Макс Нойтер: Немец математигі және алгебралық геометрияның негізін қалаушысы
Max Noether
Макс Нетер (1844-1921) – неміс математигі, алгебралық геометрия және алгебралық функциялар теориясымен айналысқан. Әкесі – Эмми Нетер. Математика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс математигі (1844–1921)
German mathematician (1844–1921)
Макс Нотер (24 қыркүйек 1844 – 13 желтоқсан 1921) – алгебралық геометрия және алгебралық функциялар теориясы саласында жұмыс істеген неміс математигі. Ол "XIX ғасырдың ең көрнекті математиктерінің бірі" деп есептеледі. Ол Эмми Нотердің әкесі болған.
Max Noether (24 September 1844 – 13 December 1921) was a German mathematician who worked on algebraic geometry and the theory of algebraic functions. He has been called "one of the finest mathematicians of the nineteenth century". He was the father of Emmy Noether.
Өмірбаян
Макс Нотер 1844 жылы Мангеймде, бай еврей саудагерлер отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Элиас Самуэль 1797 жылы Брухсалда бизнес бастаған. 1809 жылы Баденнің Ұлы Герцогтығы "Төзімділік жарлығын" қабылдады, ол еврей отбасыларының әрбір еркек басшысына мұрагерлік тегін берді. Осылайша Самуэльдер Нотер отбасы атанды, ал олардың ұлы Герц (Макстің әкесі) осы атауларды христианданудың бір бөлігі ретінде Герман болып өзгерді. Макс Герман мен оның әйелі Амалия Вюрцбургердің бес баласының үшіншісі еді. 14 жасында Макс полиомиелитке шалдықты және өмірінің соңына дейін оның салдарынан зардап шекті. Өзі оқып, жоғары математиканы үйреніп, 1865 жылы Гейдельберг университетіне түсті. Ол бірнеше жыл бойы сол жердегі факультетте жұмыс істеді, содан кейін 1888 жылы Эрланген университетіне көшті. Ол сол жерде алгебралық геометрия саласын құруға көмектесті. 1880 жылы ол тағы бір бай еврей саудагер отбасының қызы Ида Амалия Кауфманнға үйленді. Екі жылдан кейін олардың алғашқы баласы дүниеге келді, оған анасының құрметіне Эмилия ("Эмми") деп ат қойылды. Эмми Нотер абстрактілі алгебраның маңызды тұлғасына айналды. 1883 жылы олардың Альфред есімді ұлы дүниеге келді, ол кейін химияны оқыды, бірақ 1918 жылы қайтыс болды. Олардың үшінші баласы Фриц Нотер 1884 жылы дүниеге келді, ол да Эмми сияқты математик ретінде танымал болды; ол 1941 жылы Кеңес Одағында өлім жазасына кесілді. Төртінші баласы Густав Роберт туралы көп мәлімет жоқ, ол 1889 жылы дүниеге келді; ол үнемі ауруға шалдықты және 1928 жылы қайтыс болды. Нотер көп жыл бойы Эрлангенде ординар (толық профессор) болып қызмет етті және 1921 жылдың 13 желтоқсанында сол жерде қайтыс болды.
Max Noether was born in Mannheim in 1844, to a Jewish family of wealthy wholesale hardware dealers. His grandfather, Elias Samuel, had started the business in Bruchsal in 1797. In 1809 the Grand Duchy of Baden established a "Tolerance Edict", which assigned a hereditary surname to the male head of every Jewish family which did not already possess one. Thus the Samuels became the Noether family, and as part of this Christianization of names, their son Hertz (Max's father) became Hermann. Max was the third of five children Hermann had with his wife Amalia Würzburger. At 14, Max contracted polio and was afflicted by its effects for the rest of his life. Through self study, he learned advanced mathematics and entered the University of Heidelberg in 1865. He served on the faculty there for several years, then moved to the University of Erlangen in 1888. While there, he helped to found the field of algebraic geometry. In 1880 he married Ida Amalia Kaufmann, the daughter of another wealthy Jewish merchant family. Two years later they had their first child, named Amalia ("Emmy") after her mother. Emmy Noether went on to become a central figure in abstract algebra. In 1883 they had a son named Alfred, who later studied chemistry before dying in 1918. Their third child, Fritz Noether, was born in 1884, and like Emmy, found prominence as a mathematician; he was executed in the Soviet Union in 1941. Little is known about their fourth child, Gustav Robert, born in 1889; he suffered from continual illness and died in 1928. Noether served as an Ordinarius (full professor) at Erlangen for many years, and died there on 13 December 1921.