Кіріспе

Питер Кэридің 1985 жылғы романы Illywhacker - австралиялық жазушы Питер Кэридің романы. 1985 жылы басылып шыққан бұл кітап коммерциялық және сыншылдардың табысына ие болды, бірнеше марапаттар жеңіп алды және Букер сыйлығының қысқа қатарына енді. Метафикция немесе сиқырлы реализм деп саналатын романның авторы - өтірікші, алдамшы және сенімді адам Герберт Баджерри, атаудың "илливакері" және 1919-1980 жылдар аралығында Австралиядағы оның пикарестік өмірінің тарихын баяндайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романды басты кейіпкер Герберт Бэджери кең хронологиялық тәртіппен баяндаған, бірақ жиі дегресиялар бар, олар Бэджеридің өзі мен көптеген кейіпкерлердің өмірлік оқиғалары мен өмір тарихымен байланысты. Бұл оқиға 1919 жылы 33 жастағы Герберт ұшағын бұрынғы бай бұқа бағушы Джек Макграттың маңында жерге қондырғаннан кейін басталады. Герберт Джекпен достыққа түседі және оны ұшақ фабрикасын салуға инвестиция салуға көндіреді. Герберт сонымен қатар Джектің жасөспірім қызы Фибидің сүйіктісі болады, ол бұрын мұғалім Аннет Дэвидсонмен лесбияндық қарым-қатынаста болған. Джек Герберт пен басқа да әлеуетті инвесторлар арасындағы дау-дамайдан кейін өзін-өзі өлтіреді. Герберт Фибиге үйленеді және олар екі балаға ие болады, Чарльз және Соня. Герберттің ұшағын ұшатынды үйренгеннен кейін Фиби оны ұрлап, күйеуі мен балаларын тастап, Аннеттпен бірге тұрады. Герберт қысқа уақытқа Джектің жесірі Моллидің сүйіктісі болады, бірақ ол өмір сүру үшін жолға шығады, көбінесе екі баласымен бірге сенімділік қалжыңшысы ретінде. Ол бұрынғы медицина студенті, биші болған, коммунистік агитатор Иззи Калецкийге үйленген Лия Голдштейнмен танысады. Ол және Герберт ғашықтар болып, әртүрлі әрекет жасайды, бірақ Лия апаттан кейін екі аяғы да ампутацияланған Изиге қамқорлық жасауға оралады. Сония қайтыс болады, ал Герберт балалық шағында ұстазы болған қытайлық Гун Це Инге шабуыл жасағаны үшін түрмеге қамалады, оның саусағы жыртылған. Түрмеде Гербертке ыдыстағы сақталған саусақты ұсынады және ыдысқа қарап, көрерменге қызықты көріністерді ұсынады. Өмірінің көп бөлігінде сауатсыз болған Герберт оқып, ақырында Австралия тарихы бойынша диплом алады. Чарльз жануарлар саудагері болады және Емма Андерхиллді қорқып қалған Goanna-ның тырнағынан құтқаруды қажет еткенде кездеседі. Чарльз Еммаға ғашық болып, әкесі оның әлсіз психикалық жағдайы туралы ескерткеніне қарамастан, үйленеді. Чарльз мал сатумен айналысып, үлкен үйлерге қоныс аударды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол әскерге түсуді ойлайды, бірақ есту қабілетіне байланысты қабылданбайды. Оның шешімінен жапа шеккен Эмма гоаннаның қақпағына түсіп, өмірінің қалған бөлігінде бейімделген қақпақта өмір сүруін жалғастырады. Лия Чарльзға көмектесу үшін қайта оралады, бірақ сонымен қатар Чарльздың кеңейтілген үйінің бөлігі ретінде қақпақта өмір сүре бастайды. Түрмеден шыққаннан кейін Герберт Чарльзмен бірге үй жануарларын сату орнына барады. Ол Чарльз дүкенінің бір бөлігін қайта құруға тырысады, бірақ бұл әрекеті апатқа ұшырайды. Герберт Чарльздың кіші ұлы Хиссаомен достыққа түседі, ол сәулетші болуды армандайды. Герберт инсульт алады, ал Чарльз өзінің дүкені қалай оның америкалық қолдаушыларының қолдауын жалғастыра алатынын қарастыруға мәжбүр болады, олар Чарльздің қалауына қарсы жануарларды заңсыз экспорттағысы келеді. Эмма Герберттің сауытына ие болады, онда Инның саусағы бар және ол бөтелкеде жыртқыш көріп отырғанын айтады, ол сонымен қатар Хиссаоның туған бауыры деп мәлімдейді. Арыздан алаңдаған Чарльз Эмманың қасқыршасын өлтіреді, ал қаруды өзіне қарай бұрады. Хиссао жануарларды контрабандалау арқылы отбасылық бизнесті сақтау үшін сәулет өнерінен бас тартпайтынын айтады, бірақ ол солай етеді, бай болады және көп саяхаттайды. Ол контрабандалық жолмен әкеліп жатқан сирек кездесетін құсты өлтіреді, содан кейін ол бизнестегі үлесін жапон инвесторларына сатады және өз жобасына сәйкес емпорияны қайта тұрғыза бастайды, оған сәйкес ол Австралия халқының таңқаларлық және даулы мұражайына айналады.

Қабылдау

"Илливакер" сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, бірнеше марапаттарға ие болды. Газеттің редакторы Говард Джейкобсон "Нью-Йорк Таймс" газетінде кітапты "ұзақ, көп сөйлеуші, күлкілі, әсерлі, әзіл-оспақ, ыстық ызалы роман" деп атаған.