Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Анастатика – Brassicaceae тұқымдасына жататын, бір ғана түрі – Anastatica hierochuntica бар монотиптік туыс. Бұл өсімдік – кішкентай сұрғылт бір жылдық шөп, ол көбінесе төмен бойлы болады және ұсақ ақ гүлдер жасайды. Ол гигроскопиялық кеңеюге және қысылуға қабілетті құрғақ бота өсімдігі. Дегенмен, ол нағыз қайта тірілу өсімдігі емес, немесе "Ерихонның жалған гүлі", ол құрғаған күйінен қайта жанданып, тыныс алу және фотосинтез процестерін қайта бастай алатын нағыз қайта тірілу өсімдігі.

Аттар

Жалпы атауларына Мәриям гүлі, Әулие Мария гүлі, Мария гүлі, ақ моMustard гүлі және Иерихон гүлі жатады.

Сипаттама

Құрғақшылыққа жоғары төзімді өсімдік, оның бұтақтары құрғағанда жиырылып, көп жылдар бойы жабық және құрғақ күйде қалады, ылғал немесе суға тигенде қайта ашылып, барлық серпілісі мен сұлулығын қалпына келтіреді. Жаңбырлы маусымнан кейін өсімдік кеулеп, жапырақтары түсіп, бұтақтары тығыз шарға жиырылып, астырғылыққа (астивацияға) түседі. Шардың ішінде жемістер жабық күйде қалып, тұқымдарды қорғайды және олардың мерзімінен бұрын таралуына кедергі келтіреді. Тұқымдар өте төзімді және жылдар бойы ұйықтау күйінде қалуы мүмкін. Кейінгі жаңбырлы маусымда ылғалданғаннан кейін шарлар ашылып, өсімдік ұйықтан оянады, нәтижесінде капсулалық жемістер ашылып, тұқымдар таралады. Егер су жеткілікті болса, тараған тұқымдар бірнеше сағаттың ішінде өне бастайды. Жиырылғаннан кейін, желдің өзі оны көтеріп, ұзақ қашықтықтарға сүйреп апаруы мүмкін, осылайша Азияның түрлі елдерінің шекараларын кесіп, далалар мен шөлдер арқылы міндетті түрде саяхаттап, тұқымдарын таратуға мүмкіндік береді. Тұқымдардың бір бөлігі жаңбыр тамшыларының әсерінен тұқымға қосылған қанатша тәрізді мүшеге тиіп, аналық өсімдіктің жанына шашырап түседі. Тұқымдардың жабысқақ қабығы бар, ол топыраққа жабысуға көмектеседі, бұл криптобиоздың бірнеше механизміне қатысатын дисахарид қанты. Суға толыққаннан кейін өсімдік жаңа жапырақтар, гүлдер мен жемістер шығарады деген мәлімдеме даулы; керісінше, тұқымдар кейде өлі аналық өсімдіктің жемісінде отырғанда жаңа өсімдіктерге өсіп шығуы мүмкін. Анастатика ең танымал құрғақ дала өсімдігі ретінде сипатталған. Құрғағаннан кейін шарлар бөлініп, желмен таралады. Бұл құрғақ дала өсімдігінің әдеті құмдарға көмілуден сақтану механизмі ретінде түсіндірілген. Алайда, Анастатика бұл әдетке тек әдебиетте ғана ие болуы мүмкін.

Мәдениет

Ежелгі заманнан бері ол климатты болжау үшін қолданылып келген, себебі өсімдік гигрометрі ретінде, дана адам немесе шаман оны сәтті болжаған. Құрғақ ауа райында өсімдік толығымен жабылады; ылғалды ауа райында ол ақырындап ашылады; жаңбыр жауатын болса, ол өте әдемі түрде және бұлттар жақындаған сайын жылдамдығы өзгеріп ашылады.