1954 жылғы әлем чемпионатының финалы: Швейцариядағы тарихи жеңіс

Кіріспе

1954 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалы – 1954 жылғы ФИФА әлем чемпионатының шешуші ойыны, ФИФА тарихындағы бесінші әлем чемпионаты. Ойын 1954 жылдың 4 шілдесінде Швейцарияның Берн қаласындағы Ванкдорф стадионында өтті. Бұған дейін топтық кезеңде Венгрия Батыс Германияны 8:3 есебімен ұтқан еді. 1954 жылғы финал әлем чемпионаты тарихындағы ең ұлы матчтардың бірі және ең күтпеген сенсациялардың бірі ретінде танылады. Футболдан бөлек, кейбір тарихшылар бұл ойынның Германия мен Венгрияның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тарихына ұзақ мерзімді әсер еткенін айтады. Бұл Батыс Германияда соғыстан кейін жоғалған халықаралық беделді қайта қалыптастыруға, ал Венгрияда 1956 жылғы Венгрия төңкерілісіне дейін коммунистік тәртіпке наразылық білдіруге ықпал етті. Финалға дейінгі бес жылда венгриялықтар 31 ойында жеңіліске ұшырамады (1952 жылы Шығыс Германияға қарсы өткен, ресми халықаралық матч деп есептелмейтін ойынды қоса 32 ойын). Венгрия 1953 жылы Орталық Еуропа халықаралық кубогының және Олимпиаданың чемпионы атанды. 1953 жылы Венгрия Уэмблиде Англияны 6:3 есебімен жеңіп, Ұлыбритания мен Ирландиядан басқа Англияны өз жерінде жеңген алғашқы құрама болды, ал әлем чемпионатына дейін Будапештте Англияны 7:1 есебімен талқандады. Венгрия 1954 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінен өтуге қатысуға қажеттілік сезінген жоқ, себебі қарсыласы Польша перспектива болмағандықтан жарыстан бас тартты. Венгрия ұлттық құрамасының ойыншылары кәсіби футболшылар еді. Көптеген ойыншылар армия клубы – «Будапешт Хонвед» немесе 1950-ші жылдары Венгрияның құпия полициясы басқарған «MTK Будапешт» құрамында өнер көрсетті. «Алтын команданың» бірнеше өкілдері – шабуылшылар Сандор Кочиш және Ференц Пушкаш, шабуылдаушы жартылай қорғаушы Нандор Хидегкути, жартылай қорғаушы Йожеф Бозсик, қанат шабуылшысы Золтан Чибор және қақпашы Гюла Грошич – өз шеберліктерімен кеңінен танымал болды. Венгрияның спорт министрінің орынбасары болған жаттықтырушы Густав Шебеш және «MTK» клубының жаттықтырушысы Мартон Букови 1950-ші жылдардың басында еуропалық футболда стандартты болған қатаң WM формациясын одан әрі дамытқандары үшін мақталады. Жаңашылдықтардың қатарында номиналды түрде орталық шабуылшы ретінде тіркелген Хидегкутиді Пушкаш және Кочиш үшін орта алаңға қайтару, Бозсикті терең жатқан ойыншы ретінде пайдалану, Йожеф Закариаспен Бозсикке көмектесу, қорғаушыларды шабуылға көмектесуге және қанаттарды қорғануға тарту, сондай-ақ тұрақты рөлдерге және қатаң маркаждауға дағдыланған қарсыластарды шатастырған икемді позициялық ойынды енгізу болды.

World Cup final, held in Switzerland

The 1954 FIFA World Cup final was the final match of the 1954 FIFA World Cup, the fifth World Cup in FIFA history. The game was played at the Wankdorf Stadium in Bern, Switzerland, on 4 July 1954, and saw West Germany beat the heavily favoured Golden Team of Hungary 3–2. Earlier in the group stage, Hungary had defeated West Germany 8–3. The 1954 final is often listed as one of the greatest matches in World Cup history, and also one of its most unexpected upsets. Beyond football, some historians ascribe the match a lasting impact on both German and Hungarian post World War II history, contributing in West Germany to a sense of regained international recognition after the lost Second World War and denazification, and in Hungary to discontent with the communist authoritarian regime in the run up to the 1956 Hungarian revolution. In the five years prior to the final, it had remained unbeaten in 31 games (32 if counting a match against East Germany in 1952 that is not considered an official international). Hungary was also the reigning Olympic Champion and winner of the Central European International Cup in 1953. In 1953, Hungary had defeated England 6–3 at Wembley, becoming the first team outside the United Kingdom and Ireland to beat England on home soil, and had thrashed England 7–1 in Budapest just before the World Cup. Hungary did not have to play qualifiers for the 1954 World Cup, as opponent Poland withdrew for lack of prospects. The players of the Hungary national team were full time professionals. Most played for the army club Budapest Honvéd FC, or for MTK Budapest FC, which, in the 1950s, was run by Hungary's secret police. Several members of the Golden Team were well known and highly regarded for their skills, including forwards Sándor Kocsis and Ferenc Puskás, attacking midfielder Nándor Hidegkuti, half back József Bozsik, outside forward Zoltán Czibor and goalkeeper Gyula Grosics. Coach Gusztáv Sebes, who was also Hungary's Deputy Minister for Sport, and MTK coach Márton Bukovi are credited with developing further the rigid WM formation that was standard in European football in the early 1950s. Innovations included pulling Hidegkuti – who was nominally listed as centre forward – back into midfield to create space for the inside forwards, Puskás and Kocsis; employing Bozsik as deep lying playmaker, with the other half back, József Zakariás, covering for Bozsik; requesting full backs to assist in attack and wingers to assist in defence; and introducing flexible positional play that created confusion among opponents used to fixed roles and strict man marking.

Батыс Германия

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған үш неміс мемлекеті – Батыс Германия, Шығыс Германия және Саар протектораты – 1950 жылдың соңына дейін ФИФА-ға қабылданбады. Осының салдарынан Германия 1950 жылғы ФИФА әлем чемпионатында қатыса алмады. 1950 жылдардың басында Сепп Хербергер 1936-1942 жылдар аралығында атқарған ұлттық құрама бас жаттықтырушысы лауазымына қайта оралды. Ол Батыс Германия құрамасын 1. FC Kaiserslautern клубының негізгі ойыншыларынан құрды, бұл клуб 1951 және 1953 жылдары Германия чемпионы атанған және тәжірибелі ойыншы Фриц Вальтер басқарған. Ойыншылар жартылай кәсіпқойлар (Vertragsspieler) болды, олар көбінесе қосымша жұмыс істеді немесе табыстарын арттыру үшін өздерінің бизнесін ашты. 1954 жылғы турнирге дейін Батыс Германия тек бірнеше достық матчтар мен қысқа квалификациялық кезеңнен өтті (Норвегия және Саарға қарсы). Халықаралық тәжірибесінің жетіспеуі неміс командасының деңгейін ұлттық және шетелдік сарапшыларға толыққанды бағалауға мүмкіндік бермеді. Хербергер қорғаныста нақты міндеттерді, ал шабуылда қарсыластың қорғауын бұзу үшін тұрақты позициялық алмасуды – «Хербергердің айналымы» деп атады.

Венгрия

Бірінші кезеңде Венгрия және Батыс Германия бір топқа (2) түсті. Венгрия әлем чемпионатын Оңтүстік Кореяға қарсы 9:0 есебімен жеңіспен бастады. Одан кейін Германиямен ойын өткізіп, 8:3 есебімен жеңіске жетіп, ширек финалға өтті. Ойын барысында Пушкас неміс орталық қорғаушысы Вернер Либрихтің қиынынан айқақтап, білезігіне шағылысқаннан кейін, ширек және жартылай финалдардан қалыс қалды. Ширек финалда Венгрия 1950 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері – Бразилияны Пушкассыз 4:2 есебімен жеңді. Ауыр, тартысты бұл матч Берн шайқасы деп танылды. Жартылай финалда Венгрия қосқан уақытта Уругвайды 4:2 есебімен жеңді. Бұл ойын да екі команданың шабуылдық өнерінің жоғары деңгейіне байланысты классикалық матч саналды. Коксис ширек және жартылай финалда екі реттен гол соқты. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 1954 жылғы әлем чемпионатының финалы алдында Венгрия құрамасы ұлттық командалар арасындағы ең жоғары Elo рейтингісіне ие болды. Осы көрсеткіш Германиямен 2014 жылы ғана басып өтілді.

Батыс Германия

Батыс Германия алғаш Түркиямен ойнасып, 4:1 есебімен жеңіске жетті. Венгрияға 3:8 есебімен ұтылған кезде Гербергер бірнеше негізгі ойыншыларды тынықтырды және басқаларын қалыпты емес позицияда ойнатты (мысалы, Фриц Вальтерді ойынды ұйымдастырушы емес, орталық шабуылшы ретінде). Басты мақсат – алдағы шешуші матчқа (тағы да) Түркияға қарсы күш жинау болатын. Алайда, ең басты он бір ойыншысын сақтап, Гербергер неміс командасының нақты күшін кейінгі қарсыластарына, соның ішінде Венгрияға көрсетпеуі мүмкін. Германия Түркияға қарсы шешуші матчты 7:2 есебімен жеңіп алды. Батыс Германия ширек финал мен жартылай финалға фаворит емес ретінде қатысты. Ширек финалда Батыс Германия 1952 жылғы Олимпиаданың күміс жүлдегері – Югославияны 2:0 есебімен жеңді. Содан кейін команда жартылай финалда Австрияны күтпеген үлкен есеппен 6:1 жеңді.

Команданың дайындығы

Турнир барысында венгр командасы Солотхурн қаласының орталығындағы қонақ үйге орналасты. Бұл бірнеше салдарға әкелді. Венгрияның Уругвайға қарсы жартылай финал матчы қосымша уақыттан кейін ғана шешілгендіктен, команда Лозаннадан қайтатын автобустан қалып қойды және түнгі уақытқа дейін келген жеке көліктерді ұйымдастыруға мәжбүр болды. Финалға дейінгі кеште қонақ үйдің алдында ауылдық жәрмеңке өтіп, таңға дейін созылды, бұл ойыншылардың ұйқысын бұзды. Сонымен қатар, Гербергердің ассистенті Альберт Синг осы қонақ үйге қоныстанды, ол венгр командасының дайындығы туралы хабарлады. Керісінше, Германия командасы тыныш көл жағасындағы Шпиц қаласында орналасты, онда мұндай бұзылыстар болған жоқ. "Шпиц рухы" Германияда команданың көтеріңкі рухын және серіктестігін сипаттау үшін мәшһүр болды.

Саптар мен тактика

Пушкас финалдағы мажар құрамасына өзінің физикалық жағдайына күмән болғанына қарамастан қайта оралды. Сонымен қатар, Себес әдеттегі оң қанатты Ласло Будайды Михай Тотпен алмастырды, себебі ол Будайдың жартылай финалдан кейін шаршап қалғанын ойлады. Ол сол қанатты Цзиборды бірінші жартыда оң жаққа жылдырып (Тотпен ауыстырып), Цзибордың жылдамдығын Германияның сол жақ қорғаушысы Вернер Кольмейерге қарсы пайдалануды көздеді. Басқа жағынан, Себес әдеттегі құрамын қолданды. Германия құрамасы турнир барысында өзгеріп, жартылай финалда ғана толыққанды құрамын анықтады. Атап айтқанда, орталық қорғаушы Либрих және оң қанатты Хелмут Ран Югославияға қарсы ширек финалдағы сәтті ойындарынан кейін ғана негізгі құрамға ілікті. Финалда Хербергер Хеджекутиді жартылай қорғаушы Хорст Эккельге қарауға тапсырды, осылайша Хеджекутидің қорғаушы Либрихті алаңның ортасына тартып алып, қорғаныстан шығуына жол бермеді. Ол сондай-ақ сол қанатты Ханс Шаферге Венгрия шабуыл жасағанда Бозсикті қадағалауды тапсырды, Фриц Вальтерге – ол әдетте Бозсиктің қарсыласы болатын – күшін сақтап, неміс командасының ойынын ұйымдастыруға көмектесу үшін.

Шарттар

Бұл матч қатты жаңбыр астында өтті, неміс командасы бұл жағдайды "Фриц Вальтер ауа райы" деп атады, себебі Вальтер ылғалда ең жақсы футбол ойнағанымен танымал болды. Сонымен қатар, неміс командасы Adidas компаниясымен жабдықталды, олар бұрыннан белгісіз, ауыстырылатын, бұрандалы тісті қаптарды ұсынды. Бұл қаптар кез келген ауа райына бейімделуге мүмкіндік берді, нәтижесінде неміс ойыншыларына қолайсыз жағдайларға қарамастан, әдеттегі аяқ киімдерін киюге болатын.

Қорытынды

Пускаш командасын алты минутта алға шығарды, ол кезде Бозсик Либрихтен допты ұрлап алып, Коксиске допты берумен аяқталды. Коксистің соққысы қақпадан қайтарылып, Пускашқа тиді, ол жақыннан гол соқты. Екі минуттан кейін Цибор Венгрия үшін екінші голды соқты, неміс қорғанысындағы қабылдаспаушылықты пайдаланып: Кольмейер Бозсиктен допты қабылдады, бірақ қақпашы Тони Турэкке кері пас берді, ол допты ұстай алмады. Цибор осы мүмкіндікті пайдаланып, бос қақпаға доп енгізді. Батыс Германия тез жауап берді. 10-шы минутта Фриц Вальтер Ранды сол қанатта бос қалдырды, ол төменнен және қатты орталады. Доп оң жақ қорғаушы Женő Бузанскидің аяғының арасынан өтті, Закариас допқа жетпеді, ал Макс Морлок жақыннан гол соқты. Төрт минуттан кейін Хидегкути пенальти алаңының шетінен соққы берді, доп қақпа тіреуіне тиді. Батыс Германия бірінші таймның соңына қарай ғана мүмкіндіктер жасады. 42-ші минутта Фриц Вальтер пенальти алаңында Шаферді тапты, ол Лорантты асып өтіп, Грошичтен керемет сейв жасады. Доп Ранға тиді, бірақ Бузански қақпа сызығынан қуды. Венгрия екінші таймды шабуылмен бастады және көптеген мүмкіндіктер жасады. Таймның басынан екі минут өткен соң Бозсик Пускашты пенальти алаңында бос қалдырды, бірақ Пускаш допты тікелей Турэкке атып жіберді. 54-ші минутта Кольмейер Тоттан екі рет қақпа сызығында допты қабылдады, ал үш минуттан кейін Коксис Тоттың берген пасын басымен қақпа тіреуіне соқты. 67-шы минутта Турэк Пускастың соққысын аяғымен сейв жасады, ал 78-ші минутта ол Бозсиктен допты алдын ала тоқтату үшін қақпасынан шығып, Czibor-дың алдынан өтті. Хидегкути бос допты жинап алды, бірақ доп жақтан қақпаға тиді. Батыс Германияның екінші таймдағы алғашқы мүмкіндігі 72-ші минутта Фриц Вальтер бұрыштан кейін Ранды бос қалдырды, ал Ранның пенальти алаңының шетінен берген күшті соққысын Грошич сейв жасады. Матч аяқталуға алты минут қалғанда Шафер Бозсиктен допты ұрлап алып, пенальти алаңына жоғарыдан пас берді. Ран Лантостың қысқа қууын қабылдап, орталық шабуылшы Отмар Вальтерге пас беруді ойдағысынан шығарды, венгр қорғаушыларын жаңылыстырды, пенальти алаңына кірді және үшінші неміс голын соқты. Венгрияның басымдығы 20-40 және 45-70 минуттар аралығында ең айқын болды, ал Батыс Германия бірінші және екінші таймдардың соңында жақсы кезеңдерді өткізді. Талдау сонымен қатар венгр шабуылдарының көп бөлігі орталықтан жүргенін, көбінесе Бозсик ұйымдастырған, ол Венгрия шабуылшыларына көптеген дәл пас бергенін көрсетті. Керісінше, неміс командасы көбінесе қанаттардан шабуылдады, Фриц Вальтер допты таратушы және икемді шабуылшы ретінде маңызды рөл атқарды, алаңның белгілі бір бөліктерінде сандық басымдықты жасады. Сонымен қатар, деректер Либрихтің керемет қорғаныс өнерін көрсетті, ол Циммерманның түсіндіруінше, алты соққыны тоқтатып, тоғыз пас ұстап, жеке кездесулердегі 10 кездесудің барлығында жеңіске жетті.

Puskás put his team ahead after only six minutes, when Bozsik intercepted a pass from Liebrich and found Kocsis with a through ball. Kocsis' blocked shot fell to Puskás, and Puskás scored from close range. Czibor added a second goal for Hungary a mere two minutes later, exploiting a misunderstanding in the German defense: Kohlmeyer secured a through ball from Bozsik but wrong footed goalkeeper Toni Turek with a back pass, who failed to control the ball. Czibor sprinted in between and put the ball into the empty net. West Germany came back quickly. In the 10th minute, Fritz Walter played Rahn free on the left wing, who crossed low and hard into the center. The ball went through the legs of right fullback Jenő Buzánszky, Zakariás lunged for the ball but could only deflect it, and forward Max Morlock converted from close range. Four minutes later, Hidegkuti fired another shot from the edge of the penalty box that hit the goal post. Only towards the end of the first half did West Germany come to more chances. In the 42nd minute, Fritz Walter found Schäfer in the penalty box, who dribbled past Lóránt and forced a save at full stretch from Grosics. The loose ball fell to Rahn, but Buzánszky cleared on the goal line. Hungary came out attacking in the second half and created plentiful chances. Two minutes after the restart, Bozsik played Puskás free in the penalty box, but Puskás fired the ball straight at Turek. In the 54th minute, Kohlmeyer cleared twice on the goal line from Tóth, and three minutes later Kocsis headed a cross by Tóth against the cross bar. In the 67th minute, Turek saved a shot by Puskás with his foot, and in the 78th minute he left the goal line to block a through ball from Bozsik ahead of the onrushing Czibor. Hidegkuti picked up the loose ball but shot into the side netting. West Germany's first good chance of the second half came in the 72nd minute when Fritz Walter played Rahn free after a corner kick, and Rahn's powerful shot from the edge of the penalty box was saved by Grosics. With six minutes left, Schäfer dispossessed Bozsik and played a high cross into the penalty box. Rahn picked up Lantos' short clearance, feinted a pass to center forward Ottmar Walter that wrong footed the Hungarian defenders, moved into the penalty box, and drove the ball hard and low past Grosics for the third German goal. Hungarian superiority was especially pronounced during minutes 20–40 and 45–70, while West Germany had good phases towards the end of the first and second halves. The analysis also suggests that many Hungarian attacks went through the centre, in most cases orchestrated by Bozsik, who played numerous accurate through balls to Hungary's forwards. By contrast, the German team attacked almost exclusively from the wings, with Fritz Walter playing a key role as ball distributor and flexible offensive player generating numerical superiority in select portions of the pitch. Further, the data point to an excellent defensive performance by Liebrich, who – according to Zimmermann's commentary – blocked six shots, intercepted nine passes, and won all of his 10 one on one duels.

Төрелік шешімдер

Финалдан кейін ағылшын төрешісі Уильям Лингтің бірнеше шешімі күмәндау тудырды. Олардың ішінде:

Германияның екінші голы. Гроссикс Фриц Вальтердің енгізген бұрыш соққысын ауада қабылдауға тырысты, бірақ алты ярдтық аймақта Шафермен соқтығысты. Соның салдарынан доп Ранға жетіп, ол гол соқты. Егер Линг Гроссикске қарсы бұзушылықты тіркегенде, гол есепке алынбас еді. Венгрияның есептелмеген үшінші голы. Көзі куәгерлердің баяндамалары бойынша Пушкас офсайдта болды ма, жоқ па, әртүрлі пікірлер бар. Ресми телеарна кадрлары Пушкастың доп берілген сәттегі орнын анық көрсетпейді, сондықтан нақты шешім қабылдау мүмкін емес. Венгриялық ойыншылар Линг бастапқыда голды қабылдағысы келгенін, бірақ Уэльс төрешісі Бенджамин Гриффитспен кеңескеннен кейін шешімін өзгерткенін айтты.

Допингке қатысты айыптаулар

Ойын аяқталғаннан кейін бірден неміс командасының өнімділікті арттыратын заттар қолданғаны туралы әңгімелер тарады. Команданың бірнеше мүшесі сары ауруға шалдықты, бұл ластанған инеден болуы мүмкін, олардың ішінде қанат шегі Ричард Херрман сегіз жылдан кейін 39 жасында циррозбен қайтыс болды. Кейін команда мүшелері оларға глюкоза инъекциясы жасалғанын мәлімдеді, ал команданың дәрігері Франц Лоуген 2004 жылы ойыншыларға тек C витамині берілгенін айтты. 2010 жылы Берлиннің Гумбольдт университетінің профессоры бұл мәлімдемелердің дұрыстығына күмән келтіріп, былай деді: "C витамині инъекция жасалмайды. Бұл өте ерекше жағдай. Олар апельсиннің орнына алма жеген болар еді". Лейпциг университетінде жүргізілген зерттеудің авторларының бірі ретінде ол неміс ойыншыларына, өздері білмей, Первитин (метамфетамин) – Екінші дүниежүзілік соғыста солдаттарға берілген стимулятор инъекциясы жасалған болуы мүмкін деген гипотеза ұсынды. 2013 жылы Süddeutsche Zeitung 800 беттік зерттеуден алынған мәліметтерді жариялады, онда Эггерс және оның командасы 1940 жылдардың соңынан бастап неміс футболында амфетаминдерді қолдану "қалыпты" жағдайға айналғанын мәлімдеді және 1954 жылғы команданың белгілі бір мүшелеріне Первитин инъекциясы жасалғанын растады. "Der Spiegel" газетіне берген сұхбатында Эггерс Германия футбол қауымдастығы олардың зерттеулеріне кедергі келтіргенін, команданың мұрағаттарына қол жеткізуге рұқсат бермегенін айтты. Қалай болғанда да, 1954 жылы допинг заңсыз емес еді, ФИФА допингке қатысты бақылауды тек 1966 жылы ғана енгізді.

Радио түсініктемелері

1954 жылы теледидар тек бірнеше үйлерде немесе қоғамдық орындарда ғана қолжетімді болғандықтан, Гьёрги Сзепси мен Герберт Циммерманның радио хабарлары Венгрия және Батыс Германия халқына Әлем чемпионатының финалын тікелей эфирде жеткізудің басты құралы болды. Екі комментарий де әуесқойлық пен эмоционалдық репортаж стилімен аңызға айналды және кейде финалдан кейін екі елде де қаулығатты атмосфераға үлес қосыпты делінеді. Кейін Венгрия футбол федерациясының төрағасы болған Сзепси 1953 жылы Англияны 6:3 есебімен жеңген «Алтын команда» туралы хабарлағаннан бері Венгрияда жақсы танымал болды. Ол Әлем чемпионатының финалына қатысты пікірін Венгрияның алғашқы голынан кейін нығайтылған сақтықпен сенімділікпен бастады: «Пушкаш соқты – ГОЛ! Тамаша ГОЛ! Еледі. Өчсидің [яғни Пушкаштің] аяғы жақсы, осы соққыдан көрінеді. Ал енді: сабырлы болыңыздар, жігіттер, 8:3 ойнағандай». Германияның есебін қысқартқаннан кейін күмән туды – «таулардың алдында бұлттар жиналып келеді, бұл жаман белгі емес деп үміттенемін» – және таймға қарай күшейді – «Бұл бұрынғы матчтардан, тіпті Бразилия мен Уругвайдан да қиын болады». Сзепсидің күмәні Германияның жеңіске жетуіне байланысты үмітсіздікке ұласты – «Құрметті тыңдаушылар, Рахнның соққысы дарбазаға, оң бұрышта, аяқталуға алты минут қалды. Жығылғандар айқайлап тұр. Алты минут. Венгрия құрамасы керемет ойнады – мен басқа ештеңе айта алмаймын. Көздерімнен жас шығып тұр, бірақ сеніңіздер, жігіттер бәрін берді». – және Пушкаштің голы есептелмеді – «Пушкаш, сенде доп бар!!! Соқты!!! ГОЛ!!! ОФСАЙД, офсайд; Гриффитс офсайд көрсетті, тыңдаушыларым, Гриффитс офсайд берді – о, қандай өкініш, қандай өкініш». Соңғы сыбызғыда Сзепси өзін ұстауға тырысты: «Ойын аяқталды. Батыс Германия құрамасы әлем чемпионы. Құрметті тыңдаушылар, маған бірдеңе айту қиын, маған сеніңіздер, бірақ батыс немістер өте әділ болды және лайықты жеңді. Біз төрт жыл бойы жеңіліссіз жүрдік. Енді жеңіліске ұшырадық. Бұл трагедия емес, тыңдаушыларым, бұл футбол матчындағы жеңіліс». Ал Циммерманн бастапқыда үміттерді төмен ұстады және Венгрия көш бастағаннан кейін де осылай жалғастырды: «Бұл үлкен күн, бұл мақтаныш күні – оны сәтті аяқтауға тура келеді деп ойламау керек». Германияның бірінші голынан кейін оның дауысына мақтаныш сезімі кірді – «Бүгін ол 3:8 емес. Бүгін бұл «В» командасы емес. Бүгін Германияның ең мықты құрамасы ойнап жатыр» – және екінші голынан кейін – «Біз Венгрияға қарсы, техникалық жағынан ең дарынды құраманы теңестірдік!». Ойынға қарай өзіне сенімділігі арта түсті – «Бернде бірінші таймда ойнауға алты минут қалды. Есеп: 2:2. Бұл біздің ең батыл арманымыздан да артық» – оның ішінде Бузански Рахнның гол сызығына соққан соққысын тазалағаннан кейін: «Енді, құрметті венгрлер, біз: енді сіздер бақытты болдыңыздар» деуге мәжбүрміз. Түрік Хидегкутидің жақын қашықтықтан берген соққысын тоқтатып алғанда, Циммерманн оны бір сөйлемде «құдай» және «шайтан» деп атады: «Соққы – Түрік сақтап қалды! Түрік, сен қаһармансың, Түрік, сен футбол құдайысың!». Германияда Циммерманның жеңіс голын сипаттауы мәшһүр: «Бозсик, қайта-қайта Бозсик, венгрлердің оң жартылай қорғаушысы, доппен. Ол осы жолы доптан айырылды, Шаферге. Шафер пас берді, бас соққысы. Алыс тұрған Рахн соғуы керек – Рахн соқты – ГОЛ!! ГОЛ!! ГОЛ!! ГОЛ!! Германия үшін гол! Мені ақымақ десеңіз, ақылсыз десеңіз, менің ойымша, футболға жақын болмағандардың да жүрегі болуы керек!» – және матч соңындағы қуанышы: «Аяқталды! Аяқталды! Аяқталды! Аяқталды! Ойын аяқталды!». Циммерманн венгр командасын да мақтады: «Олардың қасында венгрлер тұр, венгрлер, тыныш, жиналған. Осы жігіттерге құрмет, олар жеңіліске осылай сыпайы қарай біледі, олар нағыз әлем чемпиондары екенін көрсетті: олар жеңілгенде, жеңілісті абыроймен қабылдайды».

As television was available only in a few homes or public places in 1954, the radio reports by György Szepesi and Herbert Zimmermann were the main vehicles for transmitting the World Cup final live to the Hungarian and West German populations. Both commentaries became legendary for their passionate, emotional reporting styles, and are sometimes credited with contributing to the charged atmosphere in both countries after the final. Szepesi – who later became the chairman of the Hungarian Football Federation – had been a household name in Hungary since his report of the Golden Team's 6–3 victory over England in 1953. He started his commentary of the World Cup final with cautious confidence, reinforced after Hungary's opening goal: "Puskás shoots GOAL A WONDERFUL GOAL! There is the lead. Öcsi's [i. e., Puskas'] foot is fine, this one could see with this shot. And now: calmly, boys, just as we played at the 8–3". Doubts started creeping in after Germany shortened the lead – "the clouds are piling up in front of the mountains hopefully this is not a bad sign" – and grew stronger at half time – "it will be even more difficult than the matches before, more difficult perhaps than against Brazil and Uruguay". Szepesi's doubts gave way to desperation with Germany's winning goal – "dear listeners, Rahn's shot is in the goal, in the right corner, six minutes before the end The boys are standing there, distraught. The crowd screams. Six more minutes. The Hungarian team has played brilliantly – I cannot say anything else. My tears are flowing, but believe me, the boys gave it all." – and Puskás disallowed equalizer – "Puskás, you have the ball!!! SHOT!!! GOAL!!! OFFSIDE, offside; Griffiths indicated offside, my listeners, Griffiths has given offside – oh what a pity what a pity". At the final whistle, Szepesi was fighting for composure: "end of the game. West Germany's team is World Champion. Dear listeners, it is hard for me to say anything, believe me But let's recognize that the West Germans were very fair and won deservedly. We have been unbeaten for four years. Now we have lost. This is not a tragedy, my listeners this is a defeat in a football match". By contrast, Zimmermann kept expectations low at the outset, and continued in this vein after Hungary took the lead: "this is a great day, this is a proud day – let's not be so presumptuous to think it would have to end successfully". A measure of pride entered his voice after Germany's first – "today it is no 3–8. Today it is not a B team. Today Germany's strongest squad is playing" – and second goal – "we have equalized, against Hungary, the technically most gifted squad that one knows!". Self esteem grew as the match progressed – "six minutes still to play in Bern in the first half. Score: 2–2. This is more than what we dared to hope in our wildest dreams" – including after Buzánszky cleared Rahn's shot on the goal line: "now, dear Hungarians, we have to say: now you have been lucky". When Turek stopped Hidegkuti's volley from close range, Zimmermann famously called him a "god" and "devil" in the same sentence: "shot – saved by Turek! Turek, you are a dare devil, Turek, you are a football god!". Proverbial in Germany are Zimmermann's description of the winning goal – "Bozsik, time and again Bozsik, the right half back of the Hungarians, with the ball. He has lost the ball this time, to Schäfer Schäfer has crossed, header cleared. From the deep Rahn ought to shoot – Rahn shoots GOAL!! GOAL!! GOAL!! GOAL!! Goal for Germany! Call me crazy, call me mental, I believe also football laymen should have a heart!" – and his jubilation at the end of the match: "Over! Over! Over! Over! The game is over!". Zimmermann also complimented the Hungarian team: "Next to them stand the Hungarians the Hungarians, calm, collected. Kudos to these boys, who can lose so gracefully, who have demonstrated to be true World Champions: when they once get beaten, they carry the defeat with dignity."

Венгриядағы реакция

Бұл оқиға мажар халқына күтпеген соққы болды. Будапештте спонтанды демонстрациялар өршіп, олар командаға ғана емес, сонымен қатар бас хатшы Матиас Ракоси басқаратын коммунистік авторитарлық режимге қарсы бағытталды. Бұл режим «Алтын команданың» беделін өзінің имиджін жақсарту үшін пайдаланған еді. Голкипер Грошич Мажарстандағы матчтан кейінгі атмосфераны былай деп сипаттады:

«Мажарстандағы реакция қорқынышты болды. Матчтан кейін бірнеше сағат ішінде жүздеген мың адам көшеге төгілді. Футболды сылтау ретінде пайдаланып, олар режимге қарсы наразылық білдірді. Менің ойымша, осы демонстрациялар 1956 жылғы көтерілістің бастауы болды». Себес команданың құрамы мен тактикасы үшін қатаң сынға ұшырады және жағымсыз реакцияның бір бөлігін Сзепесидің эмоционалды радио хабарламасына жатқызды. Себес Сзепесидің Венгрия мемлекеттік радиосында футбол матчтарына түсіндіруші ретінде уақытша жұмыстан алынуына қол жеткізді. Билік ойыншылардың жеңілдіктерін, мысалы, Батыс елдерінен тауарларды контрабандалық жолмен Венгрияға әкелуге жасырын рұқсат беруді жойды. Грошич – кейбір мажарлар үшінші голға кінәлі деп есептеген – тыңшылық және мемлекетке опасыздық жасауда айыпталды, уақытша үй қамауына алынды және өз еркінен тыс Будапешттің «Хонвед» клубынан провинциялық «Татабанья» клубына ауыстырылды.

Германиядағы реакция

Күтпеген жеңіс Германияда қуаныш толқынын тудырды, себебі ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халықаралық мойындылықтың жетіспеушілігінен зардап шекті, ал ұлттық мақтаныш әлі де жақын өткен оқиғалармен байланысты болды. Кейбір жазушылар 1954 жылғы жеңісті соғыстан кейінгі Германия тарихындағы шешуші момент деп сипаттады, олардың ішінде Артур Генрих және Йоахим Фест есімдері айрықша аталады. Фесттің сөздерімен айтқанда:

"Бұл немістер үшін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оларды мазалаған барлық салмақтан құтылу болды. 1954 жылдың 4 шілдесі белгілі бір жағынан Германия Федеративтік Республикасының құрылған күні саналады." Бұл әлем чемпионатының финалы сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Германияның мемлекеттік әнұраны халықаралық спорттық жарыста алғаш рет орындалды.

1954 жылдан кейінгі күшті мадьярлар және Берн батырлары

Венгрияның Алтын командасы 1956 жылғы Венгрия төңкерісі сәтсіз аяқталғанға дейін, 1956 жылдың басында жаттықтырушы Себестің Буковиге ауыстырылғанын есептемегенде, көбінесе өз құрамын сақтап келді. Төңкерістен кейін Пушкаш, Цибор және Кочиш эмиграцияға кетіп, Испанияда мансаптарын жалғастырды: Пушкаш – «Реал Мадрид», ал Цибор мен Кочиш – «Барселона» клубтарында ойнады. 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында «Магьярлардың» бұрынғы құрамынан тек төрт ойыншы ғана қатысты: Бозсик, Будай, Гросич, Хидегкути (Гросич 1962 жылғы Әлем чемпионатында команда капитаны ретінде де ойнады), бірақ олар бұрынғы жетістіктерін қайталай алмады. 1960-жылдары және одан кейін Хидегкути, Пушкаш және Лорант халықаралық деңгейде танымал жаттықтырушыларға айналып, «Панатинаикос» (Пушкаш), «Фиорентина» (Хидегкути) және «Бавария Мюнхен» (Лорант) сияқты клубтарды басқарды. Лоранттың Германия спорт университетіне қабылдануын Гербергер ұйымдастырды. «Алтын команданың» бірнеше мүшесі Венгрия чемпионатында жаттықтырушы ретінде табысқа жетті. Батыс Германия футболшылары Германияда «Берн батырлары» деп бірден танымал болды. Бірнеше ойыншы шетелде ойнауға өте тартымды ұсыныстар алды, бірақ ешқайсысын қабылдамады, неміс клубтарында жартылай кәсіби футболшылар ретінде ойнауын жалғастырды. Гербергер турнирден кейін ұлттық құраманы жаңартты. Сөйтіп, 1954 жылғы жеңімпаз құрамнан тек Эккель, Ран, Шефер және 37 жастағы Фриц Вальтер 1958 жылғы Әлем чемпионатында ойнады, жартылай финалға жетті, ал Шефер 1962 жылы да қатысты. 1954 жылғы Әлем чемпиондарының көптеген өкілдері жаттықтырушылыққа өткен жоқ, бірақ Лейбрих – осы ережеден тыс, ол 1965 жылы «Кайзерслаутерн» клубын Бундеслигада қалуға көмектесті. Кейбір ойыншылар атышулы болудың қиындықтарымен күресіп, кейде экономикалық проблемалар мен алкоголизмге ұшырады. 1990 жылы «Темір перде» құлағаннан кейін Германия футбол федерациясы 1954 жылғы Венгрия құрамасының тірі қалған мүшелерін Фриц Вальтердің 70 жылдық мерейтойына шақырды. 2015 жылдың қаңтарында «Алтын венгрлер» құрамасының соңғы тірі қалған мүшесі Женё Бузански қайтыс болды. Матчтан соңғы тірі қалған ойыншы Хорст Эккель 2021 жылдың 3 желтоқсанында дүние салды.

Hungary's Golden Team remained largely intact until the failed Hungarian Revolution of 1956, except that coach Sebes was replaced with Bukovi in early 1956. After the revolution, Puskás, Czibor and Kocsis emigrated and, ultimately, continued their careers in Spain, playing for Real Madrid (Puskás) and FC Barcelona (Czibor and Kocsis), respectively. At the 1958 FIFA World Cup, only four players from the Mighty Magyars still featured – Bozsik, Budai, Grosics, Hidegkuti (Grosics would additionally play at the 1962 World Cup as captain of the team) – but were unable to repeat earlier success. In the 1960s and beyond, Hidegkuti, Puskás, and Lóránt became prominent international coaches, managing clubs such as Panathinaikos (Puskás), Fiorentina (Hidegkuti), and Bayern Munich (Lóránt). Lóránt's admission to the German Sport University Cologne was arranged by Herberger. Several other Golden Team members had success as coaches in the domestic Hungarian league. The West German players became instantaneously famous in Germany as the Heroes of Bern. Several received lucrative offers to play abroad, but none accepted, continuing instead as semi professionals in German clubs. Herberger overhauled the national team after the tournament. Hence, of the winning 1954 side, only Eckel, Rahn, Schäfer, and a 37 year old Fritz Walter still played at the 1958 World Cup, reaching the semi finals, and Schäfer would also play in 1962. Few of the 1954 World Champions went into coaching; an exception is Liebrich, who is credited with saving his home club Kaiserslautern from Bundesliga relegation in 1965 – with Lóránt becoming Liebrich's successor in the following season. Some players had difficulties to cope with fame, and struggled at times with economic problems and alcoholism. In 1990, after the downfall of the Iron Curtain, the German Football Association invited the surviving members of Hungary's 1954 team to join celebrations for Fritz Walter's 70th birthday. In January 2015, the last surviving of the Golden Hungarian team, Jenő Buzánszky, died. The last surviving player from the match, Horst Eckel, died on 3 December 2021.

Фильмде

Берн кереметі (Das Wunder von Bern) — 2003 жылы Сонке Вортманн режиссерлік еткен неміс фильмі, оны алты миллионнан астам адам кинотеатрларда көрді.