Кіріспе

Неміс математигі және астрономы (1790–1868)

Август Фердинанд Мёбиус (17 қараша 1790 – 26 қыркүйек 1868) – неміс математигі және теориялық астрономы.

Ерте өмір және білім

Мёбиус Саксонияның Шулпфорта қаласында дүниеге келді. Ол анасының тарапынан дін реформаторы Мартин Лютерден тараған. 13 жасқа дейін үйде оқыды, содан кейін 1803 жылы Шулпфортадағы колледжге түсіп, 1809 жылы бітірді. Одан кейін Лейпциг университетінде математик және астроном Карл Моллвайдтың басшылығымен астрономияны оқыды. 1813 жылы Геттинген университетінде математик Карл Фридрих Гаусспен астрономияны зерттеуге кірісті, ал Гаусс сол кезде Геттинген обсерваториясының директоры болды. Содан кейін ол Карл Гаустың ұстазы Иоганн Пфаффпен Галле университетінде оқыды, онда 1815 жылы "Тұрақты жұлдыздардың тұтылуы" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. 1853 жылы Шлефлидің 4 политопты ашқанға дейін Мёбиус (Кейли және Грассманмен бірге) геометрияның үш өлшемнен артық болу мүмкіндігін ұсынған үш адамның бірі болды. Оның құрметіне көптеген математикалық ұғымдар аталған, оның ішінде Мёбиус жазықтығы, проективтік геометрияда маңызды Мёбиус түрлендірулері және сандар теориясының Мёбиус түрлендіруі. Оның сандар теориясына деген қызығушылығы маңызды Мёбиус функциясы μ(n) және Мёбиус инверсия формуласына әкелді. Евклид геометриясында ол нәтижелерді жеңілдету және біріктіру үшін белгіленген бұрыштар мен сызық кесінділерін жүйелі түрде пайдалануды дамытты.