Кіріспе

Остеохондрома - сүйектің ең көп таралған игі зақымдары. Оғрықтар кеміршекті жапсырып тұратын сүйектік шығыңқылар немесе сүйектің бетіндегі экзостоздар түрінде пайда болады. Бұл - сүйектің қаңқасы пайда болатын кез келген сүйекте пайда болатын шамадан тыс өсу түрі. Омыртқалар көбінесе тізе мен қолдың ұзын сүйектеріне әсер етеді. Тұқым қуалайтын көп экзостоздар, әдетте, балалық шақта кездеседі. Алайда, бұл аурудың салдары жасөспірім шақтарында жиі байқалады. Остеохондромдар жалпы халықтың 3% -ында кездеседі және барлық игі ісіктердің 35% -ын және барлық сүйек ісіктерінің 8% -ын құрайды. Бұл ісіктердің басым бөлігі тұқым қуалайтын емес, оқшауланған зақымданулар болып табылады, ал остеохондромдардың шамамен 15% - ы тұқым қуалайтын көпше экзостоздар ретінде пайда болады, олар көбінесе тұқым қуалайтын көпше остеохондромдар (ТМО) деп аталады. Остеохондромалар жарақаттан пайда болмайды және оның нақты себебі белгісіз. Соңғы зерттеулер бірнеше остеохондроманың аутосомалық басым тұқым қуалайтын ауру екенін көрсетті. 8 және 11- хромосомаларда орналасқан EXT1 және EXT2 гендеріндегі микробтық желілердегі мутациялар аурудың пайда болуына байланысты. Остеохондроманы емдеудің таңдауы - хирургиялық жолмен жалғыз зақымдануды немесе өскіннің ішінара кесуін алып тастау, бұл симптомдар қозғалыс шектеулерін немесе жүйке мен қан тамырларының кедергілерін тудырады. Остеохондроманың бір және бірнеше түрінің негізгі механизмі 8 және 11- хромосомаларда орналасқан EXT1 немесе EXT2 гендерінің генетикалық өзгеруімен байланысты. Остеохондромдардың шамамен 65% - ы 8- хромосомадағы EXT1 генінің локустарында, ал 35% - ы 11- хромосомадағы EXT2 генінің локустарында пайда болады. Көптеген остеохондромдардың шамамен 70-75% -ы нүктелік мутациялардан пайда болады, бұл көбінесе барлық тұқым қуалайтын жағдайлардың 10% -ында кездесетін бір немесе бірнеше аксондарды жоюды қамтиды. Барлық жағдайлардың шамамен 10-15% -ында геномдық өзгерістер анықталмайды. Көптеген остеохондроманың пайда болу механизмі - EXT1 және EXT2 гендерінің үлкен геномдық өшірілуі. Остеохондроманың жалғыздық механизмі EXT1 генінің гомозиготтық deletions болып табылады.

Диагностика

Остеохондромдар жиі симптомсыз болады және ешқандай ыңғайсыздық туғызбауы мүмкін. Олар рентгендік сәулелерді басқа себеппен жасаған кезде жиі кездеседі. Рентгендік сәулелер - зақымдануды сипаттау үшін жүргізілетін алғашқы зерттеулер. Олар сүйектің тығыз құрылымдарын анық көрсетеді, сондай-ақ остеохондромаға қатысты сүйектің өсуін көрсетеді. Сондай-ақ, ісік бар-жоғын тексеру үшін ісік ұлпасының үлгісін алу керек. Майлы типтегілер остеолипохондрома (остео, сүйек, липоз, май + хондроз, хрящ, ома, ісік) деп аталады.

Емдеу

Остеохондромалар - қатерсіз зақымдар, олар өмір сүру ұзақтығына әсер етпейді. Остеохондромдар қатерлі ісіктің төмен деңгейіне ие (< 1%), егер ауырсыну, қозғалыс шектеулері, жүйкелер мен тамырларға әсер ету сияқты симптомдар пайда болса, ісікті резекциялау ұсынылады. Бұрыштың резекциясы оның көлемі ұлғайып, қатерлі ісікке айналған кезде де жүргізіледі. Хирургиялық резекция кезінде қайталану ықтималдығын азайту үшін бүкіл зақымдануды қаңқалы қақпақпен бірге алып тастау керек. Егер сүйек сынықтары, перифериялық жүйкелердің симптомдары, мысалы, парестезия, параплегия, перонеалдық нейропатия және жоғарғы аяқ-қолдың нейропатиясы сияқты жиі кездесетін асқынулар пайда болса, хирургиялық емдеу таңдаудың жалғыз әдісі болады. Егер зақымдану тамырдың жанында болса, профилактикалық резекция ұсынылады. Орманың көлемі мен орналасуына байланысты, күнделікті өмірде әдеттегі іс-әрекетімен айналысу үшін әр адам әртүрлі уақыт алады. Егер ауырсыну немесе ыңғайсыздық хирургиялық кесуден кейін де сақталса, кейбір әрекеттерді шектеу ұсынылады.

Зерттеу

Зебра балықтарының (dak) көмегімен жүргізілген зерттеулер EXT2 / Зебра балықтарында хондроциттер терминалды дифференциациядан өтпейді және сүйектің остеобласт алдындағы сатыдан остеобластқа дейін өркендемейді. Оның орнына липидтердің қалыпсыз жиналуы және майлы жасушалардың ертеден- ерте ажырануы орын алады. Остерикстің негізгі регуляторы xbp1-нің экспрессиясы төмендейді, бұл ашылған ақуыздар жауабы көп остеохондроманың патогенезінде рөл атқаратынын көрсетеді. Зерттеулер гепаран сульфаттары сүйектің дамуы үшін қажетті терминалды дифференциация мен эшафолдтың пайда болуына қажетті деген қорытындыға келді. EXT2 генінің кем дегенде бір көшірмесі сүйектің дұрыс дамуы үшін және сүйек пен май клеткаларының тепе-теңдігін сақтау үшін қажет. EXT2 функциясының гомозиготалық жоғалуы кеміршекті, сүйекті және май клеткаларының тегі арасындағы тепе- теңдікті бұзады. Бұл байқаулар бірнеше остеохондромы бар науқастарда байқалған бұлшық еттер мен сүйек ақауларын көрсетеді. Zebra fish үлгісінде сүйек майының тепе- теңдігі анықталғанына байланысты, болашақ зерттеулерде көп остеохондромы бар науқастардың липидтік құрамы қарастырылуы тиіс. Секвенциялау әдістерін қолдану арқылы жүргізілген зерттеулер EXT1 генінің 6- экзонының 486- кодонында орналасқан гликозильтрансфераза доменінде (c.1457insG) бірнеше остеохондромаларға әкелетін жаңа кадрлық ауытқу мутациясын анықтады. Бұл зерттеу қытайлық тектес (бір отбасы) екі остеохондроммен (MO) ауыратын науқастарда жүргізілді және нәтижелер сол MO отбасының төрт мүшесімен және туысы жоқ 200 сау адаммен расталды. Мутациялардың нәтижелері екі түрлі секвенирлеу әдістерін (Exome және Sanger) қолдану арқылы расталды. Иммуногистохимиялық зерттеулер мен бірнеше реттіліктерді сәйкестендірудің нәтижелері МО- ның EXT1 геніндегі мутациядан туындағанын растайды. Алайда, бірнеше остеохондроманың нақты молекулалық механизмі әлі күнге дейін белгісіз. EXT1 генінде эндоплазмалық торда және Голги аппаратында гепарин сульфаты тізбекінің полимерленуін катализациялайтын II типті трансмембраналық гликозильтрансфераза кодталады. Гепарин сульфаты хондроциттердің дифференциациясы, оссификациясы және апоптозы кезінде сигнал трандукциясын реттейді. Гепарин сульфаты синтезінің бұзылуы хондроциттердің тез дифференциациялануына әкеледі. Осы нәтижелерге сүйене отырып, болашақ зерттеулер EXT1 гликозильтрансфераза доменінің молекулалық механизмін және оның бірнеше остеохондромалардың дамуына қатысы бар екенін анықтауы керек. Остеохондромалар екіншілік перифериялық хондросаркомалармен байланысты, бірақ қатерлі ісік патогенезі әлі белгісіз. Зерттеулер дисфункционалды EXT1 бар хондроциттердің оқшауланған остеохондромаларда бар екенін, бірақ EXT1 спорадикалық (оқшауланған) екінші буындық перифериялық хондросаркомаларда функционалды екенін көрсетті. Зерттеулер остеохондромалар ерекше орын алады деп көрсетеді, онда жапайы типтегі жасушалар EXT функционалдық жасушалармен араласады. Содан кейін бұл EXT функционалдық жасушалар екіншілік шеткі хондросаркомаға әкелетін басқа мутацияларға ұшырайды, бұл екіншілік шеткі хондросаркоманың патогенезінің баламалы механизміне қатысы бар екенін көрсетеді. Болашақтағы зерттеулер перифериялық хондросаркоманың пайда болуына себепші генді қарастыруы тиіс. Сонымен қатар, остеохондроманың ішінде EXT1 және EXT2 функциялары бар хондроциттердің қатерлі ісікке әкелетін мутацияларға бейімделуіне не себеп болатынын түсіндіру керек.