Кейінгі Бор кезеңінің Masiakasaurus динозавры

Кіріспе

Кейінгі бор кезеңінен таралған ноасаурид теропод динозаврлар туысы

Масиаказавр – Мадагаскардың кейінгі бор кезеңінен таралған шағын жыртқыш ноасаурид теропод динозаврлар туысы. Малагаси тілінде "масиака" сөзі "қатыгез" дегенді білдіреді, сондықтан туыстың атауы "қатыгез кесіртке" деп аударылады. Туыстың типтік түрі – Масиаказавр кнопфлери, музыкант Марк Кнопфлердің құрметіне аталған, оның музыкасы экспедиция тобына шабыттандырды. Оны 2001 жылы Скотт Д. Сэмпсон, Мэтью Каррано және Кэтрин А. Форстер ашқан. Көптеген тероподтардан өзгеше, М. кнопфлеридің алдыңғы тістері тік төмен емес, алға қарай шығып тұрды. Бұл ерекше тіс құрылысы олардың арнайы тамақтануын көрсетеді, мүмкін балық және басқа да ұсақ жемтіңіздерді қоса. Сыртқы қаңқаның басқа сүйектері Масиаказаврдың екі аяқты, алдыңғы аяқтары артқы аяқтарынан әлдеқайда қысқа болғандығын көрсетеді. М. кнопфлери – кішкентай теропод, ұзындығы және салмағы шамамен . Масиаказавр шамамен 70 миллион жыл бұрын Мажунгазавр, Рапетозавр және Раханавис сияқты жануарлармен бірге өмір сүрген. Масиаказавр – Ноасауридтер тобының мүшесі, негізінен Оңтүстік Америкада кездесетін шағын жыртқыш кератозаврлар.

Тарих

Масиакасаурус қалдықтары Мадагаскардың солтүстік-батысындағы Кеш Бор дәуіріндегі Маеварано формациясынан табылды және алғаш рет 2001 жылы Nature журналында сипатталды. Беривотра ауылының маңынан қаңқаның шамамен 40% құрайтын сынық сүйектер жиналды. Оның бірнеше бөліктері, соның ішінде ерекше тістері табылды. Сонымен қатар, жамбас сүйегі, иық сүйегі, артқы аяқтары және бірнеше омыртқалар табылды. Бірақ, жаңа табылған материалдар оның эволюциялық байланыстарын толыққанды зерттеуге мүмкіндік бермеді. Жаңа материалдармен қазіргі уақытта қаңқаның шамамен 65% белгілі. Төменгі жаққа қарай шығып тұрған алғашқы төрт тіс тістері, алғашқы тіс тек 10° көлденеңнен жоғары бұрышта орналасқан. Бұл тістер ұзын, қасық тәрізді, шеттері иілген. Олардың қабырғалары, яғни өткір қырлары, аз тісті. Тістің артқы жиегі мен артқы тістері көбірек тісті, сондай-ақ иіліп, бүйірден қысылған (жазықталған), басқа етшіл динозаврлардың сирек кездесетін тістеріне ұқсайды. Тіс тістерінің шеттері төмен қарай қисық, ал алдыңғы тістердің тіс ұялары (альвеолалары) алға қарай бағытталған. Шындығында, алғашқы тістің тіс ұясы төменгі жақ сүйегінің қалған бөлігінің төменгі жиегінен төмен орналасқан. Тіс тістерінің артқы шетінің төменгі бөлігінде ұзын тік бұрыш бар, ол ventral process деп аталады. Бұл абелизавридтердегі жағдайдан өзгеше, олардың ventral process-і әлдеқайда қысқа. Екінші жағынан, тіс тістерінің артқы шетінің жоғарғы бөлігі Маджунгазавр мен Карнотавр сияқты абелизавридтердің тісіне өте ұқсас. Бұл сүйектің бұл бөлігінде төрт кішкентай құрылым бар, олардың үшеуі төменгі жақ сүйегінің артқы жағында орналасқан сүйектің қуысына (surangular) жалғасатын ұяға ие. Surangular сүйегі сақталмаса да, төменгі жақ сүйектерінің тағы бірнеше сүйектері сақталған, соның ішінде үшбұрышты angular сүйек, жұмсақ иілген prearticular сүйек және зақымдалған, бірақ айқын қуысты articular сүйек. Angular және prearticular сүйектері төменгі жақтың үлкен және дөңгелек қуысын (мадибулярлық терезе) құрайды, ал articular сүйек жақ буынының төменгі бөлігін құрайды. Сондай-ақ, тіл сүйегі де сақталған. Жоғарғы жақтың алдыңғы тістері де иілген, ал премаксилланың жиегі оларды сыртқа қарай бағыттау үшін сәл жоғары қарай қисық. Абелизавридтердің өте терең бас сүйектерінен айырмашылығы, Масиакасаурустың бас сүйегі ұзын және төмен. Көздің айналасындағы көз жасы және көздің артқы жағы сүйектері дөңес шығыршықтармен пішінді. Қатты өзгертілген жақтары мен тістерін есептемегенде, Масиакасаурустың бас сүйегі көптеген жалпы кератозавр сипаттамаларына ие. Жалпы, оның морфологиясы абелизавридтер мен базальды кератозаврлар арасында аралық жағдайда.

Remains of Masiakasaurus have been found in the Late Cretaceous Maevarano Formation in northwestern Madagascar and were first described in the journal Nature in 2001. Fragmentary bones comprising around 40% of the skeleton were collected near the village of Berivotra. Several parts of the skull, including the distinctive teeth, were found. The humerus (upper arm bone), pubis, hindlimbs, and several vertebrae were also collected. The new finds did however not allow for a detailed study of its evolutionary relationships among ceratosaurs. With the new material, around 65% of the skeleton is currently known. The first four dentary teeth of the lower jaw project forward, with the first tooth angled only 10° above the horizontal. These teeth are long and spoon shaped with hooked edges. They have carinae, or sharp edges, that are weakly serrated. Serrations are more evident along the rear edge the posterior teeth in the back of the jaw, which are also recurved and laterally compressed (flattened from the side), resembling the less unusual teeth of other carnivorous dinosaurs. The margin of the dentary curves downward so that the alveoli (tooth sockets) of the front teeth are directed forward. In fact, the alveolus of the first tooth is actually situated lower than the bottom edge of the rest of the lower jaw. The lower part of the rear edge of the dentary has a long prong, known as a ventral process. This differs from the situation in abelisaurids, which have a much shorter ventral process. On the other hand, the upper part of the rear edge of the dentary is very similar to that of abelisaurids such as Majungasaurus and Carnotaurus. This part of the bone possesses an array of four small structures, three of which line a socket which connects to the surangular bone at the back of the lower jaw. Although the surangular bone is not preserved, several other bones of the lower jaw are, including a triangular angular bone, a gently curving prearticular bone, and a damaged yet notably concave articular bone. The angular and prearticular formed the lower edge of a large and rounded in the lower jaw (known as a mandibular fenestra) while the articular bone formed the lower part of the jaw joint. A long and tapering hyoid (tongue bone) has also been preserved. The front teeth of the upper jaw are also procumbent, and the margin of the premaxilla curves slightly upward to direct them outward. Unlike the skulls of abelisaurids, which are very deep, the skull of Masiakasaurus is long and low. The lacrimal and postorbital bones around the eye are textured with bumpy projections. Not including the highly modified jaws and teeth, the skull of Masiakasaurus possesses many general ceratosaurian characteristics. Overall, its morphology is intermediate between abelisaurids and more basal ceratosaurs.

Палеобиология

Каррано және басқалар (2002) Masiakasaurus-тың екі нысанын ажыратты: мықты нысан және нәзік нысан. Мықты морфқа қалың сүйектері және байланыс тіндері мен бұлшықеттердің бекітілуі үшін жақсы дамыған тірекшелері бар үлгілер кіреді. Нәзік нысанға жіңішке денелі және бұлшықет тіркемелері нашар дамыған үлгілер жатады. Сонымен қатар, оның тібізі бірікпеген, мықты нысанның біріккен тібізінен өзгеше. Бұл екі түр Masiakasaurus-тағы жыныстық диморфизмнің белгісі болуы мүмкін, бірақ олар екі бөлек популяцияны да көрсетуі мүмкін. Бұл тесіктер инфекция нәтижесінде пайда болған болуы да мүмкін.