Евгений Пашуканис ұсынған тауар формасы теориясы: капитализмде құқық формасы тауар формасына параллель. Құқық қатынастары тауар өндірісін қамтамасыз етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тауар формасы теориясы – кеңестік құқық теориясының өкілі Евгений Пашуканис ұсынған құқық теориясы. Бұл теория бойынша, құқықтың формасы капиталистік қоғамдағы тауар формасымен параллель келеді. Барлық құқық, тауарлардың "қорғаушылары" рөліндегі субъектілер арасындағы тауар алмасу процесімен айналысады және осы субъектілер заң арқылы қоғамның тауар өндірісін қамтамасыз ету үшін құрылады. Теорияны екі негізге – логикалық және тарихи – сүйене отырып түсіндіруге болады.
Commodity form theory is a theory of jurisprudence advanced by the Soviet legal theorist Evgeny Pashukanis. The theory argues that the legal form is the parallel of the commodity form under capitalist society. All law is concerned with the process of the exchanging of commodities between subjects who act as the "guardians" of commodities and are created by law in order to enable the commodity production form of society to function. The theory can be explained as based on two premises, logical and historical.
Логикалық негіз
"Әрбір құқықтық қатынас – субъектілер арасындағы қатынас" деп жариялайды Пашуканис. Пашуканис заң туралы тұжырымдамалық есепті жауапты тұлға идеясымен бастайды, оны ол "заңды субъект" деп атайды. Пашуканис айтуынша, меншік – заңдық форманың негізі, бірақ тек капиталистік меншік, оны нарықта тастауға болады. Заңдағы субъект – меншік бостандығының, яғни меншікті бөліп беру бостандығының көрінісі. Осылайша, заңды түсінудің кілті – тауарлар мен субъектілер арасындағы қайшылық. Карл Маркс бойынша, тауарлар бір-бірімен құндылықтар ретінде байланысады, яғни, алмасу сатып алушылар мен сатушылар арасында тауарларға жұмсалған еңбек уақытының шамамен тең мөлшері негізінде жүзеге асырылады, бұл заттар арасындағы әлеуметтік қатынастар және адамдар арасындағы материалдық қатынастар бар екенін көрсетеді. Шарт – логикалық тұрғыдан алғанда, барлық басқа құқықтық аспектілердің негізі болып табылатын орталық құқықтық алғышарт, сонымен қатар тауар иеленуші субъектінің ең жоғары формасы. Өйткені, тауар өндіруші қоғам үшін шарттық қатынастар маңызды, себебі шарт – тауар иелерінің өз тауарларын нарықта пайдалану қабілетінің қажетті құқықтық көрінісі болып табылады. Пашуканис үшін капитализмдегі барлық басқа құқықтық қатынастар осыдан туындайды.
"Every legal relation" proclaims Pashukanis, "is a relation between subjects". Pashukanis' conceptual account of law begins with the idea of a responsible agent what he calls "the legal subject". Property, says Pashukanis, is the basis of the legal form, but only capitalist property that can be disposed of in the market. The subject in law is the expression of the freedom of property, that is, the freedom to alienate property. Thus the key to understanding law is the contradiction between commodities and subjects. Commodities according to Karl Marx relate to each other as values, that is exchange takes place on the basis of equivalent amounts of labour time embodied in commodities passing between buyers and sellers, indicating that there are social relations among things and material relations among people. Contract is both logically the central legal premise on which all other aspects of law are based, and also the highest form of expression of the commodity owning subject. This is because it is the relations of contract that are crucial for commodity production society since the contract is the necessary legal expression of commodity owners' ability to use their commodities in the market. For Pashukanis, all other forms of legal relations in capitalism flow from this.
Тарихи негіз
Тауарлық айырбас формасы тарихи тұрғыдан одан туындайтын заң жүйесінен бұрын пайда болады. Бірақ тауар формасы заң формасын тудырады деген ғана емес, ол заң формасынан бұрын болады және тауар формасының толық дамуы ғана толыққанды дамыған абстрактілі заң формасының болу мүмкіндігін қалыптастырады.
The commodity form of exchange historically precedes the legal system which emerges from it. But it is not merely that the commodity form produces the legal form; it is that the commodity form exists prior to the legal form and that only with the full development of the commodity form is there the possibility of a fully developed abstract legal form at all.
Фетишизм
Тауар формасы теориясы Маркстің тауар фетишизмі теориясымен байланысты. Маркс тауардың фетишизацияланған форма екенін айтты, себебі тауар формасы постулаттаған формальды теңдік тек сыртқы теңдік болатын. Құқықтық форма мазмұндық адамдық айырмашылықтарды ескермейді, дәл сол сияқты тауар формасы да пайдалы құндылықтағы мазмұндық айырмашылықтарды ескермейді. Нәтижесінде, құқықтық форма, тауар формасы сияқты, жеке адамның қалауына тәуелсіз болады. Заңның – жалпыға ортақ саяси эквивалент ретінде – өзінің жеке өмірі бар деген иллюзия туындайды.
Commodity form theory is related to Marx's theory of commodity fetishism. Marx argued that the commodity was a fetishized form because the formal equality that the commodity form postulated was only an apparent equality. The legal form is blind to substantive human differences, just as the commodity form is blind to substantive differences in use value. Ultimately, the legal form, just as the commodity form, exists independently of the will of the individual. The illusion is produced that the law – as the universal political equivalent – has a life of its own.