Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кейінгі Рим империясының әкімшілік бөлінісі (347 – 7 ғасыр)
Рим префектурасы
Administrative division of the Late Roman Empire (347 – 7th century)
the Roman prefecture
Ильрикум префектурасы (praefectura praetorio per Illyricum; ἐπαρχότης/ὑπαρχία [τῶν πραιτωρίων] τοῦ Ἰλλυρικοῦ, сондай-ақ жай ғана Ильрикум префектурасы деп те аталады) – Кейінгі Рим империясының бөлінген төрт префектурасының бірі болды. Префектураның әкімшілік орталығы Сирмиум (375–379) қаласы болды, ал 379 жылдан кейін – Салоника. Ол атауын ежелгі Иллириядан шыққан, одан бұрынғы Ильрик провинциясынан алған. Ең кең аумағында Паннония, Норик, Крит және Фракияны қоспағанда, Балкан түбегінің көп бөлігін қамтыды.
The praetorian prefecture of Illyricum (praefectura praetorio per Illyricum; ἐπαρχότης/ὑπαρχία [τῶν πραιτωρίων] τοῦ Ἰλλυρικοῦ, also termed simply the prefecture of Illyricum) was one of four praetorian prefectures into which the Late Roman Empire was divided. The administrative centre of the prefecture was Sirmium (375–379), and, after 379, Thessalonica. It took its name from the older province of Illyricum, which in turn was named after ancient Illyria, and in its greatest expanse encompassed Pannonia, Noricum, Crete, and most of the Balkan peninsula except for Thrace.
Әкімшілік тарихы
Notitia Dignitatum-да (Галлия, Италия, Африка және Шығыс) аталған басқа үш "классикалық" префектурадан айырмашылығы, IV ғасырда Иллирияның префектура ретінде ерте әкімшілік тарихы бірнеше рет жойылды, қайта құрылды және бөлінді. Бастапқыда, кейіннен преториандық префектура Иллирик құрайтын аумақтар Италия, Иллирик және Африка префектурасына қарасты. Бұл Константин Ұлының 337 жылы қайтыс болғаннан кейін ұлдары арасындағы династиялық күрес кезінде жеке преториандық префектура ретінде құрылды. Македония, Дакия және Паннонияның үш епархиясы алғаш рет 347 жылы Констант Италия, Африка және Иллирия преториандық префектурасынан (содан кейін Италия мен Африка преториандық префектурасына айналды) алып тастап, жеке преториандық префектураға біріктірілді, немесе бұл преториандық префектура 343 жылы Констант Италияға префект тағайындаған кезде құрылды. Ол 361 жылға дейін сақталды, император Юлиан оны жойғаннан кейін, 375 және 379 жылдар аралығында Грациан тұсында қайта жаңғырды. Сол жылы Паннония епархиясы (Illyricum occidentale, "Батыс Иллирия") Италияға "Иллирия епархиясы" ретінде қосылды, ал Македония мен Дакия (Illyricum orientale, "Шығыс Иллирия") қысқа уақытқа Теодосий I Салоникадан тікелей басқарды. 384–395 жылдары олар қайтадан Италия префектурасына қосылды, 388–391 жылдары екі епархия бөлек префектура құрған қысқа мерзімді қоспағанда. Бұл жағдайда префектураның астанасы Сирмиумға (437–441) көшірілген сияқты, бірақ мұндай көшудің жүзеге асырылуы талқыланып жатыр, өйткені сол кезде солтүстік Балқан басқыншылықтармен бүлдірілді. Сол сияқты, Юстиниан I-нің 540 жылдары астананы өзінің жаңа қаласы Юстиниана Примаға көшіру ниеті орындалмай қалды. VI–VII ғасырларда славяндық шабуылдардан кейін Балқанның басым бөлігі Византияға жоғалды, олар тек Тракияның Константинопольге жақын жерлерін, Салоника мен оның айналасын және Грекияның кейбір жағалау белдеулерін ғана бақылап қалды. Преториан префекті (ὕπαρχος) 9 ғасырдың алғашқы жылдарынан бастап Салониканың губернаторы ретінде көрінеді, бұл бүкіл империядағы ескі Константиний әкімшілік жүйесінің соңғы қалдықтарының бірі. Алайда, Болгарияның күшейіп келе жатқан күшімен соғыстар провинцияларды қайта ұйымдастыруды қажет етті, ал Салоника 840 жылға дейін стратегияның басшылығымен жеке тақырып ретінде құрылды.
Unlike the other three "classical" prefectures that are mentioned in the Notitia Dignitatum (Gaul, the Italy Africa and the East), the early administrative history of Illyricum as a prefecture during the 4th century involved its abolition, re establishment and division several times. Initially the territories comprising the later praetorian prefecture of Illyricum belonged to the Prefecture of Italy, Illyricum and Africa. It was as established as a praetorian prefecture in its own right during the dynastic struggles between the sons of Constantine the Great which followed his death in 337. It seems that the three dioceses of Macedonia, Dacia and Pannonia were first grouped together in a separate praetorian prefecture in 347 by Constans by removing them from the praetorian prefecture of Italy, Africa and Illyricum (which then became the praetorian prefecture of Italy and Africa) or that this praetorian prefecture was formed in 343 when Constans appointed a prefect for Italy. It remained in existence until 361, when it was abolished by emperor Julian, and then revived under Gratian between 375 and 379. In that year the Diocese of Pannonia (Illyricum occidentale, "Western Illyricum") was again added to Italy as the "Diocese of Illyricum", while Macedonia and Dacia (Illyricum orientale, "Eastern Illyricum") were briefly ruled directly by Theodosius I from Thessalonica. During the years 384–395 they were again incorporated in the Italian prefecture, except a short period in 388–391, when the two dioceses formed a separate prefecture. On this occasion, it appears that the prefecture's capital was moved to Sirmium (437–441), although the realization of such a move is debated, as the northern Balkans were at the time ravaged by invasions. Likewise, the intention of Justinian I to move the capital to his new city of Justiniana Prima in the 540s remained unfulfilled. Following the Slavic invasions in the 6th and 7th century, most of the Balkan hinterland was lost by the Byzantines, who only retained control of the parts of Thrace nearest Constantinople, Thessalonica and its environs, and some coastal strips in Greece. A praetorian prefect (ὕπαρχος) is attested in the sources as governor of Thessalonica as late as the first years of the 9th century, one of the last survivals of the old Constantinian administrative system in the entire Empire. At that point however, the wars with the rising power of Bulgaria necessitated a reorganization of the provinces, and Thessalonica was constituted as a distinct theme under a strategos sometime before 840.