Кіріспе

Богемиялық суретші (1877–1942)

Тавик Франтишек Шимон (13 мамыр 1877, Железнице, Богемия (қазіргі Чехия) – 19 желтоқсан 1942, Прага) – чех суретшісі, гравер және ксилограф. Франтишек Шимон болып туған ол кейіннен анасының қыздық аты болған «Тавик» есімін қосымша алды және әдетте өнер туындыларын Т. Ф. Шимон деп қол қоятын. Чехословакиядағы коммунистік кезеңде оның еңбектеріне көңіл жеткіліксіз болса, соңғы жылдары оның туындыларына қызығушылық артып келеді.

Өмір және мансап

Шимон Жичинге жақын Железницеде (сол кезде Айзенштадт деп аталған) дүниеге келді. Прагадағы Көркемсурет академиясының студенті кезінде ол Италияға, Бельгияға, Англияға және Францияға саяхаттауға мүмкіндік берген стипендия алды. 1905 жылы Прагада өзінің алғашқы жеке көрмесін, ал 1906 жылы Парижде көрмесін ұйымдастырды. Оның кең саяхаттары оны Нью-Йорк, Лондон, Нидерланды, Испания, Марокко, Цейлон (қазіргі Шри-Ланка), Үндістан және Жапонияға жеткізді, олардың бейнелері оның туындыларында көрінеді. 1904–1914 жылдары Парижде тұрғаннан кейін Шимон Прагаға оралып, 1928 жылы Көркемсурет академиясының профессоры болды. 1917 жылы ол кейін төрағалық еткен Чех графикалық суретшілердің «Холлар» қауымдастығының негісқалаушы мүшесі атанды. Оның ең танымал туындылары Прага, Амстердам, Нью-Йорк және Париж қалаларына арналған, сонымен қатар портреттер, автопортреттер және Чехия мен Словакияның ауылдық жерлерінің суреттерін қамтиды. Шимонның стиліне француз импрессионистері күшті әсер етті, және, мүмкін, олар арқылы жапон гравюрасы техникасы, әсіресе жұмсақ кескіндемесі бар түсті акватинталар әсер етті. Шимон мезотинт өнерінде де шебер болды, бірақ бұл қиын техникада өте аз туынды жасады, олардың көпшілігі қара түстің нәзік тонбағындағы әйелдер бейнесі болды.

Дүниежүзілік саяхат 19261927

Шимон өмірінің 49-ын тойлағанда өміріндегі ең маңызды саяхатын бастады. 1926 жылдың қыркүйегінде Шербургтен шығып, АҚШ арқылы, жаңа салынған Панама каналы арқылы Тынық мұхитымен Қиыр Шығысқа дейін, содан кейін Цейлон және Таяу Шығыс арқылы Еуропаға оралды. Отанына оралғаннан кейін ол өзінің хаттарын жинақтап, 1928 жылы Прагадағы Дж. Отто баспасында жарық көрген «Listy z cesty kolem světa» («Дүние жүзінен хаттар») атты кітабын шығарды. Оның үйге жазған хаттары мен жазбалары Ескі Еуропаға беймәлім әлемді ашады: Америкадағы күрделі жаңа механикалық қоғам, Қиыр Шығыстағы өзгерістерге ұшыраған империя және Цейлон аралындағы толыққанды жұмақ. Оның өткенге жасаған көріктері тарихты суретшінің көзімен көруге мүмкіндік береді, бізді неон шамдарының ғажайыптары мен гейшалардың бейнесі, коммерциялық әуе қатынасының болмауы және жақындарыңызбен және отбасыңызбен оқиғаңызды бөлісудің жалғыз жолы – үйге хаттар жіберу болған заманға қайтарады. Нью-Йоркке келгенде ол былай деп жазды: «Таңертең Нью-Йорк портына баяу жақындағанда кеме оркестрі ойнап жатты. Алыстан көкжиектердің сұлбаларын күміс тұманға батып бара жатқандай көрінді, жақындаған сайын олар көтеріліп, күннің шығысқан жеріне қарсы тұрды. Біз үлкен портқа кіргенде бойымды діріл қаптады, айналамызда жұқа ғимараттар мен фабрикалардан шыққан түтін көтеріліп тұрды». 2014 жылы оның кітабы алғаш рет ағылшын тіліне «Letters from a Voyage Around the World» («Дүние жүзінен саяхаттан хаттар») деп аударылып, суретшінің немересі Михал Шимонның кіріспесімен жарық көрді.