бірге, кеңестік 357-ші және 66-шы мотоатқыштар дивизиялары (МРД) тарапынан басылып алынды. Мұджаһидтер 1979 жылы Фарах аймағында орнықты. Олар 1982 жылға дейін қалада қалып, содан кейін жақын маңдағы Лор Кох тауына бекініп, оны Шарафат Кох ("Абырой тауы") деп атады. Фарах мұджаһидтерінің ішіндегі ең ірі ұйым – Шарафат Кух фронты болды.
At the start of the Soviet invasion in 1979, Farah was, along with Herat, Shindand, and Kandahar, occupied by the Soviet 357th and 66th Motorized Rifle Divisions (MRD). The mujahideen established themselves in the Farah area in 1979. They maintained a presence in the city until they were forced out in 1982, and established a stronghold at the nearby mountain Lor Koh, which they renamed Sharafat Koh ("Honor Mountain"). Primary among the Farah mujahideen groups was the Sharafat Kuh Front.
Азамат соғысы
1992 жылы Кеңес Одағы қолдаған Нәжібулла үкіметі құлағаннан кейін Исмаил Хан Хератта билікке қайта оралды және 1995 жылы Херат Талибанның бақылауына түскенше Фарахты, сондай-ақ оны қоршаған Гор және Бадгис облыстарын басқарды. 2005 жылдың мамыр айынан бастап Фарах облысындағы жолдар күрт жақсарды. Білім беру жүйесі едәуір жетілдірілді және облыстық қайта құру тобы облыста көптеген заңсыз қару-жарақтарды жинап, жойды. АҚШ Фарах әуежайында база салды, онда Ауғанстан Ұлттық қауіпсіздік күштері (АҰҚК) орналасқан. 2009 жылдың 7 мамырында мыңдаған ауғандық шаруалар «Америкаға өлім!» және «Үкіметке өлім!» деп ұрандап, 4 мамырда 147 бейбіт тұрғынды өлтірген американдық бомбалаушылардың әуе шабуылына наразылық білдірді. Полициямен қақтығыс АҚШ-тың B1 бомбалаушылары шабуыл жасаған үш ауылдың тұрғындары 15 жаңадан табылған мәйітті жүк көлігімен облыс әкімінің үйіне әкелгеннен кейін басталды. Полиция оқ атып, төрт наразылыққа қатысушы жарақат алды. Көзі куәгерлердің айтуынша, әуе шабуылы – қате ақпарат негізінде жасалған бірнеше ұшақтың қысқа мерзімді шабуылы емес, үш ауылды қиратып салған, созылған бомбалау болды. Ауғанстан үкіметінің жүргізген тергеуі 2009 жылдың 16 мамырында аяқталды, Ауғанстан Қорғаныс министрлігі 140 шаруаның қаза болғанын ресми түрде хабарлады. Үкіметтің 140 қаза тапқан адамның аты-жөні мен жасын тізімдеген көшірмесінде 93-і балалар, ал 22-сі ересек ер адамдар екені көрсетілді. 2009 жылдың 20 қарашасында Фарах Наз қаласындағы базар маңында мотоциклдегі жансақ бомбалап, 17 адам өлтіріліп, 29 адам жарақаттанды. Мулла Хаятулла Фарах облысының Талибан командирі болды және ол өзі өлтірушілерді даярлайтын лагерьлерді басқаратыны белгілі болды. 2018 жылдың 15 мамырында Талибан жылдық көктемгі шабуылы барысында Фарахты Ауғанстан үкіметінен басып алды, облыс әкімінің ғимараты ғана Ауғанстан күштерінің бақылауында қалды. Бірақ 16 мамырға қарай Ауғанстан Қарулы күштері, АҚШ Армиясының 4-ші жаяу әскер дивизиясына қарасты 2-ші 12-ші жаяу әскер полкінің бөлімдері, АҚШ Әскери-әуе күштерінің қолдауымен бірнеше аудармашылармен бірге қаланы қайта басып алды, ал шайқас қаланың шеткі аймақтарына көшті. Ұлттық қауіпсіздік басқармасының бас кеңсесі шайқас кезінде қирады. Талибан жауынгерлері өз мақсаттарына жеткеннен кейін қару-жарақ пен жабдық қоймаларын басып алғаннан кейін кері шегінгендерін мәлімдеді. 16 мамырда АҚШ әуе күштерінің қолдауымен үкіметтік қауіпсіздік күштері Талибанды қала орталығынан ығыстырғаннан кейін Фарахты қайта бақылауға алды. Содан кейін қауіпсіздік күштері тазалау операциясын жүргізді. Фарах облысының әкімі Абдул Басир Саланги шайқастар кезінде кем дегенде 25 үкіметтік қауіпсіздік күштері мен бес бейбіт тұрғын қаза тапқанын, сондай-ақ кем дегенде 300 Талибан жауынгерінің де қаза тапқанын мәлімдеді. 2020 жылдың 28 мамырында Талибан Фарахта полиция бекетіне шабуыл жасап, жеті полицейді өлтірді, ал сегіз Талибан содыры да қаза тапты. Шабуыл Талибан елде 24-26 мамыр аралығында жариялаған үш күндік бейбітшілік келісімі аяқталғаннан кейін жасалды. 2021 жылдың 10 тамызында Талибан 2021 жылғы Талибан шабуылының бір бөлігі ретінде қаланың Полиция бас штабы мен Әкімшілік кеңсесін басып алды.
Following the collapse of the Soviet backed government of Najibullah in 1992, Ismail Khan returned to power in Herat, and came to control Farah, as well as the other surrounding provinces of Ghor and Badghis, until Herat fell to the Taliban in 1995. The roads in Farah Province have seen massive improvement since May 2005. The education system has been greatly improved and a great number of illegal weapons have been collected and destroyed in the province by the Provincial Reconstruction Team. The United States built a base at Farah Airport, which also houses the Afghan National Security Forces (ANFS). On May 7, 2009, thousands of Afghan villagers shouting "Death to America" and "Death to the Government" protested in Farah over American bomber airstrikes on May 4 that killed 147 civilians. Clashes with police started when people from the three villages struck by US B1 bombers brought 15 newly discovered bodies in a truck to the house of the provincial governor. Four protesters were wounded when police opened fire. Going by the account of survivors, the air raid was not a brief attack by several aircraft acting on mistaken intelligence, but a sustained bombardment in which three villages were pounded to pieces. An Afghan government investigation concluded on May 16, 2009 with the Afghan Defense Ministry announcing an official death toll of 140 villagers. A copy of the government's list of the names and ages of each of the 140 dead showed that 93 of those killed were children, and only 22 were adult males. On 20 November 2009 it was reported that a suicide bomber on a motorcycle detonated near a market in Farah Naz city, killing 17 people and wounding 29. Mullah Hayatullah was the Taliban commander for Farah province and was reported to be known to run suicide training camps. By 15 May 2018, the Taliban, during their annual spring offensive, captured Farah from the Afghan government, with only the provincial governor's compound remaining under the control of Afghan forces. However, by 16 May Afghan Armed Forces, along with elements of the US Armys 2 12th infantry regiment belonging to the 4th infantry division along with several interpreters backed by the United States Air Force recaptured the city, while fighting moved on to the outlying areas of it. National Directorate of Security headquarters have been razed during the fighting. Taliban fighters have claimed that they withdrew after achieving their objectives and capturing weapon and equipment stockpiles. On May 16, government security forces backed by US air support reasserted control over Farah after driving the Taliban out of the city center. The security forces then conducted a clearing operation. Abdul Basir Salangi, governor of Farah Province, said that the clashes left at least 25 members of the government security forces and five civilians dead, and at least 300 Taliban fighters were also killed. On 28 May 2020, the Taliban killed seven policemen in Farah in an attack on a police post during which eight Taliban militants were also killed. The attack was conducted just after the end of the three day Eid ceasefire announced by the Taliban in the country, which lasted from 24 to 26 May 2020. On 10 August 2021, the Taliban captured the Police HQ and Governor's office of the city as part of the 2021 Taliban offensive.
Демография
Соңғы статистикалық мәліметтер (2015 жылғы) бойынша қала халқының саны шамамен 54 мың адамды құрады. Паштундар қала халқының басым бөлігін құрайды, олар 50-60% құрайды, тажиктер 30-40% және қалғандары балучилер. Облыстың 50%-дан астамын этникалық паштундар құрайды (көшпелі кучилерді есептемегенде), ал екінші ең ірі топ – тажиктер, олар негізінен Фарах қаласында және үшінші топ – балучилерде тұрады. Дегенмен, қыс айларында көшпелі кучилер, паштундардың бір тобы, елеулі халықты құрайды. Облыста басым тілдер – парсы (дари) және пашту тілдері.
Recent statistics (2015) showed the city population of about 54,000. Pashtuns form the majority of the city's population, constituting 50 60%, with the Tajiks at 30 40% and the remaining Balochis. More than 50% of the province consists of ethnic Pashtuns (excluding Kuchi nomades) followed by Tajiks as the second largest group residing mainly in the city of Farah and Baluchis as third group. However, the Kuchi nomads, a Pashtun group, make up a sizeable population in winter. The provincial dominant language is Farsi (Dari) and Pashto.
Экономика
Қала осы аймақтағы маңызды сауда және егіншілік орталығы болып табылады.
The city is a major trading and farming center in this area.
Көлік
Фарах әуежайы қаланың жанында орналасқан және 2014 жылдың мамыр айынан бастап Гератқа жүйелі рейстер бағытталған. Қаладан әртүрлі бағыттарға қарай қосалқы жолдар бар. 2010 жылғы мәлімет бойынша, Фарах қаласында асфальтталған жолдар, қиыршық тас жолдар және топырақты жолдар болған. Басты жол – 515-жол, ол Фарахты Сақина жолымен байланыстырады. Екі жол да 2009 жылы ISAF елдерімен координацияланып жақсартылды.
The Farah Airport is located next to the city and as of May 2014 had regularly scheduled flights to Herat. There are secondary roads in different directions from the city. As of 2010, Farah City had of paved roads, of gravel roads and of unpaved roads. The major road is Route 515 which connects Farah to the Ring Road. Both roads were improved in 2009 in coordination with several ISAF countries.