Кіріспе

Американдық ғалым Роберт Оуэн Кёхан (Robert Owen Keohane, 3 қазан 1941 жылы туған) – халықаралық қатынастар және халықаралық саяси экономика салаларында қызмет ететін американдық ғалым. Оның әсерлі "Гегемониядан кейін" (1984) кітабы жарық көргеннен кейін ол халықаралық қатынастардағы неолибералдық институционализм теориясымен, сондай-ақ 1970-ші жылдардағы халықаралық қатынастардағы трансұлттық қатынастар және әлемдік саясатпен тығыз байланысты болды. Қазіргі таңда Принстон қоғамдық және халықаралық істер мектебінің халықаралық істер жөніндегі зейнеткер профессор (Professor Emeritus) қызметін атқарады, бұрын Свартмор колледжінде, Дьюк университетінде, Гарвард және Стэнфорд университеттерінде оқытумен айналысты. 2011 жылы халықаралық қатынастар саласындағы ғалымдар жүргізген сауалнама нәтижесінде Кёхан соңғы жиырма жылдағы ғылыми ықпалы мен зерттеулерінің сапасы тұрғысынан екінші орынды иеленді. Ашық оқу жоспары (Open Syllabus Project) мәліметтері бойынша, Кёхан саяси ғылым курстарының студенттік оқу бағдарламаларында ең көп сілтеме берілген автор болып табылады.

Ерте өмір және білім

Кеохан Чикаго университетінің ауруханасында дүниеге келген. Бесінші сыныпқа дейін Чикаго университетінің зертханалық мектептерінде білім алған. Ол 10 жасқа толғанда, отбасы Маунт-Карролл қаласына (Иллинойс штаты) көшіп, онда ол мемлекеттік мектепке барып, ата-анасы Шимер колледжінде сабақ берген. 10-сыныптан кейін Кеохан Шимер колледжінің ерте қабылдау бағдарламасы арқылы оқуға түсті, бұл бағдарлама 1950 жылдан бері таңдалған орта мектеп оқушыларына орта мектепті бітірмей-ақ колледжге түсуге мүмкіндік береді. Кейіннен, Кеоханнан Шимердегі ерте қабылдау бағдарламасымен алған білімін Гарвардтағы дипломдық жұмысымен салыстыруды сұрағанда, ол: «Меніңше, Шимердегі осындай ерте қабылдау бағдарламасымен оқығандардан гөрі жарықтанған адамдармен бірге болған емеспін» деді. Қазіргі уақытта Кеохан Шимер колледжінің қамқоршылар кеңесінде қызмет етеді. 1961 жылы Шимер колледжін бітіріп, бакалавр дәрежесін алған. Ол Гарвард университетінің профессоры Стэнли Хоффманның шәкірті болған. Джудит Шкларды жоғары оқу орнындағы ең бағалы ақыл-ой кеңесшісі деп сипаттады. Кеохан «Гегемониядан кейін» атты еңбегіндегі теориялық ойларын қалыптастыру процесін 1970 жылдардың аяғында былайша еске алады: «Структуралық реализм мен гегемония тұсында 1970 жылдардың аяғында біз күнін-күніне байқап отырған институционалды саясатты үйлестіру аномалия сияқты көрінетін. Бұл теориямен сәйкес келе ме, әлде теорияның өзінде кемшілік бар ма? Ынтымақтастық үшін бір мемлекеттің үстемдігі немесе гегемониясы қажет пе? Мен бұл мәселені толыққанды түсінбедім, тіпті жауабы да болмады, Миннесота университетінде экономист Энн Крюгер ұйымдастырған және Ұлттық ғылым қоры демеушілік еткен кездесуге қатысқанға дейін. Сол кездесуде Чарльз П. Киндлбергер халықаралық қатынастарға «транзакциялық шығындар», тәуекел және белгісіздіктің әсері туралы айтты. Осы уақытқа дейін транзакциялық шығындар туралы естімеген едім, бірақ Стэнфордқа оралған соң, «Ұйымның жаңа экономикасы» туралы білетін достарым мен әріптестерімнің көмегімен бұл мәселелерді зерттей бастадым. 1979 жылдың желтоқсан айында Стэнфордтағы кабинетімде, кампусқа қарап тұрғанда, осы теориялардың халықаралық ынтымақтастықты түсіну үшін қаншалықты маңызды екенін түсінгенімде, «Аха!» деген сезімді әлі есімде сақтаймын. Джозеф Наймен бірге Кеохан экономикалық істерде биліктің фрагментацияланғанын және таралуын сипаттау үшін «күрделі өзара тәуелділік» тұжырымдамасын жасады. Кеоханның 1984 жылғы «Гегемониядан кейін» кітабы жаңа институционалдық экономикадан алынған түсініктерді пайдаланып, халықаралық жүйе гегемонның болмауына қарамастан тұрақты бола алатынын көрсетті, осылайша гегемоникалық тұрақтылық теориясын жоққа шығарды. Кеохан «International Organization» журналының бағытын халықаралық ұйымдарға бағытталған зерттеулерден жалпы халықаралық қатынастар журналына өзгертуде маңызды рөл атқарды; қазір бұл IR саласындағы жетекші журнал. Ол 1968 жылы журналға қосылды. 2005 жылы «Foreign Policy» журналы жүргізген сауалнамада ол халықаралық қатынастар бойынша ең ықпалды ғалым деп танылды. Ол Лиза Мартин, Эндрю Моравчик, Лейна Мосли, Бет Симмонс, Рональд Митчелл және Хелен В. Мильнер сияқты саяси ғалымдарды оқытқан. Оның басқа студенттерінің арасында Фарид Закария бар. 2013 жылдың күзінде ол Берлиндегі Америка академиясында «Альянц» арнайы қонағы болды. 2014 жылы ол Америка саяси ғылымдар қауымдастығының Джеймс Мэдисон сыйлығымен марапатталды. 2016 жылы ол Халықаралық қатынастар: тарих және теория бойынша Балзан сыйлығын алды.

Жеке өмір

Ол Свартмор колледжінде профессор ассистенті болып жұмыс істеген кезеңде Вьетнам соғысына қарсы белсенділік танытты, сонымен қатар 1968 жылғы президенттікке үміткер Юджин Маккартиді қолдау науқанына қатысты. Кеохан Дьюк университеті мен Уэлсли колледжінің бұрынғы президенті, белгілі саяси ғалым Наннерл О. Кеоханға үйленген. Олардың төрт ересек баласы бар: Сара, Стефан, Джонатан және Натаниел.