Кіріспе

1985 жылы Майкл Ричи түсірген американдық нео-нуар комедиялық триллер фильмі.

«Флетч» – 1985 жылы Майкл Ричи режиссерлік еткен және Эндрю Бергман сценарий жазған американдық комедиялық триллер фильмі. Грегори Макдональдтың танымал «Флетч» романдарының негізінде түсірілген бұл фильмде Чеви Чейз аттас кейіпкерді сомдайды. Тим Мэтисон, Дана Уилер Николсон, Джина Дэвис және Джо Дон Бейкер де фильмде ойнайды. Фильмнің оқиғасы Лос-Анджелес Таймс газетінің тілшісі Ирвин М. «Флетч» Флетчердің басынан өткен оқиғаларға арналған. Оған миллионер өзін өлтіру үшін үлкен ақша сыйлық ұсынады, өзінің өмірлік сақтандыру полисін қолдану үшін, өлімге келе жатқан қатерлі ісігі бар екенін айтады. Бірақ Флетч бұл адамның ауру емес екенін білгенде күдік тудырады, тергеуді жалғастырғанда өміріне қауіп төнеді. «Флетч» сыншылардың жоғары бағасын алды және кассада табысты болды – ол шыққан жылы ең көп табыс әкелген 50 американдық фильмнің қатарында болды. Кейіннен ол культті фильмге айналды және 1989 жылы «Флетч тірі» атты жалғасы шықты. Келесі онжылдықтарда серияны жаңартуға жасалған көптеген әрекеттер сәтсіз аяқталды. 2022 жылы Джон Хаммның басты рөлде ойнаған «Мүсілімдік, Флетч» атты тағы бір фильм шықты.

Сюжет

Лос-Анджелес таймс газетінің жасырын тілшісі Ирвин М. "Флетч" Флетчер (өздігінен "Джейн Доу" деген атпен жазады) Лос-Анджелес жағажайларындағы есірткі саудасын әшкерелейтін мақала дайындап жатыр. Ол есірткіге тәуелді адам рөлінде жүргенде, Бойд Авиация компаниясының атқарушы вице-президенті Алан Стэнвик оған жоласады, ол Флетчті шын мәнінде есірткіге құмар адам деп ойлайды. Стэнвик сүйектерінде қатерлі ісік бар екенін, көбінесе бірнеше ай ғана тіршілік етуге мүмкіндігі бар екенін айтады және осыған байланысты азаптан құтылуды қалайды. Стэнвик Флетчке өзінің сарайында бірнеше күн ішінде өлтіріп, оқиғаны қарақшылыққа ұқсатып, Рио-де-Жанейроға қашу үшін 50 мың доллар ұсынады. Флетч Стэнвиктің айтқанына толық сенбесе де, келісімге келеді. Ол әріптесі Ларримен бірге есірткі туралы жазбасын аяқтаудың орнына Стэнвикті зерттеуге кіріседі, бұл оның редакторы Франк Уокерді ренжітеді. Дәрігер кейпінде Флетч ауруханаға барып, Стэнвиктің медициналық картотекасын қарап, оның ісігі жоқ екенін біледі. Флетч Стэнвиктің әйелі Гейлге оның теннис клубына барады. Ол Аланның досы болып, оған қызығушылық танытады. Стэнвиктің қаржылық жағдайын зерттеген Флетч Гейлдің жақында Бойд Авиациядағы жеке акцияларын 3 миллион долларға айналдырып, күйеуіне Юта штатының Прово қаласында ранчо сатып алу үшін бергенін анықтайды. Флетч Провоға сапар шегіп, жылжымайтын мүлік агенттігінің кеңсесіне кіріп, ранчоның бағасы бар болғаны 3 мың доллар екенін біледі. Сонымен қатар, полиция бастығы Джерри Карлин Флетчтің есірткі туралы хабарламасын алады. Ол Флетчке мақаласының жағажайдағы оның жасырын операциясын құлатпауы керектігін ескертеді. Карлин Флетчке тергеуді тоқтатуға келіспесе, өлтіретінін айтады. Теннис клубында Флетч клубтың мақтанышпен жүретін мүшесі Тед Андерхиллдің официантқа айқайлағанын көріп, оған қарсы қарымта жасап, Андерхиллдің шот есебінен Гейлге жеке кабинада қымбат түскі ас ұйымдастырады. Флетч оған Аланның кісі өлтіру жоспарын және ранчоның нақты бағасын айтады. Ол оны тергеуді жалғастыруға көндіреді. Флетч Стэнвиктің полиция бастығы Карлинмен күдікті портфель алмасуын көреді, бірақ олардың кездесуінің мәнін анықтай алмайды. Пәтерінде полицияның күтіп отырғанын сезіп, Флетч жасырынып, Провоға қайтады. Сақтандыру сақшысы рөлінде ол Стэнвиктің ата-анасымен сұхбаттасып, Стэнвиктің сегіз жыл бойы басқа әйелге үйленгенін біледі; Гейлмен жасаған бігамдық некесі оған оның байлығына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Флетч жоспарланған кісі өлтіру түні Стэнвиктің сарайына келеді, бірақ Стэнвик оны өлтіру үшін күтіп отырғанын көреді. Флетч өзінің тілші екенін және Стэнвиктің өзінің өлімін сахналау жоспарын білгенін айтады: Флетчті (сыртқы келбеті Стэнвикке ұқсас) өлтіріп, денесін тану мүмкін емес күйге дейін өртеп, бірінші әйелімен және Гейлдің 3 миллион долларымен Бразилияға қашу. Сондай-ақ, Стэнвик жеке ұшағын Оңтүстік Америкадан есірткі тасымалдау үшін пайдаланған, оны бұрын сотталған Сэм мен Гаммиге жағажайларда таратуға шантаж жасаған Карлинге жеткізген. Карлин күтпеген жерден пайда болады; Стэнвиктің бас бостандығынан бас тарту үшін оның есірткі ақшасынан шамамен 1 миллион доллар алып қашу ниеті туралы білгенде, Карлин Стэнвикті атып өлтіреді. Карлин мен Флетч қару үшін күреседі, Гейл Карлинді теннис ракеткасымен артынан соғып, оны есінен айырады. Карлинге Флетчтің мақаласы жарияланғаннан кейін, Майлы Сэм мен Гаммидің куәліктерімен айып тағылды. Флетч Гейлмен кездесіп, оны Стэнвиктің билеттерімен және Андерхиллдің American Express картасын пайдалана отырып Риоға апарып, бірге демалады.

Актерлік құрам

Фильмде Флетчтің сүйікті командасы – Лос-Анджелес Лейкерс командасына көптеген сілтемелер бар, сондай-ақ Лейкерс ойыншысы Карим Абдул-Жаббар мен тікелей эфирдегі комментатор Чик Херн Флетч Лейкерс сапында ойнау арманында өздерінің ролінде пайда болады.

Даму

1974 жылы Грегори Макдональдтың «Флетч» романы жарық көргеннен кейін, «King Hitzig Productions» компаниясы романның киноқұқығын сатып алды. «Columbia Pictures» студиясында түсірілімдерді бастауға бірнеше әрекет жасалғаннан кейін, фильмнің түсірілімі тоқтап, 1976 жылы құқықтар продюсер Джонатан Берроузға өтті. «Columbia Pictures» фильмнен бас тарқаннан кейін, Берроуз оны Голливудтағы барлық студияларға ұсынды. Жаңа тактика қолданып, Берроуз сценарийді басқа атаумен және басқа түсті мұқабамен жіберді. Бұл күш-жігерге қарамастан, тіпті «Universal Pictures» компаниясы да, кейін фильмді өндіріп, таратуға келісетін компания, фильмді сатып алуға құзырлы болған жоқ. 1975 және 1981 жылдар аралығында «Флетч» фильмін қабылдамаған студиялардың қатарында: «New Line Cinema», «Columbia», «20th Century Fox», «Metro Goldwyn Mayer», «United Artists», «Paramount», «Warner Bros», «American International», «General Cinema», «Allied Artists», «Zanuck/Brown», «Universal», «Viacom», «First Artists», «Pathé» және «Time Life Films» болды. Берроуз Майкл Дугластың (бұл рөлге ертерек қарастырылған) фильмді жасауға болжай білгірлігі мен нық қадамдарына риза болды; оның жартылай інісі Питер Дуглас өзінің «Vincent Pictures» өндіріс компаниясы арқылы фильмді бірлесіп өндірді. Макдональдтың «Флетч» кітаптарына опциялық құқықтар берілгенде, автор актерлерді таңдау құқығында вето қою құқығын сақтап қалды. Ол Бёрт Рейнольдс пен Мик Джаггерді «Флетч» рөліне қабылдамады. Студия Шеви Чейзді «Флетч» рөліне ұсынғанда, Макдональд келісті, бірақ ол бұрын ешқашан Чейздің өнерін көрмеген еді. Дамудың алғашқы кезеңдерінде Джефф Бриджес, Чарльз Гродин және Барри Боствик «Флетчті» ойнауға қарастырылғандардың арасында болды. Бір кезде Джордж Сигалды да қарастырған, бірақ ол рөлден бас тартты. Берроуз Чейз бастапқыда рөлден бас тартқаннан кейін Ричард Дрейфусты да қалаған. Кейін Чейз Берроузға алғашқы ұсыныс туралы ешқашан білмегенін және оны сол кездегі менеджері қабылдамағандағын айтты. 2004 жылы «Entertainment Weekly» журналына берген сұхбатында Чейз бұл рөлдің өзінің сүйікті және ең табысты рөлі екенін растады. Чейз продюсер Алан Грейсман мен сценарист Эндрю Бергман жұмыс істегенге дейін рөлге ресми түрде келіспеді. Макдональд Чейзге «Мен Флетч рөлін сізге беруге дайынмын» деген телеграмма жіберді. Бергман сценарийді өте жылдам жазғанын еске алады. «Мен алғашқы нұсқасын төрт аптада жасадым, содан кейін импровизация болды және біз оны шумақ деп атағанбыз», - деді Бергман. Фил Алден Робинсон да сценарий бойынша кейбір жұмыстар жасады. Макдональд сценарийді оқып, түпнұсқа мәтіннен ауытқуларға ашуланды. Ол студияға хат жазып, көптеген наразылықтарын білдірді. Режиссер Ричи Макдональдты фильмнің түсірілім алаңына шақырды және оны кешкі асқа алып шықты, онда Макдональдтың айтуынша, «Ол маған менің қателескенімді бір-бірлеп көрсетті. Менің жағдайымды жақсы түсіндірді».

Түсірілім

Флетчтің түсірілімдері 1984 жылдың мамырында басталды. Фильмнің бір бөлігі Солтүстік Лейк-Сити халықаралық әуежайында, Прово және Орем қалаларында, Юта штатында, сондай-ақ Огденде, Юта штатында түсірілді, Mountain View мотелінен 24-ші көше эстакадасы арқылы шығысқа қарайғы көріністері бар. Актер Тим Мэтисонның сөзіне сүйенсек, Флетч – Чейздің есірткіге деген құмарлығын жеңгеннен кейінгі алғашқы фильмдегі рөлі болған. Дегенмен, студия Чейзді бақылауда ұстау үшін режиссер Майкл Ричиді шақырды. Түсірілім барысында Ричи сценарийге қатаң орай түсірілім жасап, содан кейін Чейзге еркіндік беріп, өздігінен ойын көрсетуге мүмкіндік берді. Комедияшы режиссер Ричимен жұмыс істегенді жақсы көреді, себебі ол оған импровизациялауға еркіндік берді: "Бәрі [қосақ актер] Тим Мэтисон менің атымды сұрағанда басталды. Дереу, қабақты түйіп: "Тед Нюгент"."

Өндірістен кейінгі

"Шеви өте ыстық болды", - деп еске алды Бергман. "Және ең керегі, Universal "Флетчті" әрқашан табысты фильм деп есептеді, тіпті алғашқы көрсетілімдер өте жақсы болмаса да, оны табысты фильм ретінде қарастырды. Олар ешқашан үрейленбеді. Олар: "Бұл табысқа жетеді" деді, оны табысты фильмдей сатты, содан кейін ол шынымен табысты болды. Бұл өте әдемі жоба болды." Дауыстау пост-өндіріс кезінде қосылды. Фильм үй жағдайында жақсы көрсеткіштер көрсетті, жалға берілуден 24,4 миллион доллар табыс әкелді.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes шолу агрегаторында 33 сыншының 79% оң пікір білдірді, орташа бағасы 6,8/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Керемет әзілдерге толы және оқиғасы шапшаң дамыған «Флетч» – Chevy Chase-тің өзіне тән мақтаншақтық пен әзіл-қалжыңын көрсететін ең жақсы фильмдердің бірі". Metacritic сайтында 11 сыншының бағасы бойынша 100 балдық жүйеде 68 бал алды, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" дегенді білдіреді. Фильм сыншысы Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 2,5 жұлдызын берді. Оқиғасы мен қосалқы актерлердің ойыны мақтауға лайық болғанымен, Эберт "басты рөлдегі актерлік өнер – кейіпкерді іздеп жүрген Chevy Chase-тің әдеттегі қимыл-қозғалыстарының жинағы" деп есептеді. Джин Сискел 1986 жылы Джонни Карсон бағдарламасында бұл фильмін Chase-тің ең сүйікті фильмі деп атады, фильмдегі Chase кейіпінің шынайы мейірімділігін басқа рөлдерімен салыстырып бағалады. Винсент Канби The New York Times газетіне жариялаған шолуында Chase-тің өнерін жоғары бағалап, "Ол бірден материалды салқынқандылықпен ойнап, сонымен бірге одан жоғары көтеріледі, фильмнің бәрі де аса маңызды емес екенін білгісі келеді" деп жазды. Time журналының Ричард Шикелі былай деп жазды: "«Флетч» фильміндегі жылдам, ақылды әзілдер кейде әлсіздіктің белгісі ретінде қабылданады. Сонымен қатар, олар фильмнің күшті әсерін күшейтеді. Кез келген сәтте кейіпкердің тілі шешілгенін күтесің". Chicago Reader газетіне жариялаған шолуында Дейв Кехр: "Chase пен Ritchie керемет үйлесімде, олардың екеуінің саркастикалық мінездерінің бірігуі 80-ші жылдардың комикалық стилінің жарқын мысалы. Бұл стиль – эмоциясыздыққа, жауаптың баяу болуына және риторикалық түрде асыра сілтелген билік иелеріне деген салқын үстемдікке негізделген" деп жазды. Нил Гайман Imagine журналы үшін «Fletch» фильмін қарап, оны "Chevy Chase-тің жасырын бақылаушы ретінде ойнаған өте қызықты детективтік комедия" деп сипаттады. Бұл фильм Грег Макдональдтың кітабына қарағанда нашар".

Үй медиасы

Fletch 1998 жылы DVD форматында жарық көрді, бірақ ол нұсқа тез арада қолжетімсіз болды. Universal Home Video 2007 жылдың 1 мамырында «Джейн Доу» – Fletch арнайы басылымын қайта шығарды. Фильм 1.85:1 анаморфты кең экранды форматта, ағылшын тіліндегі Dolby Digital 5.1 Surround дыбыс жолымен ұсынылады және «Жай ғана Андерхиллдерге есептеңіз: Fletch-ті жасау және есінде сақтау», «Джон Коктостаннан Гарри С. Трумэнға дейін: Әртүрлі кейіптер» және «Fletch-тің ең жақсы сәттері» ретроспективтік бейнематериалдарын қамтиды. IGN бұл нұсқаның әлі де VHS-те сақталған фильмге ие болғандар үшін жақсы балама екенін, бірақ «көбірек іздейтіндер нашар жасалған қосымшалар мен асығыс жасалған дыбыс жаңартуынан көңілі қалады» деген пікірде болды. Сонымен қатар, бұл фильм Universal компаниясының HD DVD форматында шығарған соңғы екінші фильмі болды (2008 жылдың 11 наурызы), ал кейін 2009 жылдың 2 маусымында Blu-ray дискісінде жарық көрді.

Мұра

"Флетч" культтік фильмге айналды. Флетч жанкүйерлерінің бір сайтымен сұхбатта Макдональд өзі: "Мен оны жақында қайта қарадым, және менің ойымша, Шеви мен Майкл Ричи оны жақсы жасады" деді.

Келесі және қайта жүктеу

Фильмнен кейін 1989 жылы "Флетч тірі" атты жалғасы шықты. 1990-жылдары Universal Studios-та "Флетч тірі" фильмінің жалғасы талқыланды. Кевин Смит Mallrats фильмін түсіргеннен кейін Universal компаниясымен байланысқа түскенде (өйткені Mallrats фильмін шығарған Gramercy Pictures компаниясы Universal компаниясына тиесілі болды), Chevy Chase-тің қатысуымен үшінші "Флетч" фильмін жасауға қызығушылық танытты, бірақ бұл жоспар іске аспады. 2000 жылдың маусым айында Кевин Смит Miramax Films компаниясында "Флетч" фильмін жазуға және түсіруге дайын екені жарияланды, себебі Universal Studios-қа тиесілі болған кітаптардың құқықтары қайтадан қолға тиді. Сол кезде Miramax компаниясының жетекшісі Харви Вайнштейн жаңа "Флетч" сериясы "Miramax Films компаниясының алғашқы сериясы" болады деген үмітін білдірді. Чейс пен Смит арасындағы жалғастыру жобасының маңыздылығына қатысты келіспеушіліктерден кейін, Смит "Флетч жеңді" жобасын таңдады, ол Флетчтің газетте кіші репортер болып жұмыс істеген кезеңін көрсетеді. Смит романның сюжеті мен кейіпкерлерін бұрынғы "Флетч" фильмдеріне қарағанда жақын ұстауға ниеттенді. Преквелді / шығу тарихын түсіру Смитке Чейссіз фильм жасауға мүмкіндік берер еді, сонымен бірге оған кадрлық көріністерде және/немесе баяндаушы ретінде камео рөлінде түсуге жол ашар еді. Сол кезде Смит Джейсон Ли мен Бен Аффлекті Флетч рөліне үміткер ретінде атады. 2003 жылдың тамызында фильмнің түсірілімі қаңтарда басталады деп хабарланды, Смит әлі де жобаны басқарып тұрды. Смит Лиді басты рөлге қоюға талап еткенімен, Miramax басшысы Харви Вайнштейн Лиге мүмкіндік беруден бас тартты, өйткені оның фильмдері кассада 30 миллион доллардан астам табыс тапқан емес. Флетч рөлі әлі де бос болды, Смит актерлердің тізімін қарастырды, оның ішінде Аффлек, Брэд Питт және Джимми Фэллон болды. Лоуренс "Флетч жеңді" және оның жалғасын түсіруге келісімшартқа қол қойды. 2007 жылдың сәуірінде Брэфф өзінің фильміне қайта түсу үшін жобадан бас тартқанын мәлімдеді. 2007 жылдың маусым айында Лоуренс жобадан шығып, оның орнына Стив Пинк тағайындалғаны хабарланды. 2011 жылы жобаның құқықтарын Warner Bros. сатып алды, олар бірнеше сценаристтерден сценарийлер сұрады, бірақ олар жарамсыз болып шықты. 2013 жылы Макдональдтың мұрагерлік мүлкін өкілдік ететін Дэвид Лист өзінің сценарийімен жобаға қатысты, ол Джейсон Судейкисті басты рөлге шақыруға жеткілікті болды. Студия сценарийді мақұлдады, ол "жүрекпен жасалған қимыл-комедия" деп сипатталды және режиссерді іздеу басталды. 2015 жылдың сәуірінде фильмді Warner Bros. бас тартқаннан кейін Relativity Studios-қа көшірді. Алайда, Relativity Media сол жылы және 2018 жылы банкротқа ұшырады. 2020 жылдың шілдесінде Miramax компаниясы жобаны қайта жандандырғаны туралы хабарланды. "Флетч" сериясының екінші кітабына негізделген "Мүкірлік ет, Флетч" фильмінде Джон Хамм жұлдыз ретінде және продюсер ретінде қатысты, ал Грег Моттола режиссерлік жасады және Зев Боров сценарий жазды. "Мүкірлік ет, Флетч" 2021 жылдың маусым айында түсірілімге кірісті. Фильм 2022 жылдың 16 қыркүйегінде шектеулі көрсетілімде және премиум видео бойынша сұраныс бойынша, содан кейін 2022 жылдың 28 қазанында Showtime арнасында көрсетілді. Римейк сыншылардың оң пікірлерін алды, әсіресе Джон Хаммның Ирвин "Флетч" Флетчер рөлін орындауы жоғары бағаланды.