Кіріспе

Ауғанстанның солтүстігіндегі аймақ, Ауғанстан Түркістаны, сондай-ақ Оңтүстік Түркістан деп те аталады, Ауғанстанның солтүстігінде, Түркіменстан, Өзбекстан және Тәжікстанның бұрынғы Кеңес республикаларымен шекаралас орналасқан. 19 ғасырда Ауғанстанда Мазар-и-Шариф қаласы орталығы болған Түркістан провинциясы болған. Бұл провинция қазіргі Балх, Кундуз, Жоузжан, Сарыпол және Фарьяб провинцияларының аумақтарын қамтыды. 1890 жылы Қатаған Бадахшан провинциясы Түркістан провинциясынан бөлініп шықты. Кейіннен Абдур Рахман оны таратып жіберді. Ауғанстан Түркістанының бүкіл аумағы, солтүстік-шығыста Кокча өзенінің Аму Дарьямен қосылған жерінен бастап, оңтүстік-батыста Герат провинциясына дейін шамамен 500 миль (805 км) созылып жатты. Ресей шекарасынан Хиндукушқа дейінгі орташа ені болды. Осылайша, ол шамамен 57 000 шаршы миль (147 629 км²) немесе бұрынғы Ауғанстан Корольдігінің шамамен екі тоғызыншы бөлігін құрады.

География

Бұл аймақ, өзен аңғарларын қоспағанда, ауыл шаруашылығы үшін өнімсіз. Оңтүстікке қарай құрғақ таулы аймақтарға айналады, бірақ Қарақұм шөліне қарай жайылған далалар мен жайылымдық жерлерге көшеді. Аймақ құрамына шығыста Қундуз, Ташқұрған, Балх және Ақша хандықтары, ал батыста Сарыпул, Шибарган, Андхой қаласы және Маймананың төрт хандығы немесе "Төрт аймақ" деп аталатын Шахар вилаяты кірген.

Демография

Халықтың көп бөлігі өзбектер мен түрікмендерден тұрады, сонымен қатар хазаралар, қизилбаштар, тажиктер және пуштундардың көп саны бар.

Тарих

Көне Балх немесе Бактрия Бактрия-Маргиана археологиялық кешенінің ажырамас бөлігі болған және оны индоирандықтар мекендеген. Б.з.д. V ғасырда ол Әхемени империясының провинциясы болды, кейін Селевкид империясының құрамына кірді. Шамамен б.з.д. 250 жылы Селевкидтер билігінде Бактрияның губернаторы болған Диодот (Теодот) тәуелсіздігін жариялап, Греко-Бактриялық династиялар тарихын бастады, олар шамамен б.з.д. 126 жылы парты және көшпелі тайпалардың шабуылына ұшырады. Одан кейін Будда дәуірі келді, ол Бамиандағы алып мүсіндер мен Хайбак тауларындағы тасқа қашалған ступалар сияқты іздерін қалдырды. Аймақ Шыңғыс ханнан қиратылып, содан бері толық өркендеуіне жете алмады. Шамамен бір ғасыр бойы ол Дели империясына қарасты, сосын өзбектердің қолына өтті. 18 ғасырда ол Ахмад Шах Дуррани билігінің бір бөлігі болды, осылайша оның ұлы Тимурдың билігінде қалды. Бірақ Тимур ұлдарының бір-біріне қарсы соғыстары кезінде жеке хандықтар түрлі өзбек басшыларының тәуелсіз билігіне қайтадан қарады. 19 ғасырдың басында олар Бұхараға тиесілі болды, бірақ әмір Дост Мұхаммедтің басшылығымен ауғандар Балх пен Ташқұрғанды 1850 жылы, Ақшаны және төрт батыс хандықты 1855 жылы, ал Кундузды 1859 жылы қайтарып алды. Дост Мұхаммедтің алғашқы жорықтары 1830 жылдары 1838-1839 жылдардағы Ауғанстан Түркістаны жорығынан басталды. Андхой, Шибарган, Сарипул және Маймананың егемендігі 1873 жылғы ағылшын-орыс келісімімен ауғандардың пайдасына шешілгенге дейін Бұхара мен Кабул арасында даулы болды. Абдур Рахманның күшті билігі кезінде бұл шеткі аймақтар Кабулмен тығыз байланысты болды, бірақ Хабибулла билікке келгеннен кейін бұл байланыстар қайтадан әлсіреді. 19 және 20 ғасырлардың соңында көптеген этникалық пуштундар ерікті немесе еріксіз Ауғанстан Түркістанына қоныстанды. 1890 жылы Қатаған және Бадахшан аудандары Ауғанстан Түркістанынан бөлініп, Қатаған-Бадахшан провинциясы құрылды. Провинцияның басқаруы Кабулдегі Солтүстік бюросына жүктелді.