Кіріспе
Тіс сырғанағы - ауру тісті сырғанауға арналған құрал. Антибиотиктер пайда болғанға дейін тісті жұқтыруды емдеу әдісі ретінде көбінесе тісті жұту әдісі таңдалатын.
The dental key is an instrument that was used in dentistry to extract diseased teeth. Before the era of antibiotics, dental extraction was often the method of choice to treat dental infections, and extraction instruments date back several centuries.
Тарих
Тіс кілті (Clef de Garengeot, Fothergill Key, English Key, Dimppel Extractor немесе Tooth Key) алғаш рет 1742 жылы Александр Монроның "Медициналық очерктер мен байқаулар" еңбегінде айтылған, бірақ шамамен 1730 жылдан бастап қолданылып келген. Ол 20 ғасырда танымал болды, содан кейін оны заманауи форцеппен алмастырды.
Құрылымы мен қолданылуы
Есіктің кілтінің үлгісі бойынша, тіс кілтін алдымен аспапты ауызға көлденең түрде енгізе отырып, содан кейін оның "қақасы" тістің үстінен тартылады. Құрал тісті босату үшін айналдырылды. Бұл тісті сындырып, жақ сүйектерін сындырып, жұмсақ тіндерді зақымдауға әкелді. Тіс кілтінің дизайны жылдар бойы дамыды. Алғашқыда тісті тік ұстайтын, сондықтан ол тісті тістеп жатқан тістің жанындағы тіске қысым жасайды. Бұл 1765 жылы Ф. Ж. Лебердің жаңа дизайнына әкелді, онда білік сәл бүгілген. 1796 жылы тырнақ айналмалы құрал арқылы бекітіліп, оны әр түрлі орындарға пружиналық ұстағышпен орнатуға мүмкіндік берді. Медициналық құралдар шығаратын компания Charriere сияқты жаңа үлгілерде бірін-бірі ауыстыратын тырнақтар бар. 19 ғасырдың аяғында, әсіресе сэр Джон Томес танымал болған форцепстің пайда болуы, тіс кілті негізінен ескірген. Алайда, 20 ғасырдың аяғында оның қолданысын біршама жаңғыртқан "Димпель экстракторы" атты заманауи нұсқасы пайда болды.