Кіріспе

Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы қала.

Чуниан – тарихи қала және Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Чуниан тәхсилінің орталығы. Ол 30° 58' солтүстік ендігі, 73° 51' шығыс бойламында және теңіз деңгейінен 177 метр биіктікте орналасқан. Пәнджаб астанасы Лахордан оңтүстікке қарай шамамен 70 км қашықтықта жатыр. Бұл – Касур ауданындағы осы аттас тәхсилдің (кіріс бойынша кіші бөлімшесінің) бас кеңсесі. 1976 жылға дейін бұл қала Лахор ауданының бір бөлігі немесе тәхсилі болып келді. Қала әкімшілік тұрғысынан екі бірлескен кеңеске бөлінген. Чуниан қаласының (1998 жылғы халық санағы бойынша халқы 47 600 адам) Паттоки-Касур тас жолындағы жергілікті жолдардың маңызды торабында орналасқан. Қала бұрынғы Биас өзенінің оң жағалауында орналасқан. Биас өзені бірнеше ғасыр бұрын өз арнасын өзгерткен. Чуниан маңындағы маңызды елді мекендер: Гиллан Вала, Дхосе, Садха Отар, Гурдас Вала, Бхемкие, Чарки, Кот Ч. Алла Дитта, Элла Абад және Гелан Хитар. Гелан Хитардың шамамен 400 жылдық бай мәдени тарихы бар.

Экономика

Техсил Чанга Манга орманымен – Пәкістанның ең ірі жеке ағаштар отырғызылған орманды аймағымен және Кашиф Чок (Кашиф Петролиум) айналма жолының жанындағы елдегі ең ірі өндіріс орталықтарының бірі – Чуниан өнеркәсіптік аймағымен әйгілі. Қала – ауыл шаруашылығы өнімдеріне қатысты өте қарбалас аймақтық сауда орталығы. 2016 жылы Пәкістан Үкіметі жергілікті экономиканы дамыту мақсатында қала сыртында өнеркәсіптік аймақ құрды.

Тарих

Қазіргі қаланың 500 жылдан астам тарихы бар. Қаланың қақпалары мен қорғандарының бір бөлігі әлі де сақталған. Қала, Хараппа немесе Инд өркениеті салған деген жорамалмен тұрғызылған үйіндінің үстінде орналасқан. Алайда, бұл жорамалды растау үшін көп қазба жұмыстары жүргізілген жоқ. Пакистан Үкіметінің Археология департаменті соңғы қазба жұмыстарын 1978 жылы жүргізді. Қазба кезінде басқа да заттармен қатар, Ұлы Александрдың (б.з.д. 323 ж.) заманына қатысты монеталар табылған. Қаланың оңтүстік-батысында қазба жүргізілмеген үлкен үйінділер бар, онда жер бетінен ежелгі кірпіштер мен қыш сынықтарын кездестіруге болады. Халық арасында қаланың бұрын тоғыз рет қирағаны туралы аңыз кең тараған. Қазіргі атауының, Мұғал императоры Ұлы Акбардың дадан немесе кіріс министрі Раджа Тодар Малдың қызы Чунидің есімінен шыққан деген сенім бар. Бірақ, бұл сенімді растайтын тарихи деректер өте аз. Жақын маңдағы ауылдардың тұрғындары қаланы Панжаби диалектісінде Чони деп атайды. Чунианда Раджа Тодар Малдың бардариі сақталған.