Кіріспе

Өліп кеткен трилобиттер туысы

Paradoxides – орта кембрий кезеңінде бүкіл әлемде кездесетін үлкен және өте үлкен трилобиттер туысы. Джон Уильям Салтер 1863 жылы сипаттаған Paradoxides davidis-тің рекордтық үлгісі бар. Басы жартылай дөңгелек пішіндес, бос жақтары ұзын, тар, иілісқан тікендермен аяқталады. Көздері ай тәрізді, шамамен 360 градусқа дейін көріс бұрышын қамтамасыз етеді, бірақ тек көлденең жазықтықта. Оның созылған кеудесі 19–21 сегменттен тұрады және ұзын, иілісқан плевралық тікендермен әшекейленген. Оның пигидиумы салыстырмалы түрде кішкентай. Paradoxides – "Атлантикалық" (Авалониялық) фаунаға тән орта кембрий трилобиті. Авалониялық тау жыныстары Палеозой Япет мұхитындағы Авалония деп аталатын кішкентай континенттің жанында шөгінді. Авалониялық жатақтар қазір Солтүстік Американың шығыс жағалауында және Еуропада тар жолақ бойында орналасқан.

Онтогенез

Парадоксидтердің личинкалық дамуы (немесе онтогенезі) Барранде (1852 жылы) сипаттаған болатын. Ең ерте сатысы (протаспис) – шетінде үш жұп тікені бар диск. Жас тіректер жарты ұзындығында орналасқан және шамамен 45° сыртқа және артқа қарай бағытталған, сәл артқа қарай иіліп, протоспистің диаметрінің үштен біріне жуық ұзындықта болады. Диск диаметрінің 50% ұзындығындағы өткір аралық тікендер болашақ бас бөлігінің артқы жағында орналасқан, тік және артқа қарай, 15° сыртқа қарай бағытталған. Бұл тікендер ересек нұсқаларында жоғалады. Болашақ көкірек тікендерінің алғашқысы аралық тікендердің жанына орналасқан және орта сызыққа параллель иіледі. Глабелланың алдыңғы бөлігі алдыңғы жиегіне жақындап, алдыңғы үштен екі бөлігіндегі орталық және олардың арасындағы тереңдіктермен бөлінген төрт бөліктен тұрады. Ең артқы бөлігі екі орталық және екі бүйірлік бөліктерден тұрады. Одан кейін глабелланың соңғы бөлігі – кішкентай түйінге ие орталық омыртқалық бөлік және екі бүйірлік омыртқалық бөлік. Осі үш сақинамен бітіп, сақиналардың ені біртіндеп азаяды. Ең үлкен глабеллалық бөліктердің ортасынан жартылай дөңгелек көз бөліктері экзоскелеттің жиегіне параллель өтеді және аралық тікендердің табанына жақын аяқталады.

Тарату

Парадоксидтердің қазбалары Канадада (Нью-Брансуик, Ньюфаундленд және Лабрадор), Колумбияда (Дуда формациясы, Эль-Дорадо, Мета), Чехияда, Данияда, Францияда, Италияда, Мароккода, Норвегияда, Польшада, Ресей Федерациясында, Испанияда, Швецияда, Түркияда, Ұлыбританияда және АҚШ-та (Аляска, Массачусетс, Оңтүстік Каролина) табылды.