Мазар-и-Шариф – Ауғанстандағы халық саны бойынша төртінші қала. Тарихы, географиясы, қауіпсіздігі және 2021 жылы Талибан бақылауына өтуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мазар-и-Шәриф (/m//ə/'/z//æ//r//i////ʃ//ə/'/r//iː//f/ məZARRee shəREEF; дари тілінде), сондай-ақ Мазар-и-Шәриф немесе жай ғана Мазар деп те аталады, Ауғанстанның халқы бойынша төртінші ірі қаласы, 2021 жылы шамамен 500 207 тұрғыны бар. Ауғанстанның барлық провинциялық орталықтарының арасында, қала муниципалдық шекарадан тысқары жерге дейін кеңейген, бірақ үлкен қалалық аймақтың бір бөлігін құрайтын қосымша құрылыс аймағына ие. Бұл сонымен қатар елдегі ең төменде орналасқан ірі қала, теңіз деңгейінен шамамен биіктікте орналасқан. Қала совет-афған соғысы мен одан кейінгі азаматтық соғыс кезінде елдің басқа ірі қалаларын қампқан қиратудан сақталды және ұзақ жылдар бойы елдегі ең қауіпсіз қалалардың бірі деп есептелді. 2021 жылдың 14 тамызында Мазар-и-Шәриф талибандар басып алды, бұл 2021 жылғы талибандардың кең ауқымды шабуылының бөлігі ретінде талибандар басып алған жиырма бесінші провинциялық орталық болды.
Mazar i Sharīf (/m//ə/'/z//æ//r//i// //ʃ//ə/'/r//iː//f/ məZARRee shəREEF; Dari and ), also known as Mazar e Sharīf or simply Mazar, is the fourth largest city in Afghanistan by population, with an estimated 500,207 residents in 2021. of all the Afghan provincial capitals, and it has additional built up area extending beyond the municipal boundary but forming a part of the larger urban area. It is also the lowest lying major city in the country, about above sea level. The city was spared the devastation that occurred in the country's other large cities during the Soviet–Afghan War and subsequent civil war, and was long regarded as one of the safest cities in the country. On 14 August 2021, Mazar i Sharif was seized by Taliban fighters, becoming the twenty fifth provincial capital to be captured by the Taliban as part of the wider 2021 Taliban offensive.
Этимология
Мазар-и-Шәриф атауы "әулие қабірі" дегенді білдіреді, бұл Ислам пайғамбары Мұхаммедтің туысы, күйеу баласы және серігі Әлидің қабіріне сілтеме жасайды. Қабір қала орталығындағы үлкен, көк плиткамен қапталған киелі орын және мешітте орналасқан, ол Әли қасиетті орны немесе Көк мешіт деп белгілі.
The name Mazar i Sharif means "tomb of the saint", a reference to the tomb of Ali, cousin, son in law and companion of the Islamic prophet Muhammad. The tomb is housed in the large, blue tiled sanctuary and mosque in the center of the city known as the Shrine of Ali or the Blue Mosque.
Ежелгі кезең
Ахеменидтер бұл аймақты б.з.д. VI ғасырдан бастап бақылады. Ұлы Ескендір бұл аймақты жаулап алды, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін Селевкид империясының құрамына кірді. Селевкидтердің әлсіреуі нәтижесінде Греко-Бактрия патшалығы пайда болды. Б.з.д. 130 жылдары сақтар аймақты басып алды және Греко-Бактрия патшалығы құлдырап кетті. Юэчжилер Мазари-Шарифті және оның төңірегін басып алып, Кушан империясын құрды. Кушандардың құлдырауынан кейін Сасанидтер бұл аймақты бақылауға алды. 651 жылы Ислам жаулап алулары Мазари-Шарифке жетті.
The Achaemenids controlled the region from the sixth century BCE. Alexander the Great conquered the area but it was then incorporated into the Seleucid Empire after his death. The decline of the Seleucids consequently led to the emergence of the Greco Bactrian kingdom. Around 130 BCE, the Sakas occupied the region and the Greco Bactrian kingdom fell. The Yuezhi took Mazar i Sharif and the surrounding area which led to the creation of the Kushan Empire. The Sasanians subsequently controlled the area after the fall of the Kushans. The Islamic conquests reached Mazar i Sharif in 651 CE.
9 ғасырдан 1919 жылға дейін
Мазар-и-Шарифтің айналасындағы аймақ тарихи түрде Үлкен Хорасанның бір бөлігі болды және оны Тахиридтер, одан кейін Саффаридтер, Саманидтер, Газнавидтер, Гуридтер, Ылхандықтар, Тимуридтер және Бұхара хандығы басқарды. Ақын Жалал әд-Дин Руми осы аймақтың бір жерінде дүниеге келген. Оның әкесі Баха Валад, бірінші халифа Әбу Бакрдың ұрпағы. Селжұқ сұлтаны Ахмет Санжар осы жерде қала мен қасиетті орын салуға бұйрық берді, бірақ ол 13 ғасырда Шыңғыс хан мен оның моңғол әскері тарапынан қиратылып, кейін қайта салынды. 19 ғасырда суарна жүйелерінің болмауы және аймақтың әлсіз экономикасы салдарынан, осы аймақтағы артық су тұрғын үйлерге жақын жердегі көптеген гектарларды басты, бұл аймақта безгек эпидемиясына әкелді. Солтүстік-Орталық Ауғанстанның билеушісі астананы Мазар-и-Шарифке көшіруге шешім қабылдады. Қала, Аму-Дарьяның оңтүстігіндегі аймақпен бірге, шамамен 1751 жылы Дуррани империясының құрамына кірді. Аймақтың көп бөлігі автономиялы өзбек билеушілерінің бақылауында болды. 1788–1790 жылдардағы Бұхара-Дуррани соғысынан кейін Хульмның Қылыш Әлі Бегі Балхтан Айбаққа, Сайғанға, Кахмардқа, Дарра-и Суфқа және Қундузға дейінгі кішкентай империя құрды. Ол 1817 жылы қайтыс болғаннан кейін Балх және Мазар-и-Шариф аймағы Ақшаға тәуелді тәуелсіз қала-мемлекетке айналды. 1837 жылдың қараша айында Бұхаралықтар қаланы басып алды, бірақ Балх әлі де автономиясын сақтай алды. 1849 жылы қала басып алынып, Ауғанстанға қосылды.
The region around Mazar i Sharif has been historically part of Greater Khorasan and was controlled by the Tahirids followed by the Saffarids, Samanids, Ghaznavids, Ghurids, Ilkhanids, Timurids, and Khanate of Bukhara. The poet Jalal al Din Rumi was born somewhere in this area. His father Baha' Walad was descended from the first caliph Abu Bakr. The Seljuk sultan Ahmed Sanjar ordered a city and shrine to be built on the location, which was later destroyed by Genghis Khan and his Mongol army in the 13th century, and then rebuilt. During the nineteenth century, due to the absence of drainage systems and the weak economy of the region, the excess water of this area flooded many acres of the land in the vicinity of residential areas causing a malaria epidemic in the region. The ruler of North Central Afghanistan decided to move the capital to Mazar i Sharif. The city along with the region south of the Amu Darya became part of the Durrani Empire in around 1751. For the most part the region was controlled by autonomous Uzbek rulers). After the Bukharan Durrani war of 1788–1790, Qilich Ali Beg of Khulm formed a mini empire stretching from Balkh to Aybak, Saighan, Kahmard, Darra i Suf, and Qunduz. When he died in 1817, the Balkh and Mazar i Sharif region became an independent city state with Aqcha as its dependency. In November 1837 the Bukharans conquered the city but Balkh was still able to retain autonomy. In 1849 the city was conquered and annexed into Afghanistan.
ХХ ғасырдың аяғы
1980-ші жылдардағы совет-афған соғысы кезінде Мазар-и-Шариф совет әскерінің стратегиялық базасы болды, себебі олар оның әуежайын моджахедтерге қарсы әуе шабуылдарын жүргізу үшін пайдаланды. Мазар-и-Шариф солтүстіктегі совет территориясына, әсіресе Өзбек КСР-на апаратын жолдарға байланысты маңызды қала болды. Советтік қолдауға алған Ауған армиясының гарнизоны ретінде қала генерал Абдул Рашид Достумның басқаруында болды. Моджахедтердің «Хезбе Вахдат» және «Жамиат-и Ислами» жасақтары қаланы басып алуға тырысты, бірақ армия оларды кері қайтарды. Достум 1992 жылдың 19 наурызында, үкімет құлауына аз уақыт қалғанда, Мұхаммед Наджибулла үкіметіне қарсы бүлік көтерді және өзінің жаңа партиясы мен жасағы «Джунбиш-и Миллиді» құрды. Партия келесі күні қаланы басып алды. Кейіннен Мазар-и-Шариф Достум билігінде Ауғанстанның солтүстігінде салыстырмалы түрде тұрақты және зайырлы мемлекеттің де-факто астанасы болды. Қала бейбіт және гүлденген, ал елдің қалған бөлігі ыдырап, талибан күштері баяу түрде басып алды. Сол кезде қала «Ауғанстанның қираған тәжінің жарқыраған жоғары тасы» деп аталды. Достуммен жақын қарым-қатынас орнатқан Ресей, Түркия, жаңадан тәуелсіз Өзбекстан және басқа да шетелдік донорлардан қаржы келіп түсті. Ол аймақ үшін өз валютасын басып шығарды және әуе компаниясын құрды. Қала бұрынғы Кабул сияқты салыстырмалы түрде либералды болды, онда әйелдер мен еркектер біріктірілген мектептер мен тікелей ставкалар рұхсат етілді, бұл елдің оңтүстігіндегі талибан аймақтарынан өзгеше болды. Бұл бейбітшілік 1997 жылдың мамыр айында Достумның генералдарының бірі, Әбділ Малик Пахлаванның сатқындығымен бұзылды, ол талибандармен одақтасып, Достумды Мазар-и-Шарифтен қашуға мәжбүр етті, себебі талибандар Пахлаван арқылы қаланы басып алуға дайындалып жатты. Кейін Пахлаван талибандармен келісімді бұзып, 1997 жылдың мамыр және шілдесі аралығында Пахлаван мыңдаған талибандарды өлтіргені хабарланды, ол 1995 жылы Абдул Али Мазаридің өліміне кек ретінде тұтқындарды жеке өзі өлтірген. «Ол 3000-ға дейін талибан тұтқындарын қатыгездікпен қырғынға ұшыратқанына кеңінен сенеді, оларды Мазар-и-Шарифке шақырған». Бірнеше талибан қасаптан аман қалды және оқиға туралы айтты. Осы уақытта Достум оралып, қаланы Пахлаваннан қайта тартып алды. Алайда 1998 жылы талибандар шабуыл жасап, шамамен 8000 бейбіт тұрғынды өлтірді. 1998 жылдың 8 тамызында сағат 10-да талибандар қалаға кірді және келесі екі күн бойы Мазар-и-Шарифтің тар көшелерінде жүк машиналарын жоғары-төмен айдап, оңға-соқпа атып, дүкен иелерін, арба тартқыштарын, әйелдер мен балаларды, тіпті ешкілер мен есектерді өлтірді. Мазар-и-Шарифте және кейін Бамиян қаласында 8000-нан астам бейбіт тұрғын қаза тапты. Сонымен қатар, талибандар алғашқы алты күн бойы мәйіттерді көмуге тыйым салғаны үшін сынға ұшырады (Исламның талаптарына қайшы, ол дереу көмуді талап етеді), ал қалдықтар жазғы ыстықта шіріп, иттер жеді. Талибандар Мазарды басып алған кезде хазараларды іздеп тауып, өлтірген. Ирландиялық деректі фильм «Ауған қырғыны: өлім конвойы» осы айыптауларды зерттеді. Фильм түсіруші Доран БҰҰ тергеушілері мыңдаған құрбандардың жаппай қабірлерін тапқан деп мәлімдеді. Бұш әкімшілігі оқиғаға қатысты тергеуді тоқтатты. Қала 2002 жылдан кейін президент Хамид Карзай басқаратын Карзай әкімшілігінің бақылауына кірді. Ауған Ұлттық Армиясының 209-шы корпусы (Шахин) Мазар-и-Шарифте орналасқан, ол Ауғанстанның солтүстігіне әскери көмек көрсетеді. Солтүстік аймақ үшін Ауған шекара полициясы штабы да қалада орналасқан. Қауіпсіздік шараларына қарамастан, талибандардың іс-әрекеті және тайпа ақсақалдарын өлтіру туралы хабарлар бар. Мазар-и-Шарифтің ресми өкілдері соңғы бірнеше жылда Балх провинциясында 20-30 ауған руларының ақсақалдары өлтірілгенін хабарлады. Бұл оқиғаның артында кім тұрғаны туралы нақты дәлел жоқ, бірақ құрбандардың көпшілігі «Хезб-и Ислами» саяси партиясымен байланысы бар деп айтылады. 2011 жылдың 1 сәуірінде қалада ашулы наразылықшылар Ауғанстандағы БҰҰ көмек миссиясында (ЮНАМА) жұмыс істейтін он шетелдік қызметкерді өлтірді. Бұл демонстрация 21 наурызда Флорида штатында пасторлар Терри Джонс пен Уэйн Саптың Құранды өртеп жібергеніне жауап ретінде ұйымдастырылды. Өлгендердің арасында бес непалдық, бір норвегиялық, румын және швед азаматы бар, олардың екеуінің басы кесілген. Терри Джонс, исламның қасиетті кітабын өртемек болған американдық пастор, оның үгіттеуге жауапкершілігінен бас тартты. Президент Барак Обама Құранды өртеп жіберуді «үлкен наразылық пен фанатизм актісі» деп айыптап, наразылықшылардың шабуылдарын «адамдық қадір-қасиетке және қадір-қасиетке қарсы келеді» деп атады. «Ешқандай дін бейкүнә адамдарды өлтіруге және басын кесуге төзбейді, мұндай арсыз және қорқынышты әрекетке ешқандай ақтау жоқ». Сенаттың көпшілік көшбасшысы Гарри Рейд сияқты АҚШ заң шығарушылары да өртеуді және оған реакция ретінде болған зорлық-зомбылықты айыптап тастады. 2011 жылдың шілдесіне қарай көтерілістегі зорлық-зомбылық рекордтық деңгейге жетті. 2011 жылдың соңында НАТО әскерлері де қалаға жасалған өлімге әкелген шабуылдан кейін Мазар-и-Шарифтің бақылауын жергілікті күштерге тапсырды. Мазар-и-Шариф Ауғанстанның бақылауына өтуге тиіс жеті аймақтың алтыншысы болды, бірақ сыншылар бұл уақыттың саяси екенін және ауғандықтардың талибандардың көтерілісімен күресу қабілетіне күмән бар екенін айтады. 2016 жылдың 10 қарашасында Мазар-и-Шарифтегі неміс консулдығының қабырғасына жүк көлігімен шабуыл жасалды. Сегіз адам қаза тауып, жүзден астам адам жараланды. 2017 жылдың 21 сәуірінде талибандар жасаған үйлесімді шабуыл нәтижесінде Мазар-и-Шарифтегі «Шахин» әскери базасында 100-ден астам адам қаза тапты. 2018 жылдың қарашасында VOA Мазар-и-Шарифтің жанындағы Қазыл Абадтағы 40 үйдің советтік «Град» ракеталарынан құрылған екенін хабарлады. 1989 жылы совет-афған соғысының соңында совет әскері қалдырған бұл ракеталар ауылдың кедей тұрғындары үшін арзан құрылыс материалы ретінде пайдаланылды. Ауылға 400-ден астам ракета қабырғалар мен төбелерге, есік тоқтағыштарына және тіпті балалардың пайдаланатын көпірлерге орнатылған деп есептелді. Әлем бұл фактіні білгеннен кейін Даниялық босқындар кеңесінің Даниялық миналық тобы ауылға барып, тұрғындармен сөйлесіп, ракеталарды қауіпсіз түрде алып, Өзбекстанмен шекарада жарып тастады. Президент Гани 2021 жылдың 11 тамызында талибандармен күресу үшін жергілікті басшыларды біріктіру үшін қалаға келді. 14 тамызда талибандар Мазар-и-Шарифті, сондай-ақ Пактика және Кунар провинцияларының әкімшілік орталықтары Шарана мен Асадабадты басып алды. Жергілікті үкімет күштері мен аймақтық көшбасшылар Абдул Рашид Достум мен Атта Мохаммад Нур көршілес Өзбекстанға қашты. 2022 жылдың 21 сәуірінде «Ислам мемлекеті» – Хорасан провинциясы шиа мешітіне жасаған шабуыл салдарынан 31 адам қаза тапты. Бір аптадан кейін қос бомбалау салдарынан 11 адам қаза тапты. Мазар-и-Шариф Сабан орындаған «Биа ке берем ба Мазар» (Келеміз Мазарға) ауған әнімен де танымал.
During the 1980s Soviet–Afghan War, Mazar i Sharif was a strategic base for the Soviet Army as they used its airport to launch air strikes on mujahideen rebels. Mazar i Sharif was also the main city that linked to Soviet territory in the north, especially the roads leading to the Uzbek Soviet Socialist Republic. As a garrison for the Soviet backed Afghan Army, the city was under the command of General Abdul Rashid Dostum. Mujahideen militias Hezbe Wahdat and Jamiat e Islami both attempted to contest the city but were repelled by the Army. Dostum mutinied against Mohammad Najibullah's government on March 19, 1992, shortly before its collapse, and formed his new party and militia, Junbish e Milli. The party took over the city the next day. Afterwards Mazar i Sharif became the de facto capital of a relatively stable and secular proto state in northern Afghanistan under the rule of Dostum. The city remained peaceful and prosperous, whilst rest of the nation disintegrated and was slowly taken over by fundamentalist Taliban forces. The city was called at the time a "glittering jewel in Afghanistan's battered crown". Money rolled in from foreign donors Russia, Turkey, newly independent Uzbekistan and others, with whom Dostum had established close relations. He printed his own currency for the region and established his own airline. The city remained relatively liberal as Kabul previously was, where activities such as coeducational schools and betting was legal as opposed to the Taliban dominated regions in the south of the country. This peace was shattered in May 1997 when he was betrayed by one of his generals, warlord Abdul Malik Pahlawan who allied himself with the Taliban, forcing him to flee from Mazar i Sharif as the Taliban were getting ready to take the city through Pahlawan. Afterwards Pahlawan himself mutinied the Taliban on the deal and it was reported that between May and July 1997 that Pahlawan executed thousands of Taliban members, that he personally did many of the killings by slaughtering the prisoners as a revenge for the 1995 death of Abdul Ali Mazari. "He is widely believed to have been responsible for the brutal massacre of up to 3,000 Taliban prisoners after inviting them into Mazar i Sharif." Several of the Taliban escaped the slaughtering and reported what had happened. Meanwhile, Dostum came back and took the city again from Pahlawan. However the Taliban retaliated in 1998 attacking the city and killing an estimated 8,000 non combatants. At 10 am on 8 August 1998, the Taliban entered the city and for the next two days drove their pickup trucks "up and down the narrow streets of Mazar i Sharif shooting to the left and right and killing everything that moved—shop owners, cart pullers, women and children shoppers and even goats and donkeys." More than 8000 noncombatants were reported killed in Mazar i Sharif and later in Bamiyan. In addition, the Taliban were criticized for forbidding anyone from burying the corpses for the first six days (contrary to the injunctions of Islam, which demands immediate burial) while the remains rotted in the summer heat and were eaten by dogs. The Taliban also reportedly sought out and massacred members of the Hazara, while in control of Mazar. The Irish documentary Afghan Massacre: The Convoy of Death investigated these allegations. Filmmaker Doran claims that mass graves of thousands of victims were found by United Nations investigators. The Bush administration reportedly blocked investigations into the incident. The city slowly came under the control of the Karzai administration after 2002, which is led by President Hamid Karzai. The 209th Corps (Shaheen) of the Afghan National Army is based at Mazar i Sharif, which provides military assistance to northern Afghanistan. The Afghan Border Police headquarters for the Northern Zone is also located in the city. Despite the security put in place, there are reports of Taliban activities and assassinations of tribal elders. Officials in Mazar i Sharif reported that between 20 and 30 Afghan tribal elders have been assassinated in Balkh Province in the last several years. There is no conclusive evidence as to who is behind it but majority of the victims are said to have been associated with the Hezb i Islami political party. On April 1, 2011, ten foreign employees working for United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) were killed by angry demonstrators in the city. The demonstration was organized in retaliation to pastors Terry Jones and Wayne Sapp's March 21 Qur'an burning in Florida, United States. Among the dead were five Nepalis, a Norwegian, Romanian and Swedish nationals, two of them were said to be decapitated. Terry Jones, the American pastor who was going to burn Islam's Holy Book, denied his responsibility for incitement. President Barack Obama strongly condemned both the Quran burning, calling it an act of "extreme intolerance and bigotry", and the "outrageous" attacks by protesters, referring to them as "an affront to human decency and dignity." "No religion tolerates the slaughter and beheading of innocent people, and there is no justification for such a dishonorable and deplorable act." U. S. legislators, including Senate Majority Leader Harry Reid, also condemned both the burning and the violence in reaction to it. By July 2011 violence grew to a record high in the insurgency. In late July 2011, NATO troops also handed control of Mazar i Sharif to local forces amid rising security fears just days after it was hit by a deadly bombing. Mazar i Sharif is the sixth of seven areas to transition to Afghan control, but critics say the timing is political and there is skepticism over Afghan abilities to combat the Taliban insurgency. On 10 November 2016, a suicide attacker rammed a truck bomb into the wall of the German consulate in Mazar i Sharif. Eight people were killed and more than a hundred others were injured. On 21 April 2017, a coordinated Taliban attack killed more than 100 people at Camp Shaheen, the Afghan Army base in Mazar i Sharif. In November 2018, VOA reported that 40 houses in Qazil Abad, an immediate suburb of Mazar i Sharif, used unexploded Soviet Grad surface to surface rockets as construction materials. As a result, several people were killed and wounded from explosions over the years. These rockets, left behind by the Soviet Army in 1989 at the end of the Soviet–Afghan War, were used as cheap building materials by the poor residents of the village. It was estimated that over 400 rockets were incorporated into the village as wall and ceiling beams, door stoppers, and even footbridges used by children. When the rest of the world discovered this fact, the Danish demining group of the Danish Refugee Council visited the village and, after asking the residents, began demining and rebuilding the village, safely removing and disposing of the rockets through controlled detonation at the border with Uzbekistan. President Ghani visited the city on 11 August 2021 to rally local warlords to fight the Taliban. On 14 August, the Taliban captured Mazar i Sharif along with Sharana and Asadabad, the provincial capitals of Paktika and Kunar provinces respectively. Local government forces and regional leaders Abdul Rashid Dostum and Atta Mohammad Noor fled to neighboring Uzbekistan. On 21 April 2022, Islamic State – Khorasan Province killed 31 people by bombing a Shia mosque. A week later, 11 people were killed in a double bombing. Mazar i Sharif is also known for the Afghan song Bia ke berem ba Mazar (Come let's go to Mazar) by Sarban.
Климат
Мазар-и-Шарифте суық далалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі BSk) басым, жазда ыстық, қыста суық болады. Жауын-шашын мөлшері аз, көбінесе желтоқсан мен сәуір аралығында жауады. Мазар-и-Шарифтегі климат жаз айларында, маусымнан тамызға дейін күнделікті температура өте жоғары болады. Қыс суық, температура нөлден төмен түседі; қарашадан наурызға дейін қар жаууы мүмкін.
Mazar i Sharif has a cold steppe climate (Köppen climate classification BSk) with hot summers and cold winters. Precipitation is low and mostly falls between December and April. The climate in Mazar i Sharif is very hot during the summer with daily temperatures of over from June to August. The winters are cold with temperatures falling below freezing; it may snow from November through March.
Демография
Мазар-и-Шариф қаласының жалпы халқы 500 207 адамды құрайды. Оның жалпы жер аумағы 8 304 гектар, ал тұрғын үйлердің жалпы саны 77 615. 2003 жылғы қараша айында жарық көрген National Geographic журналында этникалық құрамы былай көрсетілген: паштундар – 30%, хазаралар – 10%, тажиктер – 40%, түрікмендер – 10% және өзбектер – 20%. Соңғы он жылдықтарда аймақта, көбінесе паштундар мен басқа топтар арасында, этникалық зорлық-зомбылық оқиғалары тіркелген. 2011 жылғы жаңалықтарда бұл аймақтағы кісі өлтірулер туралы хабарлар тарады, бірақ оның артында кім тұрғанына ешқандай дәлел табылған жоқ. Мазар-и-Шарифте басым тіл – дари, одан кейін пушту және өзбек тілдері қолданылады.
The city of Mazar i Sharif has a total population of 500,207, It has a total land area of 8,304 Hectares with 77,615 total number of dwellings. The November 2003 issue of National Geographic magazine indicated the ethnic composition as Pashtuns 30%, Hazaras 10%, Tajiks 40%, Turkmens 10%, and Uzbeks 20%. Occasional ethnic violence has been reported in the region in the last decades, mainly between Pashtuns and the other groups. In 2011 news reports mentioned assassinations taking place in the area but with no evidence as to who is behind them. The dominant language in Mazar i Sharif is Dari, followed by Pashto, and Uzbek.
Экономика
Мазар-и-Шариф Ауғанстанның солтүстігіндегі маңызды сауда орталығы болып табылады. Жергілікті экономика негізінен сауда, егіншілік және қарақұл қой шаруашылығымен байланысты. Сонымен қатар, мұнай мен газды шағын көлемде пайдалану қаланың даму перспективасын арттырды. Бұл қалада Үндістан мен Пәкістан елдерінің сауда және саяси байланыстарды нығайту үшін консулдықтары орналасқан.
Mazar i Sharif serves as the major trading center in northern Afghanistan. The local economy is dominated by trade, agriculture and Karakul sheep farming. Small scale oil and gas exploitation have also boosted the city's prospects. It is also the location of consulates of India and Pakistan for trading and political links.
Темір жол
Ол Ауғанстанда көрші елдермен теміржол байланысын орнатқан алғашқы қала атанды. Мазари-Шарифтен Өзбекстанға теміржол тасымалы 2011 жылдың желтоқсанында басталды. Жүк пойыздары Мазари-Шариф әуежайының жанындағы стансаға келіп түседі, онда тауарлар көліктерге немесе ұшақтарға тиеліп, Ауғанстанның түкпір-түкпіріне жеткізіледі.
It became the first city in Afghanistan to connect itself by rail with a neighboring country. Rail service from Mazar i Sharif to Uzbekistan began in December 2011 and cargo on freight trains arrive at a station near Mazar i Sharif Airport, where the goods are reloaded onto trucks or airplanes and sent to their last destinations across Afghanistan.
Ауа
2016 жылдың маусымына қарай Мазар-и-Шариф әуежайы Кабул, Машад, Тегеран және Стамбул қалаларымен тікелей әуе қатынасы бар еді.
As of June 2016 Mazar i Sharif Airport had direct air connections to Kabul, Mashad, Tehran, and Istanbul.
Жол
AH76 тас жолы Мазари-Шарифті батыста Шеберханмен, ал оңтүстік-шығыста Пул-е-Хомри мен Кабулмен байланыстырады. Шығысқа қарайғы жолдар оны Кундузға қосады. Солтүстікке қарайғы жолдар оны Өзбекстан шекарасындағы Термез қаласына жеткізеді, онда ол M39 тас жолы болып, Самарқанд пен Ташкентке солтүстікке қарай жалғасады. Оңтүстікке қарайғы жолдар оны Бамиян провинциясымен және Ауғанстанның орталық таулы аймағымен байланыстырады.
Highway AH76 links Mazar i Sharif to Sheberghan in the west, and Pul e Khomri and Kabul to the south east. Roads to the east link it to Kunduz. Roads to the north link it to the Uzbek border town Termez, where it becomes highway M39 going north to Samarkand and Tashkent. Roads to the south link it to Bamiyan Province and the mountainous range of central Afghanistan.