Кіріспе

1999 жылы Ларри Латэм режиссерлік еткен анимациялық фильм.

«Американдық құйрық: Түнгі жәндіктің құпиясы» (An American Tail 4: The Mystery of the Night Monster) – 1999 жылы Ларри Латэм режиссерлік еткен және өндірген американдық анимациялық оқиғалық фильм. Бұл «Американдық құйрық» фильмінің тікелей бейнежазбаға шығарылған екінші жалғасы, сонымен қатар серияның төртінші және соңғы фильмі. Фильмнің премьерасы 1999 жылдың 9 желтоқсанында Германияда, ал АҚШ және Канадада 2000 жылдың 25 шілдесінде өтті. Актерлер түпнұсқа кейіпкерлерге дауыстарын сақтап қалғанмен (Эрика Йонды қоспағанда, Джейн Сингер Мама Мускевицтің рөлін ойнады), бұл фильмде Сьюзан Бойд, Роберт Хейс, Джон Гарри, Кэнди Майло, Джон Мариано, Джефф Беннетт және Джо Лаланың жаңа кейіпкерлері мен дауыстары енгізілді, ал бұрынғы фильмнің кейіпкерлері мүлдем қолданылмады. Universal Cartoon Studios франшизаны тоқтатты және 21-ші ғасырда «The Land Before Time» негізінде түсірілген жалғастарға көшті. Томас Деккер Фивел үшін жас суретші сыйлығын «Ең жақсы дауыстық өнерлеу» номинациясы бойынша алды.

Сюжет

Үшінші фильмнің оқиғаларынан кейін, бірақ екіншісіне дейін Фивел, оның қарындасы Таня және оның досы Тони жергілікті газетте жұмысқа орналасады. Музеквицтер отбасы мен Тони маңызды репортер болғысы келетін, бірақ тек ұсақ тапсырмалар алатын Нелли Бримен танысады, ол газет редакторы Рид Дейлидің хатшысы сияқты жұмыс істейді. Неллиге мүмкіндік туады, ол Нью-Йорк қаласының әртүрлі жерлерінде едендерде ашылған тесіктер арқылы түнімен жоғалып кететін тышқандар туралы хабарлауға тағайындалады. Рид, Нелли айтқандай, Манхэттеннің астында тұратын және түнде тышқандарды алып кететін, әйтпесе маңызсыз оқиғаға қызығушылықты арттырып, газет сатылымын көбейтуді көздеген "соқпақ монстр" дегенді ойлап табады. Бұл түнгі монстр оқырмандардың арасында күтілгендей қорқыныш тудырады. Фивел монстрден қорқып, ұйқысы қашады, оған қорқынышты түстер көрінеді. Фильм Фивелдің монстрдің қалай көрінетіні туралы арманмен басталады (тіліне тышқан тұзағы ілген отты демон сияқты мысық). Таня арқылы ол Неллиді бақылап, куәгерлердің айғақтарына сүйене отырып, монстрдің бейнесін салуға бекітіледі, бұл оның ұйқысыздығын одан да нашарлатады. Осы кезде тышқандардың арасында пайда болған, күдікті француздық миниатюралық пудель Мадам Музи, әр қылмыс орнында пайда болып, өзінің болашақты болжайтынын мәлімдейді. Батырлар оны Орталық саябақта жиналатын "ит кеңесі" арқылы тергеуге шешім қабылдайды. Олар сондай-ақ тесіктердің біріне түсіп, канализацияда жасырынып отырған, Outlaw Cats деп аталатын мысықтардың тобын табады. Жоғалып кеткен барлық тышқандар ағаштан жасалған қосқаштарға қамалып, басқа мысықтарға сатылып, жеуге арналған. Түнгі монстр, қорқынышты суреттері мен айналмалы арасы бар механикалық құрылғы, олар жаңа ғана ашқан шындықты басып шығаруға кедергі келтіру үшін тышқан газетінің кеңсесіне және баспаханасына шабуыл жасағанда толық ашылады. Мысықтар мен адамдар газеттерінің кеңселерінде үлкен қуғын-сүргін оқиғасы орын алады. Рид ақыры Неллидің жүрегін жеңіп, олар қарым-қатынасқа түседі. Барлық мысықтар бақылауға алынғандай болғанда, "ит кеңесі" олардың санасы оянғанда пайда болып, Мадам Музиді алып, оларды қуып жібереді. Фильмнің соңғы көрінісі жағажайда өтеді, онда Тони Музеквицтер отбасына "ит кеңесі" француз пуделіне (түнгі монстрдің артында тұрған бас ми) түрмеден де жаман жаза таңдағанын айтады: оны иесі, Абернати ханымға қайтару. Ана Музеквиц болжайды, енді құпия ашылғандықтан Фивел ақыры ұйықтап кетеді, бірақ ол бұрылып, оның қарындасы Яша жағажай сүлгісінде ұйықтап жатқанын көреді, ал әкесі күлімсіреп: "Сенің айтқаның ғой?" Моускевицтер отбасы, Тони мен Тайгер де қатысып, құшақтасады, анасы: "Түсіңіз, кішкентай Файвелім. Түсіңіз".

Өндіріс

Бұрынғы тікелей бейнеге шығарылған жалғасы сияқты, бұл фильмді де Ларри Латхэм режиссерлік етті, алайда анимациясын басқа шетелдік компания – Tama Productions жасады, себебі Universal осы фильмді аяқтағаннан кейін «An American Tail» фильмдер сериясын тоқтатуды жоспарлаған. Франшизаның түпкілікті кейіпкерлерінің рөлдерін көбінесе бұрынғы актерлер қайта ойнады, бірақ Эрика Йон актерлік қызметтен зейнеткерлікке шықты, ол «Манхэттен аралының қазынасы» фильміндегі Мама Музеквиц рөлінен кейін осы рөлді соңғы рет ойнады. Жане Сингер осы фильмде Йонның рөлін ойнау үшін таңдалды. Бұл фильмде бұрынғы жалғастың кейіпкерлері ешқандай түсіндірмесіз алынып тасталды, бірақ жаңа кейіпкерлер мен дауыстар енгізілді. Сьюзан Бойд Нелли Бриге дауыс берді, өйткені Бойд бұрын «Rover Dangerfield» фильміндегі Дейзи рөліне және «The Mask» фильмінде Камерон Диаздың Тина Карлайл әніне дауыс қойған. Роберт Хейс, «Airplane!» фильміндегі Тед Стрикер рөлін сомдаған және 1990 жылдардағы «Темір адам» мультсериалында Тони Старкқа дауыс берген актер, Рид Дейли рөліне дауыс беру үшін таңдалды. Жамандық жасаушылардың дауыстарын анимация индустриясындағы белгілі дауыс актерлері – Канди Мило (Мадам Мышы), Джефф Беннетт (Слаг) және Джон Мариано (Твич) берді. Фильм алғашқы екі фильмдегі дәстүрлі «мысық пен тышқан» қылығына оралады, ал бұрынғы жалғаудың элементтері толығымен жойылды. Бұл фильм бастапқыда 1999 жылдың маусым айында шығуы жоспарланған, бірақ «Манхэттен аралының қазынасы» шыққаннан кейін ғана нарыққа шығатындықтан, бір жылдан астам уақытқа кейінге шегерілді, ол өкінішке орай, 21-ші ғасырдың басына дейін кейінге қалдырылды.

Шығару

Universal Studios Home Video бұл төртінші бөлімін Солтүстік Америкада VHS форматында 2000 жылдың 25 шілдесінде жарыққа шығарды. Кейіннен фильм 2004 жылы DVD форматында шықты, қосымша мүмкіндік ретінде "Creature de la Nuit" әнінің орындалуымен бірге келді. 2017 жылдың 13 маусымында ол тағы үш фильмпен бірге шығарылды.

Шетелдер

Солтүстік Америкада шығарылғанға дейін ол алғаш рет 1999 жылдың желтоқсан айында Германияда көрсетілді. Содан кейін 2000 жылдың 6 наурызында Ұлыбританияда, 2004 жылдың 2 қарашасында Австралияда, 2005 жылдың 5 қаңтарында Испанияда, 2005 жылдың 23 маусымында Жапонияда, 2005 жылдың 5 қазанында Италияда, 2005 жылдың 31 қазанында Ресейде және 2006 жылдың 3 ақпанында Францияда жарық көрді.

Қабылдау

Дэвид Паркинсон "Radio Times" газетінен фильмге 2/5 жұлдыз берді және фильмдегі этникалық стереотиптерді сынады. Паркинсон мынадай қорытынды жасады: "Дегенмен, бірнеше фантастикалық, қорқынышты түс сахнесінен басқа, тіпті ең талапсыз баланың да назарын аударатын ештеңе жоқ". Common Sense Media сайтынан Майкл Шейнфельд бұл фильмді алдыңғы бөлімімен салыстырғанда жағымды бағалады, оны "қайратты, батыл және жаны бар құпия" деп сипаттады, себебі бұл фильм балаларды өздерінің қорқыныштарын жеңуге үйретеді. Феликс Васкес-күлкі оны "жақсы ойын-сауық және анимациялық сериалға орташа финал" деп атады.