Кіріспе
Француз Гвианасының субпрефектурасы және коммунасы, Франция.
Сен-Лоран-ду-Марони (sɛ̃ loʁɑ̃ dy maʁɔni, әдеби аудармасы – Маронидің Сен-Лоран; ) – Оңтүстік Америкада орналасқан Францияның теңіз арты аймағы және департаменті болып табылатын Француз Гвианасының коммунасы. Сен-Лоран-ду-Марони – Француз Гвианасының үш субпрефектурасының бірі және Сен-Лоран-ду-Марони округінің орталығы. 2021 жылғы қаңтардағы халық санауы бойынша, бұл қала Француз Гвианасының екінші ең көп халқы бар қаласы, онда 50 250 адам тұрады.
Тарих
1858 жылы Огюст Боден құрған бұл қала бұрын Camp de la Transportation лагеріне келген тұтқындардың тоқтау орны болған. Қала Камалякули атты үнді қауымының жанында орналасқан, сондықтан Атлантика мұхитының жағалауы жоқ. Бұл қала орнын таңдаудағы себеп болуы мүмкін, себебі қылмыстық билік Сент-Лоран-дю-Марони түрмесінен тұтқындардың теңіз арқылы қашуына бөгет қоюды көздеген. Қаланың этникалық құрамы, Француз Гвианасының барлық жеріндегідей, алуан түрлі: қазіргі таңда Марундар ең көп санды ұлт, одан кейін креолдар, үндістер, гаитиліктер, материктік француздар және бразилиялықтар тұрады. Марундар көбінесе La Charbonnière (Джука, Сарамака және Парамакан), Вампирлер және Ақ құмдар деп аталатын аудандарда шоғырланған. Үндістер қала шетіндегі бірнеше ауылдарда қоныстанған: Балатэ (Аравактар), Паддок, Просперитет, Терре Руж, Эсперенс, Пьер ауылы (Калиналар).
Қоршаған орта
Бұл өзен қалашығы ұзақ жылдар бойы қоршаған ортаны қорғау жөніндегі маңызды ұйым – "Le pou d'agouti" (жергілікті, мазасыз, қышытқыш шаққан жәндіктің атымен аталған экологиялық ұйым, ол жергілікті және аймақтық жануарлар мен өсімдіктер әлемін қорғауға ұмтылады) штаб-пәтері болып табылады. Бұл қала сонымен қатар бірнеше экотұризм бағыттарының бастапқы нүктесі, ең әйгілілері – өзен бойындағы көптеген салаларды және Амазония орманын зерттеуге арналған саяхаттар; туристер джунглиде шатырларда немесе үйшіктерде түнді өткізе алады. Тағы бір мүмкіндік – өзеннің жоғары ағысында орналасқан Вольтер сарқылына саяхаттау. Өнеркәсіптік іс-әрекет, қаланың тығыздығының өсуі, оған қоса шатыр қалашықтар мен браконьерлік айналағы аймаққа зиян келтірді, бірақ 2009 жылдың 23 мамырында қалада адамзатқа бұрын белгісіз цецилия түрі табылды.
Көлік
1890 және 1897 жылдар аралығында Сен-Лоран-ду-Марони мен Сен-Жан-ду-Марони арасында 16 шақырымдық Декавиль темір жолы салынды. Шарвейндегі арақайшыққа тағы 22 шақырымдық темір жол тартылды. Жазалау лагерлері жабылғаннан кейін темір жолдар қолданыстан шығарылды. Сен-Лоран-ду-Марониге негізінен Каеннен 1-ші ұлттық жол арқылы баруға болады. Жақында Марони өзенінде жаңа порт салынды, бірақ қазіргі уақытта лайықты кемежай инфрақұрылымы мен жеткілікті өзен тереңдігі жоқ. Сент-Морис әуежайы 1946 жылы жабылды, бірақ қазір спорттық мақсаттар үшін пайдаланылады. Сен-Жан жолы Сен-Лоранды Сен-Жан-ду-Маронимен және ондағы әскери базамен байланыстырады. 2010 жылы Сен-Лоран-ду-Марониді Plateau des Mines-тен Апатуға жалғайтын ұлттық жол ашылды. Жол Гвиана велотурымен ашылды. Жолды Марипасулаға дейін ұзарту жоспарлануда. Апату мен Папаичтон арасындағы бөліктегі құрылыс жұмыстары 2021 жылы басталуы тиіс. Қала сонымен қатар ішкі аймақтарға пирогамен немесе Суринамның Албина қаласына пароммен/пирогамен баратындар үшін маңызды порт болып табылады. Қаланың Сен-Лоран-ду-Марони әуежайына Air Guyane Express авиакомпаниясы қызмет көрсетеді.
Экономика
Қала маңындағы қант қамысы егістіктері "La Belle Cabresse" ромын (сондай-ақ, "La Cayennaise" және "Cœur de Chauffe" ромдарын) Сент-Морис ромы компаниясы үшін шығарады. Ромның құрамы 50-55% және сапасы жоғары. Сен-Жан-ду-Марониге қарайтын жолда (Сен-Лоранның оңтүстігінде, бұрынғы жазалау лагері Camp de la Rélégation орналасқан жерде) Сарамакаларға тиесілі көптеген шағын дүкендерді кездестіруге болады, олар ағаш өнімдерін, әсіресе орындықтар мен үстелдерді сатады. Жавоухиге баратын жолда марун қолөнершілерінің ауылы да бар. Сент-Жандағы Немо лагерінде екі әскери бөлім орналасқан: Францияның теңіз аймақтары министрлігіне қарасты Groupement du service militaire adapté (GSMA), Француз Гвианасының батысында кәсіби жұмысқа қайта оралуды ұйымдастырады; және 9-шы теңіз жаяу әскер полкінің Марони жасағы, өзен шекарасын және департаменттің батысындағы ормандарды күзетумен айналысады. 2008 жылы екі бөлімше Біріктірілген Әскери Қызмет полкіне (RSMA) біріктірілді.
Климат
Сен-Лоран-ду-Марониде экваторлық климат орналасқан, ол тропикалық жаңбырлы ормандар климатымен (Кёппен Af) сипатталады. Бұл климат пассат желдерінен гөрі Интертропикалық конвергенция аймағының ықпалында болады және циклондық құбылыстарға бейім емес. Температура жыл бойы тұрақты, орташа жылдық ең төменгі температура шамамен 24 °C (75 °F) және ең жоғары температура шамамен 29 °C (84 °F) құрайды. Алайда, ең құрғақ екі ай – қыркүйек пен қазан айларында орташа ең жоғары температура 31 °C (88 °F) дейін көтеріледі. Қала жыл бойы мол жаңбыр алады, бұл оны тропикалық жаңбырлы ормандар климаты аймағына жатқызады, себебі әр айда кем дегенде жаңбыр жауады. Француз Гвианасының оңтүстігі мен шығысында қыркүйек және қазан айлары көбінесе одан құрғақ болады. 2016 жылдың 27 қыркүйегінде Сен-Лоран-ду-Марониде 38,0 °C (100 °F) температура тіркелді, бұл Француз Гвианасының тарихында тіркелген ең жоғары температура болып табылады.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
Сомерсет Моэмнің «Адамның санасы» атты әңгімесі Сент-Лоран-де-Марониде орын алады. Моэм қала туралы былай дейді: «Сент-Лоран-де-Марони – әдемі шағын қала. Ол таза және әдемі. Онда «Отель-де-Виль» және «Сот сарайы» бар, мұндай мекемелер Франциядағы көптеген қалалардың мақтанышы болар еді. Көшелері кең, ал олардың бойындағы әдемі ағаштар салқын көлеңке береді. Үйлер жаңа ғана боялғандай көрінеді. Көбісі кішкентай бақтарда жайғасқан, ал бақтарда пальмалар мен «орман алабы» (flame of the forest) өседі; канналар жарқын түстерімен, ал кротон – түрлі-түсті жапырақтарымен мақтанады. Бугенвиллеялар, күлгін немесе қызыл түсті, қалың гүлдейді, ал әсем гибискус гүлдерін сыйлық ретінде ұсынады, оның салқындығы тіпті әдейі жасалғандай көрінеді. Сент-Лоран-де-Марони – Гвианадағы француз жаза орындау орталығы, ал кеме тоқтаған кемежайдан жүз метр қашықтықта түрме лагерінің үлкен қақпасы орналасқан. Бұл тропикалық бақтардағы әдемі үйлер түрме қызметкерлерінің тұрағы, ал көшелер таза болса, оны осылай ұстауға жеткілікті сотталғандар бар». Моэмнің «Ресми лауазым» атты әңгімесі де Сент-Лоран-де-Марониде өрбиді. Екі әңгіме де алғаш рет 1940 жылы жарық көрген «The Mixture as Before» жинағында басылып шықты. 1936 жылы Моэм өзі бұл жерге сапар шекті, оның жазбалары, екі әңгімеде де қолданылған материалдарды қамтиды, кейіннен «Жазушының күнделігінде» (1949) жарияланды. Ол өлім жазасын өз жазбаларында былай сипаттады: «Егер адам өлім жазасына кесілсе, үкімді Париждегі министр бекітуі керек. Жексенбі күні өлім жазасы орындалмайды. Егер екі немесе одан көп адам бірдей жазаланса, ең кінәсіз адам бірінші болып жазаланады, осылайша ол әріптестерінің өлімін көрудің қосымша қорқынышына ұшырамауы үшін. Сотталған адам өлім жазасына кесілгенін түрме бастығы «Қайратты бол!» деген сөздермен келгенге дейін білмейді. Өлім жазасы орындалғанда, басқа сотталғандар депрессияға түсіп, қорқады, жұмыстарын үндемей, мұңайып атқарады. Бас құлағаннан кейін, палач оны құлақтарынан ұстап, толған жұртқа көрсетіп: «Француз халқының атынан әділдік орындалды!» дейді. Гильотинаның жанында қара матамен жабылған үлкен тоқыма себет тұрады, оған дене салынады. Жылынашар пышақ жылдамдықпен құлайды, ал қан палачқа шашырайды. Ол әр жазадан кейін жаңа киім алады».
“St Laurent de Maroni is a pretty little place. It is neat and clean. It has an Hotel de Ville and a Palais de Justice of which many a town in France would be proud. The streets are wide, and the fine trees that border them give a grateful shade. The houses look as though they had just had a coat of paint. Many of them nestle in little gardens, and in the gardens are palm trees and flame of the forest; cannas flaunt their bright colours and crotons their variety; the bougainvilleas, purple or red, riot profusely, and the elegant hibiscus offers its gorgeous flowers with a negligence that seems almost affected. St Laurent de Maroni is the centre of the French penal settlement of Guiana, and a hundred yards from the quay at which you land is the great gateway of the prison camp. These pretty little houses in their tropical gardens are the residence of the prison officials, and if the streets are neat and clean it is because there is no lack of convicts to keep them so." Maugham's short story "An Official Position" is also set in Saint Laurent du Maroni. Both stories first appeared in book form in the collection The Mixture as Before (1940). In 1936 Maugham visited the place himself; his notes, including material that was used in both stories, was later published in A Writer's Notebook (1949). This is how he described the executions in his notes:
When a man is sentenced to death the sentence has to be confirmed by the minister in Paris. No execution takes place on Sunday. If two or more are to be guillotined at the same time the least guilty is executed first so that he should not suffer the added horror of seeing his mates die. The convict does not know that he will be executed till the warder comes in with the words: Have courage, etc. When there are executions the other convicts are depressed and nervous, and they go about their work sullen and silent. When the head has fallen the executioner takes it up by the ears and shows it to the bystanders, saying: Au nom du people francais justice est faite. At the side of the guillotine is a large wicker basket covered with some black material and into this the body is put. The knife falls with lightning speed and the blood spurts over the executioner. He is given a set of new clothes after each execution.