Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бенин обасы (1483 ж. – 1504 ж.)
Oba of Benin (1483 AD – 1504 AD)
Озолуа, бастапқыда Окпаме ханзадесі деп аталған, Бенин Корольдігінің он бесінші обасы болды. Ол соғыстар арқылы Корольдіктің аумағын кеңейтіп, Португалия империясымен байланысты күшейтті. Кейіннен Эдо тілінде «Озолуа Жеңімпаз» деп аталды. Ол Бенин Корольдігі тарихындағы маңызды тұлға және бүгінгі күнге дейін аймақтың фольклорында және тойларда ерекше орын иеленеді.
Ozolua, originally known as Prince Okpame, was the fifteenth Oba of the Kingdom of Benin who reigned from c. 1483 AD – c. 1504 AD. He greatly expanded the Kingdom through warfare and increased contact with the Portuguese Empire, and was later called , meaning Ozolua the Conqueror in Edo. He was an important Oba in the history of the Kingdom of Benin and retains importance in the folklore and celebrations of the region.
Тарих
Принц Окпаме – 1440 жылдан 1473 жылға дейін билік құрған кезінде Бенин патшалығын едәуір кеңейткен Евуардың үшінші және кіші ұлы болды. Евуар қайтыс болғаннан кейін, оның аман қалған ең үлкен ұлы Еси, таққа отырғанда улы жебемен өлтірілді, ал екінші ұлы Олуа жеті жыл бойы күшті ішкі қарсылықпен билік жүргізді. Патшалықты басшылар тобы қысқа мерзімге билегеннен кейін, 1483 жылы үш жылдық үзілістен соң принц Окпаме Оба атанды және Озолуа есімін алды. Оның билігі Бенин патшалығының айтарлықтай әскери кеңеюімен еректелді. Оған Ово патшалығына жасалған сәтті шабуыл да кірді. Шабуыл туралы тарихи мәліметтер әртүрлі болғанымен, нәтижесінде Ово тәуелсіздігін сақтап қалды, бірақ Бенинге салық төлеуге міндетті болды. Португалдықтармен дипломатиялық байланыста ол 200-ден астам шайқаста жеңіске жеткенін мәлімдеді (кем дегенде бір дерек көзі ол өзі бір кезде Португалияға барғанын көрсетеді). Аңыз бойынша, Архуахан үлкен әскер жинап, қалада қалған халқына сеніммен айтады: егер ол жеңіске жетпесе, олар оның барлық мүлкін жақын жердегі көлге тастауы керек. Оның әскері Бенин қаласына қарай жылжығанда, қала тұрғындары мен Эсиги әскері шайқастан қашу үшін қашып кетеді. Архуахан жеңіске жетпегеніне көңілі толады, ал ауыл тұрғындары оның қайғылы қайтысын көріп, жағдайдың нашарлағанын ойлап, оның мүлкін көлге лақтырады. Ол мүлкін іздеп соңғы рет көрінеді. Көптеген дереккөздер оның билігі 1504 жылы аяқталғанымен келіседі, бірақ қайтыс болған күні туралы пікірлер әртүрлі. Гастингс оның 1504 жылы әскери жетекшілер тарапынан, қару-жарақпен қамтамасыз ету уәдесі орындалмағандықтан, тақтан алынып, өлтірілгенін айтады. Ал көптеген басқа дереккөздер оның 1520 жылы табиғи себептерден қайтыс болғанын көрсетеді.
Prince Okpame was the third and the youngest son of Ewuare who had significantly expanded the Kingdom of Benin during his reign from 1440 until 1473. Following the death of Ewuare, his eldest surviving son, Esi, was assassinated by a poison arrow at his coronation and his second oldest son, Olua, ruled with significant domestic dissent for seven years. After a short lived rule of the kingdom by a collection of chieftains, Prince Okpame was named the Oba in 1483 after a three year interregnum and took the name Ozolua. His rule was defined largely by significant military expansion of the Kingdom of Benin. This included a successful attack against the Kingdom of Owo. While historical accounts of the battle differ, the result left Owo with its independence while still requiring that it pay tribute to Benin. In diplomatic exchanges with the Portuguese, he claimed to have been victorious in over 200 battles. (at least one source indicates that he himself went to Portugal at some point According to the tale, Arhuahan brings together a substantial force and with significant confidence tells the people remaining in his city that if he fails to be victorious they should throw every possession of his into the nearby lake. As his army pushes to Benin City, the resident of the city and Esigie's army flee to avoid battle. Arhuahan returns disappointed that he did not have the chance at victory and the villagers seeing his dejected return assume the worst and throw his possessions into the lake, he follows his possessions never to be seen again. Although sources agree on the general date of the end of his reign at 1504, they disagree on the date of death. Hastings claims that he was deposed in 1504 and assassinated by military leaders when the promise of firearms did not materialize. Most other sources date his death from natural causes to 1520.