Кіріспе

Патерно – Италияның Сицилия аймағындағы Катания қалалық аймағындағы коммуна (муниципалитет). 2016 жылғы халық саны 48 009 адамды құрайды, оның жалғыз шағын ауылы (frazione) – Сферро ауылы. Патерно аумағында жер бетіндегі жарықтардан кішкентай лайлы жанартаулар пайда болатын «Салинелле» деген геологиялық нысан орналасқан. Осы «Салинелле» аймағында қазіргі уақытта Рим дәуіріне қатысты моншалардың іздерін ашып жатқан археологиялық қазбалар жүріп жатыр, бұл моншалар бұрын «Салинелле» лайын пайдаланған деп саналады.

Тарих

Патерно аумағы б.з.д. 3500 жылға дейін қоныстанған. Оның тұрғындары, Сіцилия жерінде орналасқанмен, сікандықтар болғанға ұқсайды. Қазіргі атауы грек тілінен аударғанда "Этналықтардың бекінісі" деген мағына беретін "Патер Айтнайон" сөзінен шыққан. Ежелгі тарихшылар сікандықтарға тиесілі екі жақын орналасқан қала – Гибла Гереатис және Инесса (кейін Аетна деп аталған) туралы айтады. Көптеген қазіргі ғалымдар Кастро жерін Патернодан солтүстік-шығысқа қарай 4 шақырым қашықтықтағы Аетнаның орны деп санайды. Бұл орын грек және рим дәуірінде орташа маңызға ие болған. Гибла мен Инесса б.з.д. 460 жылы Сиракуздықтардың, Иероним I басшылығымен шабуылына ұшырап, гректердің қолына көшкен. Осылайша екі орталық грек мәдениетіне сіңіп кетті. Олар Сиракуздықтар мен афиналықтардың арасындағы соғыстарға қатысып, афиналықтар тарапынан қиратылды. Б.з.д. 403 жылы Сиракуздың Дионисий I билікке келген кезде қайтадан қирады. Б.з.д. 396 жылы ол Аетнаға Кампаниядан жалдамалы әскерлерді жіберді, олар афиналықтарды жақтаған халықтың көп бөлігін қырды. Аетна мен Гибла б.з.д. 339 жылы Тимолеон басқарған қорынттықтар тарапынан азат етілді. Гректің "Патерно күмісі" деп аталатын қазынасы 1909 жылы табылған, бірақ көп бөлігі қазір Берлиндегі Алтес музейінде сақталады. 264 жылы Карфаген мен Рим арасында Бірінші Пуникалық соғыс басталды. Аетна мен Гибла карфагендіктердің жағына шықты, бірақ жеңіліске ұшырағаннан кейін екі ауыл да Рим билігіне бағынды. Консул Маний Отацилий Красс басқарған римдік әскер б.з.д. 243 жылы Аетнаға кіріп, тағы 67 сицилиялық қаланы бағындырды. Сицилия Рим провинциясына айналып, римдіктердің тираниясы мен қанаушылығына ұшырады, тұрғындары құлдыққа түсті. Бұл б.з.д. 136 жылы Киликиялық Эунус пен Клеон басқарған көтеріліске әкеп соқты. Бұл шайқас кезінде Аетна көптеген көтерілісшілерге пана болды, бірақ Хыбламен бірге Екінші құл соғысының соңында ең көп зардап шекті, себебі егіс және мал шаруашылығы жерлері қирады. 73 жылы Сицилияда претор болған Гай Веррес екі қаладан 300 000 бушель бидай және 50 000 сестерция талап етіп, түрлі зорлық-зомбылықтар мен тонаулар жасады. Аетна мен Гибла римдіктерге оннан бір бөлігін (децима) салық ретінде төлеуге міндетті болды және қарсылық көрсеткендіктен, басқа қалалар сияқты толық құқықтарға ие болмады. Римдік Сицилиядағы ең ұзын су құбыры, 24 шақырымға созылып, Катанияға баратын жолда қала маңынан өтті. 1000 жылға дейінгі үш ғасыр бойында халық саны азайып, Сицилияны арабтар басып алған кезде Батарну деп аталды. 1040 жылдары нормандықтар басып алғаннан кейін, олар қамал салып, қазіргі қаланы құрды. Ол Патернонис деп аталды және гүлдену кезеңі басталды. Осы жерде Сицилия королі Фредерик III әйелі Элеонора Анжуаға үйлену сыйлығы ретінде "Королева палатасы" (Camera Reginale) құрды, ол кейінгі Сицилия королеваларына мұра болып өтті. Патерноның осы гүлдену кезеңі 15 ғасырға дейін созылды, содан кейін ол феодқа айналып, маңыздылығын жоғалта бастады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Патерно аумағында Катания жазығының батпақты жерлерінен пайда болған безгек ауруы кең таралған. Бұл мәселе ұзақ уақыттан бері шешілді және қаланың қала құрылысы 1960-1970 жылдары қарқынды дамыды.

Патерно қазынасы

1909 жылы Норман бекінісінің жанында бір шаруа әйелі кездейсоқ түрде бұл қазынаны тапты. Ол 13 немесе одан да көп құнды заттан тұрды. Күміс бұйымдар аз ақшаға Катаниядан келген екі саудагерге сатылды, олар оны бөлісіп, көбі Неапольге жеткізілді. Париждегі саудагерлер Чезаре мен Эрколь Канесса оларды сатып алды. Олар күміс бұйымдарды Альфред Андреге жөндеуге тапсырды, ал 1911 жылы Парижде жеті данасын Берлиндегі Корольдік мұражайлардың антиквариумының кураторы Роберт Занға сатты. 1913 және 1914 жылдары қалған алты данасы Захннан сатып алған бай берлиндік фон Сименс отбасының сыйлығы ретінде Антиквариумға келді. Зан бұл күміс бұйымдардың б.з.д. 4-3 ғасырлар аралығында жасалғанын және стильдік тұрғыдан Тарантолық алтын шебердің туындысы екенін айтты. 1912 және 1915 жылдар аралығында Паоло Орси (Патерно төбесінің тарихи-археологиялық маңызын толық түсінбеген) күміс бұйымдар қазынасынан басқа, сол төбеде екі монета қазынасы табылғанын хабарлады: біріншісі, жартылай жоғалған, б.з.д. 5 ғасырдан, екіншісі – Рим Республикасы дәуірінен. Соңғы кезде иінтірек пен сақинасы бар, сырты сегізбалықпен әшекейленген қабық пішіндес пикс б.з.д. 3 ғасырға тән, Александриялық бейнелеу өнерінен шабыттанған суретшілердің туындысы деп саналады. Алты ыдыстың үстінде үш немесе төрт түрлі иесінің есімдері жазылған, бұл ыдыстар Тарантодан келгенін, бірақ б.з.д. 3 ғасырда Сицилияда сатып алынғанын көрсетеді. Соңғы иесі, Ве́ррестің қиратуынан қорқып, б.з.д. 70 жылға дейін күмісін жасырған римдік жер иесі болуы мүмкін.

Көлік

Патерно қаласына Катания, Рандаццо және Троина аймақтарына қатынайтын үш мемлекеттік жол арқылы қызмет көрсетіледі. Пойыз станциясы бастапқыда негізінен азық-түлік тасымалы үшін пайдаланылған, бірақ қазір тоқтатылған. Басты жолаушылар станциясы тар жолмен жүретін Ferrovia Circumetnea теміржолының бір бөлігі болып табылады. Бұл теміржол сонымен қатар Катания-Адрано бағытындағы тұрақты автобус қызметін де ұсынады.