"Иллюстриес" - британдық әскери кемесінің тарихы

Кіріспе

1940 жылғы Корольдік әскери-теңіз флотының «Иллюстриес» класты авианосеці

Баск жолы 1809
Ява 1811
Таранто 1940
Жерорта теңізі 1940–1942
Мальта керуендері 1940
Диего-Суарес 1942
Салерно 1943
Сабанг 1944
Палембанг 1945
Окинава 1945
| Кеме идентификациясы = Белгі нөмірі: 87
| Кеме тағдыры = Ломға сатылды, қараша 1956
| Кеме ұраны = *Vox non Incerta
(латын тілінде: "Дәл дауыс")
| Кеме лақап аты =
| Кеме белгісі = Алтын түсті екі кернейдің алдында тік тұрған екі керней

«Иллюстриес» кемесінің жалпы ұзындығы 740 фут (226 м), су сызығы бойынша 710 фут (216 м) болды. Оның ені су сызығы бойынша 95 фут (29 м) және толық жүктеме кезінде су астындағы тереңдігі 9 метр (28 фут) болды. Стандартты жүктемемен толыққанда ол ауысты. 1940 жылы аяқталу кезінде оның құрамында шамамен 1299 офицер мен сарбаз болды. 1944 жылға қарай, ол өте тығыз болып, барлығы 1997 адамнан тұрды. Соғыстан кейін сынақ кемесіне айналдыруға байланысты модификациялардан кейін, оның құрамы 1090 офицер мен сарбазға дейін азайтылды. Кемеде бір білікпен үш Парсонс бу турбинасы болды, олар алты Адмиралтейство 3 барабанды қазандықпен берілетін буды пайдаланды. Турбиналар толық жүктеме кезінде максималды жылдамдықты қамтамасыз етуге жеткілікті жалпы қуатты өндіруге арналған. 1940 жылдың 24 мамырында «Иллюстриес» кемесі теңіз сынақтарын өткізді және оның қозғалтқыштары . Оның нақты жылдамдығы тіркелмеді, өйткені оның паравандары тартылып алынды, бірақ толық қуатпен шамамен жете алады деп есептелді. Ол максимум май отынын тасыды, бұл оған жылдамдықпен немесе ауқымын берді.

Қару-жарақ, электроника және қорғаныс

Illustrious класының негізгі қару-жарағы - екі мақсатты 16 жылдам атылатын (QF) зеңбірек, 8 қос мұнаралы орнатылымда, корпустың әр жағында 4-тен. Зеңбірек мұнараларының шатырлары ұшу палубасы деңгейінен жоғары көтеріліп, палуба арқылы жоғары бұрышта оқ атуға мүмкіндік берді. Жеңіл әуе шабуылына қарсы қорғанысына QF 2 фунт ("пом-пом") зеңбірегі үшін алты сегіздік орнатылым кірді, екісі кеменің аралының алдында және артқы жағында, ал екісі – корпустың сол жағындағы спонсондарда орналасқан. Illustrious кемесінің құрастырылуы 79Z типіндегі ерте ескерту радарымен жабдықтау үшін екі айға кейінге шегерілді; ол радармен жабдықталған әлемдегі алғашқы ұшақ тасушы кеме болды. Illustrious класының кемелері ұшу палубасын бронямен қорғады, ал ангарлардың ішкі жақтары мен шеттері қалың болды. Ангар палубасы да қалың болды және кеменің толық енімен су сызығының 4,5 дюймдік броньды белдеуінің үстіне дейін созылды. Су астындағы қорғаныс жүйесі – сұйық және ауа толтырылған, қабатты бөлімдерден тұратын жүйе, артында сынықтардан қорғайтын бөлімше орналасқан.

Соғыс кезіндегі өзгерістер

1941 жылы жөндеу кезінде Illustrious кемесінің артқы бөлігі, ұшақ палубасының ұзындығын 670 футқа (204 м) дейін арттыру үшін тегістелді. Бұл кемедегі ұшақтардың санын 47-ге дейін көбейтті, 6 ұшақтың тұрақты орналасуын қамтамасыз етті. Жеңіл зениттік қару-жарағы 10 Оерликон 20 мм автокөліктік зениттік пулеметтерімен күшейтілді. Сонымен қатар, ангардағы екі болатты өртке қарсы қоршаулар асбестті қоршаулармен ауыстырылды. Кейін сол жылы Ұлыбританияға оралғаннан кейін, 79Z типті радиолокациялық станциясы 281 типті жүйемен, ал 285 типті артиллериялық радиолокациялық станциясы негізгі атыс басқару директорының біріне орнатылды. Бұл кеме экипажының санын 1831 адамға дейін өсірді. Екі қосымша екі зениттік Оерликон қондырғысы қосылды және қазандықтары жөнделді. 1947 жылы кемеде 5 сегіз стволды пом-пом зениттік құрылғысы, 17 Bofors және 16 Оерликон зениттік пулеметтері болды. 1936 жылғы теңіз бағдарламасы аясында 1937 жылдың 13 сәуірінде Vickers Armstrongs компаниясынан тапсырыс берілді. Құрылыс жұмыстары броньдық пластиналарды жеткізудің кешігуіне байланысты тоқтап қалды, өйткені Вашингтон теңіз келісімінің салдарынан соңғы 15 жылда тапсырыстардың жетіспеуі саланы құлдыратты. Осының салдарынан ұшақ палубасының бронясы Чехословакиядағы Vítkovice Mining and Iron Corporation компаниясынан тапсырыс беруге тура келді. Illustrious кемесі Buccleuch Dock докқа сүйретіліп, 1940 жылдың 29 қаңтарында капитан Денис Бойд кемеге командир болып тағайындалды. Кеме 1940 жылдың 16 сәуірінде қолданысқа берілді және қару-жарағын қоспағанда, құрылысы 2,295,000 фунт стерлинг тұрды. 24 сәуірде Illustrious кемесі сынақтарға дайындалып, жылжытылып жатқанда, буксирлік кеме Poolgarth суға батып, үш экипаж мүшесі қаза тапты. Кеме Клайд фиордында алты Fairey Swordfish торпедалық бомбалаушысымен алдын ала ұшу сынақтарын жүргізді. Маусымның басында ол Девонпорт Корольдік кемежайдағы 806, 815 және 819 эскадрильяларының жеке құрамын жүктеп алды. 806 эскадрилья Blackburn Skua нысаналық бомбалаушыларымен және Fairey Fulmar истребительдерімен, ал қалған екі эскадрилья Swordfish бомбалаушыларымен жабдықталды. Кеме Плимут маңында жұмыс істей бастады, бірақ Францияны Германияның басып алуы оны тым қауіпті етті, сондықтан Illustrious айдың соңында Бермудаға жөнелді. 23 шілдеде ол Клайдқа келді және ұшақтарын ұшырып жіберді. Келесі күні кеме Клайдсайдқа шағын жөндеуге кірді. Ол 15 тамызда Скапа-Флоуға келді және контр-адмирал Ламли Листердің флагманы болды. Оның эскадрильялары кемеге қайта оралды және 22 тамызда 15 Fulmar және 18 Swordfish бомбалаушыларымен Жерорта теңізіне бағытталды. Гибралтарда май құйғаннан кейін Illustrious және соғыс кемесі "H" күштерімен "Шляпа" операциясы аясында Жерорта теңізіне кірді. Операция барысында оның Fulmar истребительдері бес итальяндық бомбалаушыны, ал зениттік артиллериясы тағы екеуін атып түсірді. Жерорта теңізі флотының көп бөлігімен бірге оның сегіз Swordfish бомбалаушысы, сондай-ақ авиатасымалдаушыдан келгендер 3 қыркүйек күні таңертең Ростағы итальяндық гидроавиациялық базасына шабуыл жасады. Италияның Мысырға басып кіргенінен кейін бірнеше күн өткен соң, 16/17 қыркүйек айлы түнде Illustrious 15 Swordfish бомбалаушысын Бенгази портына шабуыл жасау үшін ұшырды. 819 эскадрильясының ұшақтары порттың кіреберісінде алты минаны орнатты, ал 815 эскадрильясы итальяндық эсминец Borea эсминецін және екі жүк кемесін баттырды. Александрияға қайту сапарында итальяндық Corallo су асты кемесі британдық кемелерге сәтсіз шабуыл жасады. 29 қыркүйекте Мальтаға конвойды сүйреп бара жатқанда, Illustrious кемесінің Fulmar истребительдері итальяндық жоғары және торпедалық бомбалаушылардың шабуылдарын тойтарды, бір ұшақты атып түсірді. Басқа конвойды сүйреу миссиясынан қайтып келгенде, 13/14 қазан күні кешке Illustrious және Eagle кемелері итальяндық Leros аралындағы әуежайға шабуыл жасады. Өрттен үш Swordfish бомбалаушысы күйіп, тағы екеуі зақымдалды, бірақ оларды Eagle кемесінен келген ұшақтар алмастырды, олардың жанар-жағармай резервуарларының ластануына байланысты шабуылға қатыса алмады. Жөндеу жұмыстары айдың соңына дейін аяқталды және кеме Грекияға конвойды сүйреп апарды, оның ішінде оның Fulmar истребительдері көлеңкелі CANT Z.506B ұшағын атып түсірді. Ол 6 қарашада Александриядан Valiant және екі жеңіл крейсер, 13 эсминецпен бірге Мальтаға басқа конвойды әуеден қорғау үшін шықты. Бұл уақытта оның әуе тобы 806 эскадрильясының истребительдерімен, сондай-ақ 813 және 824 эскадрильяларының торпедалық бомбалаушыларымен бірге Eagles Gloster Sea Gladiators истребительдерімен күшейтілді. Бұрынғы ұшақтар "тұрақты палуба паркі ретінде" тасымалданды. Illustrious кемесінің ангары толы болғанына қарамастан, Sea Gladiator истребительдерінің қанаттары бекітілген және оларды лифттерге сыйдыру мүмкін болмады. Бірнеше күн бұрын, екі авиатасымалдаушы Мальтаға жақын болғанда, Ark Royal кемесінен үш қосымша Fulmar истребительдері келді, бұл оның күшін арттырды. Әрбір шабуыл тобындағы алты ұшақ торпедалармен, ал қалғандары бомбалармен немесе ракеталармен немесе екеуімен қаруланған. Корольдік әуе күштері (RAF) портқа жақын жерде Short Sunderland ұшағын орналастырды, ол порттан немесе портқа қозғалысты іздеді және ол 17:55-те акустикалық локаторлармен және 20:40-та қайта анықталды, бұл қорғаушыларды ескертті. Бірінші шабуыл толқынының шуы 22:25-те естілді және портты қорғаған зениттік артиллерия, сондай-ақ порттағы кемелердегі зениттік артиллерия бірден атыла бастады. Бірінші толқынның торпеда тасушы ұшақтары итальяндық Conte di Cavour соғыс кемесіне бір рет, ал жақында құрылған Littorio соғыс кемесіне екі рет оқ тигізді, ал екі ракета тасушы мұнай сақтау қоймасына тиісті әсер етпей бомба тастады. Бомба тасушы төрт ұшақ гидроавиациялық базадағы ангардың біреуін өртеп, Libeccio итальяндық эсминеціне жарылмаған бомбамен тигізді. Fulmine итальяндық эсминеці немесе Conte di Cavour соңғы кемеге торпеда салған ұшақты атып түсірді, бірақ қалған ұшақтар Illustrious кемесіне оралды. Екінші толқынның бір торпеда тасушы ұшағы ұзын қашықтықтағы сыртқы жанар-жағармай бакінің түсіп қалғаннан кейін қайта оралуға мәжбүр болды, бірақ қалғандары Littorio кемесіне тағы бір рет оқ тигізді, ал Duilio итальяндық соғыс кемесіне шабуыл басталғанда 23:55-те оқ тиді. Екі ракета тасушы да мұнай сақтау қоймасына тиісті әсер етпей бомба тастады, ал бір бомба Trento итальяндық крейсерінің корпусынан өтіп, жарылмады. Бір торпедалық бомбалаушы атып түсірілді, бірақ қалған ұшақтар оралды. Келесі күні ауа экипаждарының пессимистік бағалауларына негізделген одан әрі шабуыл жоспарланған, бірақ нашар ауа райына байланысты ол жойылды. RAF-тың түсірілген суреттері үш соғыс кемесінің палубалары сумен жабылып, мұнай жиналған орындармен қоршалғанын көрсетті. Екі шабуыл Жерорта теңізіндегі күш тепе-теңдігін өзгертті, Conte di Cavour соғыстың қалған бөлігінде қолдануға жарамсыз болды, ал Littorio және Duilio кемелеріне ауыр зақым келтірді.

While under repair in 1941, Illustriouss rear "round down" was flattened to increase the usable length of the flight deck to 670 feet (204 m). This increased her aircraft complement to 47 aircraft by use of a permanent deck park of 6 aircraft. Her light AA armament was also augmented by the addition of 10 Oerlikon 20 mm autocannon in single mounts. In addition the two steel fire curtains in the hangar were replaced by asbestos ones. After her return to the UK later that year, her Type 79Z radar was replaced by a Type 281 system and a Type 285 gunnery radar was mounted on one of the main fire control directors. and caused her crew to grow to 1,831. Two more twin Oerlikon mounts were added, and her boilers were retubed. In 1947 she carried five 8 barrel pom poms, 17 Bofors and 16 Oerlikons. was ordered as part of the 1936 Naval Programme from Vickers Armstrongs on 13 April 1937. Construction was delayed by slow deliveries of her armour plates because the industry had been crippled by a lack of orders over the last 15 years as a result of the Washington Naval Treaty. As a consequence, her flight deck armour had to be ordered from Vítkovice Mining and Iron Corporation in Czechoslovakia. Illustrious was then towed to Buccleuch Dock for fitting out and Captain Denis Boyd was appointed to command her on 29 January 1940. She was commissioned on 16 April 1940 and, excluding her armament, she cost £2,295,000 to build. While Illustrious was being moved in preparation for her acceptance trials on 24 April, the tugboat Poolgarth capsized with the loss of three crewmen. The carrier conducted preliminary flying trials in the Firth of Clyde with six Fairey Swordfish torpedo bombers that had been craned aboard earlier. In early June, she loaded the personnel from 806, 815, and 819 Squadrons at Devonport Royal Dockyard; 806 Squadron was equipped with Blackburn Skua dive bombers and Fairey Fulmar fighters, and the latter two squadrons were equipped with Swordfish. She began working up off Plymouth, but the German conquest of France made this too risky, and Illustrious sailed for Bermuda later in the month to continue working up. This was complete by 23 July, when she arrived in the Clyde and flew off her aircraft. The ship was docked in Clydeside for a minor refit the following day; she arrived in Scapa Flow on 15 August, and became the flagship of Rear Admiral Lumley Lyster. Her squadrons flew back aboard, and she sailed for the Mediterranean on 22 August with 15 Fulmars and 18 Swordfish aboard. After refuelling in Gibraltar, Illustrious and the battleship were escorted into the Mediterranean by Force H as part of Operation Hats, during which her Fulmars shot down five Italian bombers and her AA guns shot down two more. Now escorted by the bulk of the Mediterranean Fleet, eight of her Swordfish, together with some from the carrier , attacked the Italian seaplane base at Rhodes on the morning of 3 September. A few days after the Italian invasion of Egypt, Illustrious flew off 15 Swordfish during the moonlit night of 16/17 September to attack the port of Benghazi. Aircraft from 819 Squadron laid six mines in the harbour entrance while those from 815 Squadron sank the destroyer Italian destroyer Borea and two freighters totalling The destroyer Italian destroyer Aquilone later struck one of the mines and sank. During the return voyage to Alexandria, the Italian submarine Corallo made an unsuccessful attack on the British ships. While escorting a convoy to Malta on 29 September, the carrier's Fulmars broke up attacks by Italian high level and torpedo bombers, shooting down one for the loss of one fighter. While returning from another convoy escort mission, the Swordfish of Illustrious and Eagle attacked the Italian airfield on the island of Leros on the evening of 13/14 October. The fire destroyed three Swordfish and heavily damaged two others, but they were replaced by aircraft from Eagle, whose contaminated fuel tanks prevented her from participating in the attack. Repairs were completed before the end of the month, and she escorted a convoy to Greece, during which her Fulmars shot down one shadowing CANT Z.506B floatplane. She sailed from Alexandria on 6 November, escorted by the battleships , , and Valiant, two light cruisers, and 13 destroyers, to provide air cover for another convoy to Malta. At this time her air group was reinforced by several of Eagles Gloster Sea Gladiators supplementing the fighters of 806 Squadron as well as torpedo bombers from 813 and 824 Squadrons. The former aircraft were carried " as a permanent deck park "refn|Although Illustriouss hangar must have been full, the Sea Gladiator had fixed wings and could not be struck below, as they were too large for the lifts. Three additional Fulmars had been flown aboard from Ark Royal a few days earlier, when both carriers were near Malta; that brought its strength Six aircraft in each airstrike were armed with torpedoes and the remainder with bombs or flares or both to supplement the three quarter moon. The Royal Air Force (RAF) had positioned a Short Sunderland flying boat off the harbour to search for any movement to or from the port and this was detected at 17:55 by acoustic locators and again at 20:40, alerting the defenders. The noise of the on coming first airstrike was heard at 22:25 and the anti aircraft guns defending the port opened fire shortly afterwards, as did those on the ships in the harbour. The torpedo carrying aircraft of the first wave scored one hit on the battleship Italian battleship Conte di Cavour and two on the recently completed battleship Italian battleship Littorio while the two flare droppers bombed the oil storage depot with little effect. The four aircraft loaded with bombs set one hangar in the seaplane base on fire and hit the destroyer Italian destroyer Libeccio with one bomb that failed to detonate. The destroyer Italian destroyer Fulmine, or Conte di Cavour, shot down the aircraft that put a torpedo into the latter ship, but the remaining aircraft returned to Illustrious. One torpedo carrying aircraft of the second wave was forced to return when its long range external fuel tank fell off, but the others hit the Littorio once more and the Italian battleship Duilio was hit once when they attacked beginning at 23:55. The two flare droppers also bombed the oil storage depot with minimal effect, and one bomb penetrated through the hull of the heavy cruiser Italian cruiser Trento without detonating. One torpedo bomber was shot down, but the other aircraft returned. A follow on airstrike was planned for the next night based on the pessimistic assessments of the aircrews, but it was cancelled due to bad weather. Reconnaissance photos taken by the R. A. F. showed three battleships with their decks awash and surrounded by pools of oil. The two airstrikes had changed the balance of power in the Mediterranean by rendering the Conte di Cavour unavailable for the rest of the war, and badly damaging the Littorio and the Duilio.

Жерорта теңізіндегі кейінгі операциялар

Александрияға жол астында кемедегі Фулмарлар төрт CANT Z.506B ұшағымен ұрысты, олардың үшеуі атып түсірілді, ал төртіншісі зақымдалды, бірақ итальяндық деректерге сәйкес 12 қарашада тек екі ұшақ жоғалды. Екі аптадан кейін 15 Swordfish Леростағы итальяндық позицияларына шабуыл жасап, бір Swordfish-ты жоғалтты. Екі күннен кейін Мальтадан алты әуе шабуылдаушы Fiat CR.42 Falco екіұшақты ұшақтарымен ұрысып, біреуін атып түсіріп, екіншісін зақымдады. Бір Фулмар шайқаста жеңіл зақымдалды. 16/17 желтоқсан түнінде 11 Swordfish Родос және Стампалия аралын бомбалады, бірақ тиімділігі аз болды. Төрт күннен кейін Illustrious ұшақтары Керкенна аралдарының жанындағы екі конвойға шабуыл жасап, екі сауда кемесін баттырды. 22 желтоқсан таңында 13 Swordfish Триполи портына шабуыл жасап, өрт шығарды және қоймаларды бірнеше рет нысанаға алды. Кеме екі күннен кейін Александрияға оралды. 1941 жылдың 7 қаңтарында Illustrious "Эксесс" операциясы аясында Грекияның Пирей және Мальта қалаларына конвойларды әуеден қорғау үшін теңізге шықты. Бұл операция үшін оның әуе күштері 805-ші эскадрильядан үш Фулмармен күшейтілді. 10 қаңтар таңында Swordfish итальяндық конвойға шабуыл жасады. Сол күні таңертең, ұшақтардың төмен қанатындағы SM.79 ұшақтарымен болған шайқаста бір ұшақ атып түсірілді. Бір Фулмар зақымданып, кемеге қайта оралуға мәжбүр болды, ал қалған екеуі шайқаста оқ-дәрілерін және отындарын толықтай жұмсап, Мальтадағы Халь Фар әуежайына қонды. Қалған екі ұшақ торпеда тасымалдайтын SM.79 ұшақтарына шабуыл жасап, біреуін соншалықты зақымдады, одан ол қону кезінде құлады. Олар оқ-дәрісінің жетіспеуіне және дұрыс емес орналасуына байланысты, итальяндық ұшақты Illustrious-тан 80 шақырымнан астам қашықтықта қуды. Кеме 12:35-те төрт ауыстырушы ұшақты ұшырды, дәл сол кезде бірінші топтың/Dive Bomber Wing 1 (I. Gruppe/Sturzkampfgeschwader (StG) 1) және екінші топтың/Dive Bomber Wing 2 (II. Gruppe/StG 2) 24-36 Юнкерс Ju 87 Stuka шабуылдық бомбалаушылары, Пауль Вернер Хозель басшылығымен шабуылды бастады. Тағы бір жұп ұшақтар алғашқы бомба артқы лифт алдында түскенде ұшуға тырысып жатқанда, қозғалтқышы іске қосылмаған Фулмарды жойды және лифт шахтасында жарылыс болды; екінші ұшақ көтеріліп, Stuka-лардың көтерілуі кезінде олармен ұрысты. Кеме осы шабуыл кезінде тағы бес рет соққыға ұшырады, олардың бірі броньсыз артқы лифтке түсіп, оны және айналасындағы құрылымды жойды. Бір бомба аралға жақын орналасқан "пом-пом" ұстамасын жойды, ал екіншісі алдыңғы сол жақ "пом-пом" ұстамасынан өтіп, жарылмады, бірақ өртке себеп болды. Бір бомба алдыңғы сол жақ ұшу палубасының сыртқы жиегінен өтіп, судан 3 метр биіктікте жарылып, жақын жердегі корпус құрылымын тесіктермен жарып, кейбір бөлімдерде су басуға және өртке әкелді. Ең зиянды соққы - палубаның бронясынан өтіп, артқы лифттің алдындағы ангар палубасының 10 фут биіктігінде жарылған үлкен бомба болды. Жарылыс үлкен өрт тудырып, артқы өрт сөндіру жүйесін жойды, алдыңғы лифтті дөңгелектей бүктірді және өрт сөндіру перделерін қауіпті сынықтарға айналдырды. Сондай-ақ, ол ангар палубасын тесіп, үш палуба төменгі аймақтарды зақымдады. Stuka-лар кемеге екі бомбамен жақыннан өткен, бұл аздап зақымдады және су басуға себеп болды. Кеменің артқы бөлігіне түскен көптеген соққылар рульдік басқаруын тоқтатты, бірақ ол жақын арада жөнделді. Теңіз тарихшысы Дж. Д. Браун: "Броньды палуба оны жоюдан сақтап қалғаны сөзсіз; басқа ешбір кеме осы деңгейдегі зақымды көтеріп, аман қалған жоқ". Ұшақтары жоқ, ол 23 қаңтарда төрт эсминецпен бірге Александрияға жүзіп, 10 наурызға дейін жалғасқан уақытша жөндеуге кірісті. Бойд 18 ақпанда контр-адмирал болып тағайындалды және Листерді контр-адмирал авианосецтері ретінде босатты. Ол өзінің туын Формидбелге 10 наурызда Александрияға келген кезде, Illustrious Суэц каналы арқылы өту үшін Порт-Саидке жүзу алдында тапсырды. Немістер бұған дейін каналға миналар орнатып қойған. Миналарды және олармен батып кеткен кемелерді тазарту баяу процесс болды және Illustrious Суэц шығанағына 20 наурызға дейін жетпеді. Содан кейін кеме су астындағы зақымдануының көлемін тексеру үшін Оңтүстік Африканың Дурбан қаласына бағытталды. Ол 4 сәуірде Дурбанға жетіп, екі апта бойы сол жерде болды. Кеме 12 мамырда АҚШ-тың Норфолк теңіз жағалауына тұрақты жөндеуге келді. Ол ұшақ палубасының құрылымына бірнеше маңызды өзгерістер енгізді, соның ішінде жаңа артқы лифт орнатылды және американдық ұшақтарды пайдалану үшін катапульта модификацияланды. Оның жеңіл зениттік қару-жарағы да жөндеу кезінде күшейтілді. Капитан Лорд Луис Маунтбеттен 12 тамызда оның капитан қызметін атқарды, бірақ ол 28 тамызға дейін кемеге келмеді. Ол бірден-ақ американдық қоғамдық пікірге әсер ету үшін сөйлеу сапарына жіберілді, бірақ қазан айында ол үйге шақырылып, 1 қазанда капитан А. Г. Талботпен ауыстырылды. Жұмыс қараша айында аяқталды және Illustrious 25 қазан күні Ямайка жанында сынақ жүргізуге және 810 және 829 эскадрильяларының он Swordfish-ін жүктеуге шықты. Ол 9 желтоқсанда Норфолкқа оралып, сондай-ақ онда жөнделген Формидбелмен кездесті, және үш күннен кейін екі кеме үйге бет бұрды. 15/16 желтоқсан түнінде Illustrious қатты дауылда Формидбелмен соқтығысты. Ешбір кеме ауыр зақым алмады, бірақ Illustrious мұрын бөлігіндегі бүлінген бөлімдерді қалпына келтіру және алдыңғы ұшу палубасын уақытша жөндеу үшін жылдамдығын азайтуға мәжбүр болды. Ол 21 желтоқсанда Гриннокқа келді және 30 желтоқсаннан ақпан соңына дейін 1942 жылы Биркенхедтегі Cammell Laird кеме құрылыс орнында тұрақты жөндеу жұмыстары жүргізілді. Наурыз айында әуе тобын жұмыс істеу кезінде, 881 және 882 эскадрильяларының Grumman Martlet шабуылдаушыларымен (F4F Wildcat-тың британдық атауы) күшейтілді, ол "ілмектелген" Supermarine Spitfire шабуылдаушысының сынақтарын жүргізді, ол Seafire прототипі болды.

While en route to Alexandria the ship's Fulmars engaged four CANT Z.506Bs, claiming three shot down and the fourth damaged, although Italian records indicate the loss of only two aircraft on 12 November. Two weeks later, 15 Swordfish attacked Italian positions on Leros, losing one Swordfish. While off Malta two days later, six of the carrier's fighters engaged an equal number of Fiat CR.42 Falco biplane fighters, shooting down one and damaging two others. One Fulmar was lightly damaged during the battle. On the night of 16/17 December, 11 Swordfish bombed Rhodes and the island of Stampalia with little effect. Four days later Illustriouss aircraft attacked two convoys near the Kerkennah Islands and sank two merchant ships totalling On the morning of 22 December, 13 Swordfish attacked Tripoli harbour, starting fires and hitting warehouses multiple times. The ship arrived back at Alexandria two days later. On 7 January 1941, Illustrious set sail to provide air cover for convoys to Piraeus, Greece and Malta as part of Operation Excess. For this operation, her fighters were reinforced by a detachment of three Fulmars from 805 Squadron. During the morning of 10 January, her Swordfish attacked an Italian convoy without significant effect. Later that morning three of the five Fulmars on Combat Air Patrol (CAP) engaged three SM.79s at low altitude, claiming one shot down. One Fulmar was damaged and forced to return to the carrier, while the other two exhausted their ammunition and fuel during the combat and landed at Hal Far airfield on Malta. The remaining pair engaged a pair of torpedo carrying SM.79s, damaging one badly enough that it crashed upon landing. They were low on ammunition and out of position, as they chased the Italian aircraft over 50 mile (80 km) from Illustrious. The carrier launched four replacements at 12:35, just when 24–36 Junkers Ju 87 Stuka dive bombers of the First Group/Dive Bomber Wing 1 (I. Gruppe/Sturzkampfgeschwader (StG) 1) and the Second Group/Dive Bomber Wing 2 (II. Gruppe/StG 2) began their attack, led by Paul Werner Hozzel. Another pair were attempting to take off when the first bomb struck just forward of the aft lift, destroying the Fulmar whose engine had failed to start and detonating high in the lift well; the other aircraft took off and engaged the Stukas as they pulled out of their dive. The ship was hit five more times in this attack, one of which penetrated the un armoured aft lift and detonated beneath it, destroying it and the surrounding structure. One bomb struck and destroyed the starboard forward "pom pom" mount closest to the island, while another passed through the forwardmost port "pom pom" mount and failed to detonate, although it did start a fire. One bomb penetrated the outer edge of the forward port flight deck and detonated about 10 feet (3 m) above the water, riddling the adjacent hull structure with holes which caused flooding in some compartments and starting a fire. The most damaging hit was a large bomb that penetrated through the deck armour forward of the aft lift and detonated 10 feet above the hangar deck. The explosion started a severe fire, destroyed the rear fire sprinkler system, bent the forward lift like a hoop and shredded the fire curtains into lethal splinters. It also blew a hole in the hangar deck, damaging areas three decks below. The Stukas also near missed Illustrious with two bombs, which caused minor damage and flooding. The multiple hits at the aft end of the carrier knocked out her steering gear, although it was soon repaired. The naval historian J. D. Brown noted that "There is no doubt that the armoured deck saved her from destruction; no other carrier took anything like this level of punishment and survived." Without aircraft aboard, she sailed to Alexandria on 23 January escorted by four destroyers, for temporary repairs that lasted until 10 March. Boyd was promoted to rear admiral on 18 February and relieved Lyster as Rear Admiral Aircraft Carriers. He transferred his flag to Formidable when she arrived at Alexandria on 10 March, just before Illustrious sailed for Port Said to begin her transit of the Suez Canal. The Germans had laid mines in the canal earlier. Clearing the mines and the ships sunk by them was a slow process and Illustrious did not reach Suez Bay until 20 March. The ship then sailed for Durban, South Africa, to have the extent of her underwater damage assessed in the drydock there. She reached Durban on 4 April and remained there for two weeks. The ship ultimately arrived at the Norfolk Navy Yard in the United States on 12 May for permanent repairs. Some important modifications were made to her flight deck arrangements, including the installation of a new aft lift and modification of the catapult for use by American built aircraft. Her light antiaircraft armament was also augmented during the refit. Captain Lord Louis Mountbatten relieved her acting captain on 12 August, although he did not arrive aboard her until 28 August. He was almost immediately sent on a speaking tour to influence American public opinion, until he was recalled home in October and relieved by Captain A. G. Talbot on 1 October. The work was completed in November and Illustrious departed on 25 October, for trials off Jamaica and to load the dozen Swordfish of 810 and 829 Squadrons. She returned to Norfolk on 9 December, to rendezvous with Formidable, which had also been repaired there, and the carriers sailed for home three days later. On the night of 15/16 December, Illustrious collided with Formidable in a moderate storm. Neither ship was seriously damaged, but Illustrious had to reduce speed to shore up sprung bulkheads in the bow and conduct temporary repairs to the forward flight deck. She arrived at Greenock on 21 December and permanent repairs were made from 30 December to late February 1942 at Cammell Laird's shipyard in Birkenhead. While working up her air group in March, reinforced by the Grumman Martlet fighters (the British name of the F4F Wildcat) of 881 and 882 Squadrons, she conducted trials of a "hooked" Supermarine Spitfire fighter, the prototype of the Seafire.