Кіріспе

Шведтік мина тартушы крейсер (1914–1959)

HSwMS Clas Fleming – Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Швеция Корольдік Әскери-теңіз күштері үшін салынған мина тартушы крейсер. 1914 жылы құрылысы аяқталған кеме соғыс кезінде Аланд теңізінде және Стокгольм архипелагының солтүстік бөлігінде шектеулі бейтараптық патрульдерін орындады. 1917 жылы миналарды орнатуды қауіпсіз ету мақсатында жаңғырту үшін резервке қойылды және ақша үнемдеу үшін 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін сол күйде қалды. Clas Fleming сол жылы қорғаныс миналарын орнату үшін қысқа мерзімге қайтадан қолданысқа енгізілді, содан кейін газ турбиналарының алғашқы нұсқасын орнату жұмыстары басталды – бұл әлемдегі сондай жабдықталған алғашқы соғыс кемесі болды. 1940 жылы теңіз сынақтары аяқталғаннан кейін, кеме соғыс аяқталғанға дейін активті қызметте болды. Clas Fleming сол кезде қайтадан резервке жіберілді және 1959 жылы әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылғанға дейін доктан шықпады. Кеме келесі жылы металл тескісіне сатылмас бұрын қысқа уақытқа нысана ретінде пайдаланылды.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

1908 жылы Швецияның Әскери-теңіз кеңесі Король кеңесінен жау жағалауында түнгі уақытта миналар орналастыра алатын, қарсы тараптың байқауы қиын болатын жылдам мина тасушы кеме құрылысына қаржы сұрады. Бұл шешім, мүмкін, 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысында екі тараптың теңіз миналарын тиімді қолдануына байланысты болды. Келесі жылы кеме бу турбиналарымен жабдықталып, флотты барлау жұмыстарын жүргізуге қабілетті болуы шарт етілді. Кеңес 1910 жылдың қаңтар айының басында тендерлерді қабылдады және 21 қаңтарда Бергсунд компаниясына 1 493 350 швед кронасы көлемінде келісімшарт тапсырды. Клас Флемингтің жалпы ұзындығы, ені және сусынуы болды. Кеменің стандартты жүкмен ауырлығы , ал толық жүкпен ауырлығы шамамен болды. Сегіз "Яроу" қазандығы Парсонс тікелей жететін бу турбиналарына қысыммен пар жіберді, олар әрқайсысы бір жетекті білдекпен қозғалды. Қозғалтқыштардың жалпы қуаты болды, бұл кемеге жылдамдық сыйлады. Клас Флеминг кемесіне дейін көмір тиеуге болатын, ал экипажы 8 офицер мен 153 сарбазды құрады. Кемеде төрт бірлік "Бофорс" 50 калибрлі зеңбірек орнатылған, олардың жұбы суперпозицияда, біреу кеменің алдында, екіншісі үстін құрылысының артында орналасқан. Бұл зеңбіректер муздақ жылдамдығы бар снарядтарды атып шығарды. Зеңбіректерді нысанаға бағыттау үшін стереоскопиялық дайыза қолданылды. Негізгі палубада 190-ға дейін мина тасымалдауға болады, олар кеменің кортуындағы есіктер арқылы тасталды. Клас Флеминг кемесі никельді болаттан жасалған броньды палубамен жабдықталған, оның максималды қалыңдығы кеменің ұштарында және ортасында болды. Бақылау мұнарасы тақталармен қоршалған, ал төбесінің қалыңдығы болды.

Өзгерістер

Активтік қызмет кеменің көмір тұтынуы күткеннен әлдеқайда жоғары екенін көрсетті, бұл оның сапалы бу көмірін үлкен шығынмен импорттауға тура келген кезде орналасуын экономикалық тұрғыдан тиімсіз етті. Кеменің кормасындағы шахта есіктері суға тым жақын болғандықтан, соңынан келетін толқында су басу қаупі тудырды. Бұл мәселені шешу үшін 1918–1919 жылдары кеменің кормасы қайта жаңартылды, шахта есіктері жоғарғы палубаға орналастырылды және кормалық палуба кормаға дейін ұзартылды. Кормадағы және бақылау мұнарасындағы зеңбіректер кеменің ортасындағы бортына орналастырылды, олардың экипаждарын қорғау үшін кішкентай зеңбірек қалқандары қойылды. 1926 жылы үш Vickers 25 мм зениттік (AA) зеңбірегі қосылды, біреуі бақылау мұнарасында және екеуі кеменің ортасының артындағы 120 мм зеңбіректердің жанында. 1930 жылдардың басында Гётаверкендегі инженер Эрик Йоханссон ауа компрессорларымен және дизельді қозғалтқыштардың түтінімен жұмыс істейтін газ турбинасын жасады. Кеме жасау зауыты осы жүйелердің екеуін кемелерге сәтті орнатты және Clas Fleming үшін біреуін салуды ұсынды.

Жаңа қозғалтқыш машиналарын орналастыру үшін кеме ортаңғы бөлігімен ұзартылуы керек болды. Алты түпнұсқа қазандық алынып тасталды, ал қалған жұп кеменің бумен жұмыс істейтін қосалқы машиналарын жұмыс істеуге қалдырылды, бірақ олар май отынына айналдырылды. Бу турбиналары de Laval газ турбиналарымен алмастырылды, бұл Clas Fleming-ке 20 теңіз шақырымының максималды жылдамдығын береді. Турбиналарға қуатты тікелей емес, төрт 6 цилиндрлі, екі тактілі дизельді қозғалтқыштар берді, олар төрт 3 цилиндрлі, қос әрекетті ауа компрессорларын іске қосты, бұл дизельді түтін мен ауа қоспасын турбиналарға шамамен қысыммен және температурамен жеткізді. Кемедегі көмір бункерлері жаңа қозғалтқыштар мен модификацияланған қазандықтар үшін май отыны резервуарларына айналдырылды. Әскери-теңіз күштері кеменің қайта құрылуынан пайдаланып, жаңа мұрын орнатты және шахта есіктерін өзгертті. Қайта құруға 889 300 крон бөлінді, бірақ 1940 жылдың соңына қарай шығындар миллионнан астам кронға жетті. Инженерлік сынақтар аяқталғаннан кейін кемеге және оның жабдықтарына басқа да өзгерістер енгізілді, соның ішінде 120 мм зеңбіректердің көтерілу бұрышын өзгерту, олардың қашықтығын ұлғайту және үлкен зеңбірек қалқандарын орнату болды. Артқы құрылымға екінші арақашықтық өлшегіш орнатылды, негізгі мачта алынып тасталды және Vickers AA зеңбіректердің орнына Bofors зеңбіректері қойылды. Сонымен қатар, кемеге екі тереңдік зарядтағыш орнатылды және 100 тереңдік зарядын сақтау үшін мақпаны өзгертілді. Кейіннен Әскери-теңіз күштері эстетикалық себептермен қолданыстағы түтіктердің арасына фальш түтік қосуды шешті. Ол қойма ретінде пайдаланылды, басқа жабдықтармен қатар, экипаждың қыста пайдалану үшін шаңғыларын тасымалдауға арналды.

Құрылыс және мансап

XVII ғасырдағы швед адмиралы Клас Флемингтің құрметіне аталған кемеге 1910 жылдың 17 мамырында Бергсунд Финбодадан 1 493 350 швед кронына тапсырыс берілді. Компанияның Стокгольмдегі кеме құрылыс алаңында салынған Clas Fleming 1912 жылдың 14 желтоқсанында суға түсірілді, бірақ кеме корпусында қолданылған болаттың сапасымен байланысты мәселелер мен ұзақ теңіз сынақтары салдарынан аяқталуы кейінді. 1914 жылдың ортасында ол активті флотқа қосылды. Кеме бейтараптық патрульдерін жүргізіп, 1917 жылдың соңында жөндеуге дайындалу үшін резервке жіберілді, ал жөндеу келесі жылы басталды. Клас Флеминг жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін де резервте қалды. 1930 жылдың 24 тамызында, Стокгольм мен Харсфьярден арасындағы нашар ауа-райында жағалау қорғаныс кемесі қағылып қалды. Клас Флеминг пен жағалаудағы соғыс кемесінің кемені құтқаруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. Кеме резервте тұрған кезеңдегі минималды күтімге қарамастан, ол 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Аланд аралдары ауданында миналар орнату үшін жұмылдырылды және соңынан резервке қайтарылды. Желтоқсан айында Клас Флеминг соғыс кемесінде алғаш рет қолданылған газ турбиналарын орнатуға кірісті. Жұмыс 1940 жылдың 8 тамызында аяқталды. Крейсер 3 қыркүйекте қайтадан активті қызметке оралуға тиіс болған, бірақ ол 22 күннен кейін ғана флотқа қосылды. Жаңа механизмнің сенімсіз екені дәлелденді, сондықтан крейсер қараша айында жөндеуге жіберілді. Содан кейін ол 1944 жылға дейін Жағалау флотының құрамында қызмет етті. Осы кезде кемеге күрделі жөндеу жұмыстары қажет екені анық болды. 1945 жылдың мамырында соғыс аяқталғаннан кейін Клас Флеминг Стокгольмде резервке қойылды және 1959 жылы қызметтен шығарылды. Ол 1960 жылдың 9 қарашасында металл терісіне сатылмас бұрын нысана ретінде пайдаланылды.